Từ Singapore đến Thái Lan, Covid-19 một lần nữa đe dọa các nền kinh tế Đông Nam Á
Xung đột Nga- Ukraine đang đe dọa đà phục hồi kinh tế ở Đông Nam Á sau đại dịch bởi những ảnh hưởng mà châu Âu đang trải qua.
Mặc dù, các chuyên gia đánh giá thấp mức độ tiếp xúc kinh tế của các quốc gia Đông Nam Á đối với Nga và Ukraine, họ vẫn cảnh báo một cuộc xung đột kép dài gây tổn hại đến Liên minh châu Âu chắc chắn sẽ có tác động lan tỏa, ảnh hưởng đến mọi thứ từ thương mại đến du lịch.
Tháng này, ngân hàng Maybank của Malaysia đã cảnh báo về “tổn thương phụ thuộc đối với ASEAN” từ cuộc xung đột và các lệnh trừng phạt chống lại Nga.
Báo cáo của Maybank cho biết: “Một cuộc suy thoái lan rộng ở châu Âu sẽ có những tác động lớn đến xuất khẩu, vốn đầu tư nước ngoài và tăng trưởng của ASEAN. Liên minh châu là đối tác nhập khẩu 9% số lượng hàng hóa của ASEAN, trong đó hơn 11% hàng hóa từ Việt Nam và Philippines.” Thêm vào đó, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài từ EU cũng chiếm 11% tổng nguồn vốn FDI tại ASEAN.
Đối với Singapore, chuyên gia Chua Hak Bin và Lee Ju Ye lưu ý rằng EU chiếm 9.2% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trong nước của trung tâm tài chính- Singapore (ngoại trừ dầu mỏ). Các chuyên gia cũng cắt giảm dự báo tăng trưởng dựa trên tổng sản phẩm trên địa bàn thành phố của năm nay từ 3.8% xuống còn 2.8% “do tăng trưởng toàn cầu và EU thấp hơn, giá năng lượng cao hơn và chuỗi cung ứng sản xuất bị gián đoạn.”
Các chuyên gia nhấn mạnh: “Chúng tôi lo ngại đà sụt giảm tăng trưởng sẽ xảy ra trên diện rộng hoặc tình hình suy thoái kinh tế có thể diễn ra ở châu Âu.”
Đồng quan điểm, tháng này, công ty dịch vụ tài chính Morgan Stanley Asia đã hạ dự báo tăng trưởng của Singapore từ 4.8% xuống còn 3.7%, Thái Lan từ 4.3% xuống còn 3.3% và Philippines từ 7.5% xuống còn 7%.
DBS Group Holdings gần đây đã đưa ra một cảnh báo tương tự về các rủi ro suy giảm kinh tế đối với khu vực ASEAN. Các nhà kinh tế học ngân hàng Singapore viết: “Về dòng thương mại trực tiếp, mối liên kết tổng thể của khu vực ASEAN với Nga và Ukraine không nhiều”, đồng thời lưu ý rằng Nga và Ukraine chiếm tỷ trọng không đáng kể về xuất khẩu và nhập khẩu của khu vực này. “Tuy nhiên, thiệt hại kinh tế đối với xuất khẩu của ASEAN vẫn có thể xảy ra nếu tình trạng suy thoái lan rộng ở châu Âu do xung đột kéo dài.”
Đồng thời, nhóm DBS cũng nhấn mạnh một số rủi ro trực tiếp từ “sự phụ thuộc hàng hóa cụ thể.” Chua Han Teng, Radhika Rao và Irvin Seah viết rằng Nga và Ukraine là nước xuất khẩu lúa mì lớn; bên cạnh đó Ukraine còn là nước xuất khẩu ngô lớn trên thế giới; do vậy, Indonesia và Philippines sẽ dễ bị ảnh hưởng bởi những cú sốc nguồn cung lúa mì và Việt Nam sẽ phải đối mặt với nguy cơ gián đoạn mặt hàng ngô.
Về phía Philippines, nước này cho rằng giá dầu cao hơn có thể làm tổn thương “các điều khoản thương mại của nước này, làm giảm 1.4% GDP danh nghĩa, gây áp lực lên thâm hụt thương mại vốn đã cao và đồng peso.”
Du lịch cũng là một nỗi lo khác- ngay khi các nước ASEAN bắt đầu hồi sinh ngành công nghiệp du lịch. Lần lượt, các chính phủ khác trong khu vực cũng đã giảm bớt các lệnh giới hạn về biên giới để cố gắng tạo lợi thế cho nền kinh tế của mình.
Thái Lan đã thông báo du khách sẽ không cần giấy xét nghiệm Covid trước khi lên các chuyến bay nội địa (du lịch inbound) bắt đầu từ ngày 1/4. Philippines và Việt Nam đã tái mở cửa ngành du lịch và Malyasia cũng làm vậy vào đầu tháng tới, mặc dù các nước vẫn sẽ yêu cầu kiểm tra Covid khi cần thiết. Singapore sẽ cho phép du khách đã tiêm phòng từ tất cả các quốc gia nhập cảnh miễn kiểm dịch bắt đầu từ ngày 1/4.
