Hiệp định Đối tác Kinh tế và Toàn diện Khu vực (RCEP) sẽ tác động và tạp ra những cơ hội thương mại mới giữa các quốc gia thành viên châu Á và đẩy nhanh quá trình phục hồi kinh tế của khu vực.
RCEP – một hiệp định thương mại tự do (FTA) lớn nhất thế giới và có hiệu lực vào ngày 1/1/2022 xét về khía cạnh đây là một thỏa thuận chuyển đổi, RCEP là một vấn đề rất lớn.
Zoe Martinez, nhà lãnh đạo thương mại toàn cầu , tập trung vào thị tường châu Á và các thị trường mới nổi của Thomson Reuters cho biết, RCEP sẽ tạo ra các cơ hội thương mại mới giữa các nước châu Á và đẩy nhanh sự phục hồi kinh tế của khu vực. Ví dụ, hiệp định sẽ loại bỏ thuế quan đối với hơn 90% hàng hóa trong vòng 10 đến 15 năm tới và đưa ra các quy tắc về đầu tư và sở hữu trí tuệ để thúc đẩy thương mại tự do.
Hiệp định bao phủ khoảng 30% dân số thế giới, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu và thương mại trên toàn thế giới. RCEP lớn hơn cả các hiệp định Hoa Kỳ-Mexico-Canada, Khu vực kinh tế châu Âu và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (có một số thành viên trùng lắp với RCEP)
Nhật Bản có khả năng sẽ là nước được thắng lớn vì thông qua RCEP, lần đầu tiên nước này có chung hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc và Hàn Quốc. Martinez cho biết các công ty Nhật Bản sản xuất các sản phẩm điện và điện tử, máy móc, linh kiện ô tô và một số sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm sẽ được hưởng các ưu đãi thuế quan đáng kể khi họ xuất khẩu sang Trung Quốc. Chính phủ Nhật Bản kỳ vọng hiệp định sẽ thúc đẩy GDP của nước này lên 2,7% và tạo ra khoảng 570.000 việc làm.
RCEP cũng sẽ củng cố vai trò lãnh đạo kinh tế của Trung Quốc trong khu vực; và các mặt hàng xuất khẩu của nước này sang Nhật Bản - bao gồm máy móc, thiết bị điện tử, hàng dệt và quần áo - sẽ được hưởng lợi từ mức thuế thấp hoặc bằng không.
Các quốc gia tham gia vào khu thương mại tự do mới của RCEP bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và 10 quốc gia trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á - Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Ngoài ra, Hồng Kông cũng đã nộp đơn xin gia nhập và các nước cũng đang nỗ lực thuyết phục Ấn Độ tham gia.
Tăng cường khu vực
Bà Deborah Elms, giám đốc điều hành Trung tâm Thương mại Châu Á tại Singapore cho biết: “Đây là một thỏa thuận thương mại được thiết lập ở châu Á, dành cho châu Á”. “Tất nhiên, chúng tôi đã có nhiều hoạt động thương mại ở châu Á… nhưng chúng tôi không có nhiều sản phẩm cuối cùng kết thúc ở đây,” Elms giải thích. “Một trong những lý do mà chúng tôi không có được điều này là do thương mại trong khu vực, đặc biệt là đối với hàng hóa thành phẩm, quá khó khăn, quá đắt - thuế quan áp dụng, các vấn đề phi thuế quan, v.v. nên ít giao thương trong khu vực.
Bà thừa nhận rằng RCEP không phải là một thỏa thuận hoàn hảo, nhưng cũng cho biết thêm, những tác động của thỏa thuận sẽ thúc đẩy các công ty tạo ra chuỗi cung ứng dựa trên châu Á, dành cho thương mại ở châu Á. “Khi thỏa thuận có hiệu lực và trở nên có ý nghĩa hơn đối với các công ty, thì sự phát triển sẽ tăng tốc theo thời gian,” bà Elms nói.
Nhiều công ty đã thực hiện chính sách chuỗi cung ứng Trung Quốc cộng một, nghĩa là họ đang sản xuất ở Trung Quốc và các quốc gia khác để tạo ra chuỗi cung ứng mạnh mẽ hơn, linh hoạt hơn, Martinez thuộc Thomson Reuters cho biết, nếu các quốc gia “cộng một” của họ là thuộc các nước thành viên RCEP thì các nước này cũng được hưởng lợi từ FTA.
