Cắt đứt cầu nối liên kết là phản ứng chung của các quốc gia khi chiến tranh và thiên tai xảy ra trong suốt chiều dài lịch sử của nhân loại. Bức tranh ảm đạm về tình hình thế giới vào cuối năm 2022 đang khiến nhiều quốc gia chùn tay trong các hoạt động giao thương, đầu tư xuyên biến giới dù rằng hiện còn quá sớm khi cho rằng thời đại toàn cầu hóa đang vào chu kỳ thoái trào.
Những thiệt hại đối với thương mại quốc tế bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng giữa Nga và Ukraine và đại dịch Covid-19 vẫn chưa suy yếu đã khiến các chính phủ và doanh nghiệp nhận thấy rõ hơn rằng họ cần chuỗi cung ứng linh hoạt hơn - ngay cả khi phải chịu chi phí đắt hơn.
Khi các cơ chế thúc đẩy nền kinh tế thế giới bị phụ thuộc, đã làm dấy lên nghi ngờ trong bối cảnh tranh giành nguồn lực, những phát ngôn đáng chú ý - bao gồm cả Larry Fink, người đứng đầu công ty quản lý tài sản khổng lồ Blackrock - đã cảnh báo về sự kết thúc của toàn cầu hóa.
Trong khi đó, Tổ chức Thương mại Thế giới cũng phần nào cảm nhận được sự suy giảm.
Một quan chức thương mại Geneva cho biết trong những tuần tới, tăng trưởng thương mại toàn cầu có thể sẽ giảm một nửa so với mức dự báo 4,7% hiện tại trong năm nay.
Theo Tổng giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala, biện pháp khắc phục tốt nhất cho hai cú sốc chiến tranh và Covid-19 là giảm gấp đôi dịch vụ buôn bán.
Trong tuần này, Bà Ngozi Okonjo-Iweala nói với các thành viên WTO rằng: “Đây không phải là lúc để rút lui”. “Đây là thời điểm để nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương, đoàn kết và hợp tác toàn cầu.”
Bà cho biết khả năng phục hồi nguồn cung sẽ được đáp ứng một cách tốt nhất bởi thị trường quốc tế sâu rộng và đa dạng hơn, thay vì tập trung tìm nguồn cung ứng và sản xuất trong nước, điều này mang lại nhiều rủi ro riêng.
Việc Nga căng thẳng với Ukraine và các lệnh trừng phạt của phương Tây áp đặt lên Moscow đã khiến các quốc gia bị hạn chế nguồn cung cấp lương thực do xuất khẩu ngũ cốc từ khu vực này giảm dần.
Cơ sở dữ liệu Cảnh báo Thương mại Toàn cầu về các chính sách của chính phủ đối với thương mại quốc tế cho biết: năm 2022 đã chứng kiến nhiều thay đổi trong chính sách, nhất là đối với các mặt hàng thiết yếu kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát, nguồn cung y tế bị hạn chế, và 18 quốc gia thiết lập kiểm soát xuất khẩu đối với thực phẩm và phân bón.
49 biện pháp kiểm soát đã được áp dụng đối với hai sản phẩm, 31 biện pháp trong tháng kể từ khi Nga căng thẳng với Ukraine, chỉ có hai sản phẩm bị loại bỏ.
TẦM NHÌN VỀ TRUNG QUỐC
Về lâu dài, các nhà hoạch định chính sách đang chờ đợi Trung Quốc, quốc gia có thể phân chia nền kinh tế thế giới bằng cách chọn cách liên kết chặt chẽ với Nga.
Giải quyết mối lo ngại đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh - Andrew Bailey cho biết tình hình hiện tại cùng với sự biến động mạnh của giá cả hàng hóa, thậm chí còn thách thức hơn hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu diễn ra vào giai đoạn 2007- 2009.
“Tôi nghĩ điều quan trọng là ... chúng tôi phải nói rõ rằng chúng tôi không từ bỏ cam kết của mình đối với một nền kinh tế thế giới mở”, ông nói trong một sự kiện hôm 28 tháng 03.