Mới đây, Wellian Wiranto, nhà kinh tế tại Oversea-Chinese Banking Corp. của Singapore viết rằng: “Vòng nới lỏng mới nhất đánh dấu việc loại bỏ một cách đồng bộ và mạnh mẽ nhất về quy định nhập cảnh vào khu vực ASEAN. Ngành du lịch đang có hy vọng phục hồi tốt nhất sau hai năm đại dịch.”
Tuy nhiên, chiến tranh Nga- Ukraine có thể đánh tan hy vọng đó ở một mức độ nào đó.
Maybank lưu ý rằng trước đại dịch, du khách châu Âu đến Thái Lan chiếm tỷ trọng 17%. Khách châu Âu cũng chiếm 13% lượng khách của Indonesia và 11% lượt khách của Singapore. Tuy nhiên, nền kinh tế châu Âu đang sụt giảm và áp lực lạm phát có thể là nguyên nhân làm giảm nhu cầu đi lại thời gian tới.
Maybank cho rằng Nga cũng là một rủi ro trực tiếp đối với triển vọng du lịch Thái Lan nói riêng, bởi vì du khách Nga “mang lại doanh thu du lịch cao thứ ba (5.4%) của Thái Lan sau Trung Quốc (28%) và Malaysia (5.6%).” Ngân hàng Malaysia quan sát rằng “Du khách Nga đã hủy các chuyến bay tới Thái Lan do đồng ruble dao động, việc hủy các chuyến bay và những khó khăn trong việc chuyển tiền.”
Những yếu tố nào khiến kinh tế châu Âu tồi tệ?
Tháng này, công ty quản lý tài sản Pháp, Amundi đã cảnh báo rằng châu Âu sẽ đối mặt với rủi ro lạm phát đình trệ cao (hiện tượng xảy ra khi tăng trưởng kinh tế chậm trong khi giá cả leo thang) với một cuộc suy thoái tạm thời có thể xảy ra trong năm nay.
Ông Amundi cho biết: “Chúng tôi dự kiến lạm phát của khu vực đồng euro vẫn giữ ở mức cao trong năm nay, đặc biệt là lĩnh vực năng lượng và thực phẩm, ảnh hưởng tiêu cực đến cả nhu cầu và sản xuất trong khu vực. Triển vọng kinh tế xấu đi và kịch bản chính được dự báo hiện nay không mấy khả quan, trong đó tăng trưởng đạt mức thấp hơn và lạm phát tăng cao - cụ thể trong ngắn hạn.
Các tổ chức toàn cầu khác cũng dự báo giảm triển vọng tăng trưởng. Tháng này, tổ chức Xếp hạng tín dụng Fitch đã giảm 0.7 điểm dự báo GDP toàn cầu cho năm 2022 xuống còn 3.5%, trong đó khu vực đồng euro giảm 1.5 điểm xuống còn 3%.
Bên cạnh đó, năm 2019, Nga là quốc gia cung ứng khoảng 1/4 nguồn cung năng lượng tiêu thụ chính cho khu vực đồng euro, kinh tế trưởng của Fitch, ông Brian Coulton viết rằng “có thể xảy ra tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng ở châu Âu nếu nguồn cung của Nga bị ngừng đột ngột."
Khi áp lực tăng lên đối với giá năng lượng và thực phẩm, các chuyên gia cho rằng sẽ gây tác động xấu đến quá trình phục hồi kinh tế của ASEAN.
Tháng này, Enrico Tanuwidjaja tại Ngân hàng United Overseas của Singapore viết rằng: “Nhiều nghiên cứu mà chúng tôi thu thập được đã phát hiện có mối quan hệ dài hạn giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế tính theo tăng trưởng GDP. Một ước tính đối với Indonesia cho thấy mỗi phần trăm điểm lạm phát cao hơn, tăng trưởng kinh tế Indonesia sẽ bị ảnh hưởng giảm đi 0.08 điểm phần trăm, vì lạm phát sẽ dẫn đến tăng trưởng kinh tế thấp hơn.”
Tổ chức xếp hạng tín dụng Moody's cho biết áp lực lạm phát có khả năng gia tăng nhanh hơn ở các nền kinh tế nơi mà giá nhiên liệu và điện chiếm tỷ trọng lớn hơn trong giỏ hàng hóa tiêu dùng, hoặc nơi mà nhiêu liệu nhập khẩu chiếm ưu thế, chẳng hạn như Lào, Philippines và Việt Nam.
Điều này sẽ khiến các chính phủ ASEAN rơi vào tình thế ngặt nghèo sau hai năm khủng hoảng vì đại dịch.
Moody's lưu ý: “Áp lực lên chính phủ về vấn đề trợ cấp sẽ gia tăng, dẫn đến vấn đề căng thẳng tài khóa”.
Nguồn: Nikkei Asia
Từ khóa: ASEAN, xung đột Nga- Ukraine, lạm phát, châu Âu, năng lượng, lương thực