Ngoài việc được hưởng ưu đãi thuế đáng kể, Martinez lưu ý, RCEP sẽ tiêu chuẩn hóa thương mại trong một khu vực trước đây phụ thuộc vào các FTA phức tạp và đa dạng, có thể khó điều hướng, đòi hỏi nguồn lực đáng kể để quản lý, đồng thời đưa ra các quy tắc xuất xứ và thủ tục chứng nhận khác nhau.
Mặt khác, RCEP thay thế nhiều FTA bằng một hiệp định duy nhất và cung cấp các quy tắc xuất xứ chung cho tất cả các quốc gia thành viên, một Giấy chứng nhận xuất xứ duy nhất, thông quan hàng hóa nhanh hơn qua cơ quan Hải quan và các quy tắc dành riêng cho sản phẩm sẽ được đồng bộ hóa với Hệ thống hài hòa của Tổ chức Hải quan Thế giới (HS).
Vượt qua chướng ngại vật
Martinez lưu ý, mặc dù RCEP mang lại những lợi ích đáng kể, nhưng cũng có những nhược điểm đó là:
- Một số mức thuế trong RCEP sẽ giảm dần theo thời gian - có thể là 20 năm - vì vậy các FTA hiện tại có thể có mức thuế suất tốt hơn trong ngắn hạn.
- Không phải tất cả các quốc gia RCEP đều sẵn sàng cho việc tự chứng nhận; có thể mất vài năm để thực hiện đầy đủ.
- Các yêu cầu bổ sung về quy tắc xuất xứ vẫn còn tồn tại trong một số mã HS.
- Trung Quốc và Hàn Quốc đặc biệt nghiêm khắc trong việc xác nhận kiểm tra hàng hóa ban đầu, vì vậy điều quan trọng là các công ty phải tuân thủ một cách nhất quán. Điều này đòi hỏi phải duy trì cẩn thận các tài liệu FTA làm bằng chứng cho việc đánh giá - đặc biệt khi sử dụng phương pháp tự chứng nhận.
Thật không may, thuế quan và dữ liệu liên quan đến FTA cần thiết để phân tích các kịch bản chuỗi cung ứng và tìm ra các lựa chọn tốt nhất thường không được đưa vào phần mềm hoạch định nguồn lực doanh nghiệp của các công ty và được quản lý theo cách thủ công trong các bảng tính. Mặt khác, với nền tảng phần mềm chuỗi cung ứng tự động, các chuyên gia thương mại doanh nghiệp có thể đánh giá tiềm năng tiết kiệm của RCEP, đảm bảo họ tuân thủ các quy tắc và quy định mới nhất ở mọi nơi mà họ hoạt động và đưa ra các quyết định sáng suốt.
Để bắt đầu, Martinez đề xuất quy trình gồm bốn bước gồm:
- Để tối ưu hóa nhiệm vụ, hãy lập bản đồ chuỗi cung ứng nhằm hiểu được kịch bản giao dịch của doanh nghiệp. Doanh nghiệp hiện đang sản xuất ở đâu? Nơi nào sẽ gửi hàng đến? Các sản phẩm là gì? Phân loại HS của họ ra sao?
- Để đánh giá FTA nào sẽ mang lại lợi ích tối đa một cách hiệu quả nhất, hãy xác định FTA nào có sẵn, mức tiết kiệm mà mỗi FTA mang lại và liệu có thể tối ưu hóa việc sử dụng chúng hay không.
- Tiếp theo, xác định nguyên liệu thô có nguồn gốc và quy trình sản xuất đủ điều kiện cho các FTA. Điều này đòi hỏi phải thiết lập một quy trình để quản lý các FTA, kết nối với các nhà cung cấp có tình trạng FTA và Giấy chứng nhận xuất xứ, xác minh rằng sản phẩm của bạn đáp ứng các quy tắc xuất xứ và cân nhắc tự động hóa để tối đa hóa lợi ích trên tất cả các FTA.
- Để tối ưu hóa chi phí thu mua hàng, hãy triển khai một chiến lược tối ưu thuế hiệu quả nhằm tận dụng các lợi ích của FTA và thích ứng khi chúng thay đổi. Một quy trình tự động có thể cho phép tìm nguồn cung ứng chiến lược, loại bỏ công việc thủ công lặp đi lặp lại, giảm thiểu rủi ro, tối đa hóa việc sử dụng FTA và tăng khả năng cạnh tranh về chi phí.
Nếu không có tự động hóa, quy trình sẽ cực kỳ thủ công, đòi hỏi nhiều thời gian hơn và dễ xảy ra lỗi.
Nguồn: Easst Asia Forum
Từ khóa: RCEP, quy trình, lợi thế, chuỗi cung ứng