Trung Quốc đã phản đối các biện pháp trừng phạt chống lại Nga và cho biết họ sẽ duy trì quan hệ kinh tế bình thường với Moscow.
Thương mại song phương giữa 2 bên đã tăng mạnh, mặc dù con số đó còn thấp hơn so với thương mại của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới.
Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có thể bù đắp phần nào sự đau đớn của các nước láng giềng bằng cách tăng lượng mua hàng hóa nhiều hơn từ Nga, nhưng họ sẽ cảnh giác với việc phạm phải các lệnh trừng phạt. Có một bí mật rằng, Bắc Kinh đang thúc ép các công ty phải thận trọng với các khoản đầu tư vào Nga.
Tuy nhiên, Wang Yiwei – Viên trưởng Viện Quan hệ Quốc Tế tại Đại học Renmin ở Bắc Kinh, cho biết cuộc khủng hoảng Ukraine đã khiến Châu Âu phải phụ thuộc vào năng lượng của Nga và sẽ làm gia tăng lo ngại về sự phụ thuộc vào Trung Quốc.
Ông nói: “Căng thẳng Ukraine-Nga đã làm nổi bật những nguy cơ của toàn cầu hóa và thúc đẩy xu hướng phi hạt nhân hóa”.
Theo ông, nền kinh tế thế giới đang hướng tới khu vực hóa nhiều hơn, lấy ví dụ như Hiệp định thương mại Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) gồm 15 thành viên.
Trong bức thư gửi cổ đông cách đây một tuần, Blackrock's Fink thẳng thừng tuyên bố chấm dứt ba thập kỷ toàn cầu hóa. Các công ty đang phân tích lại những mục sản xuất của họ, điều mà đại dịch Covid-19 đã thúc đẩy họ làm.
Fink nói: “Và trong khi sự phụ thuộc vào năng lượng của Nga đang được chú ý, chính phủ và các công ty cũng sẽ nhìn nhận sâu rộng hơn sự phụ thuộc của họ vào các quốc gia khác”,
Patrick Harker - Chủ tịch của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Philadelphia cho biết làn sóng Covid-19 liên tục tấn công các chuỗi cung ứng, đã thúc đẩy nỗ lực phối hợp để xây dựng một mạng lưới linh hoạt hơn, nhưng loại bảo hiểm này sẽ mất một khoản chi phí.
Xin nhắc lại rằng đại dịch vẫn chưa kết thúc, cách tiếp cận chiến lược “zero-covid” của Trung Quốc đã khiến Thượng Hải, thành phố đông dân nhất của đất nước và cảng container lớn nhất thế giới, rơi vào tình trạng bế tắc.
Cựu Giám đốc WTO - Pascal Lamy nói rằng: “Thay vì phi hạt nhân hóa, thế giới dường như đang đặt ra một thời kỳ “phân tách hóa”.
Các dịch vụ thương mai riêng biệt nên tiếp tục chuyển đến phát triển tại biên giới các quốc gia phát triển, tuy nhiên có thể sẽ có một số hoạt động bán lại sản phẩm, nhưng bị hạn chế.
Ông nói với Reuters: “Covid-19 và cuộc xâm lược dần dần vào lãnh thổ Ukraine đã cho chúng tôi biết rằng chúng tôi cần phải đối mặt với nhiều thách thức hơn”. “Hình thức bán lẻ được diễn ra vì nó hiệu quả hơn. Hình thức bán lại được diễn ra khi các yếu tố dễ bị hư hỏng không được định giá đã xuất hiện .... Nó bị hạn chế bởi thực tế rất tốn kém và người tiêu dùng sẽ phải trả thêm so với mức giá.”
Nguồn: Reuters
Từ khóa: Thời kỳ phân tách hóa, Trung Quốc, Nga, Ukraine, căng thẳng, chiến tranh, Covid-19
