Bắc Kinh đã đồng ý cấp quyền đối xử miễn thuế đối với hàng hóa của Nepal, trong bối cảnh quốc gia láng giềng đã cấm xuất khẩu từ Nepal trong nhiều năm qua.
Trung Quốc đã đồng ý cung cấp đối xử miễn thuế đối với hàng hóa có xuất xứ từ Nepal bao phủ 98% dòng thuế, tuy nhiên các chuyên gia nghi ngại về mức độ liên quan tới hiệp định khi quốc gia láng giềng phía bắc đã cấm xuất khẩu từ Nepal trong hơn hai năm qua, với lý do dịch Covid-19.
Hai nước đã trao đổi thư về việc đối xử ưu đãi bên cạnh việc ký kết các thỏa thuận khác trong chuyến thăm Kathmandu gần đây của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị.
Các chuyên gia cho rằng đây là một cử chỉ tốt đẹp của nước láng giềng phương Bắc nhằm hỗ trợ
sự phát triển kinh tế của Nepal không chỉ bằng cách cung cấp viện trợ mà còn bằng cách thúc đẩy thương mại. Nếu Nepal có thể tăng cường xuất khẩu sang Trung Quốc, điều này sẽ giúp thu hẹp khoảng cách thâm hụt thương mại với nước láng giềng phía Bắc, nhưng làm thế nào để thỏa thuận trở nên khả thi mới là vấn đề.
“Trong hơn hai năm qua, Trung Quốc đã ngăn cản các sản phẩm của Nepal vào nước này với lý do là dịch Covid-19. Dinesh Shrestha, Phó chủ tịch Liên đoàn Phòng Thương mại và Công nghiệp Nepal, phát biểu với tờ The Post.
Ông nói, Trung Quốc đã cung cấp quyền truy cập miễn thuế đối với các sản phẩm của Nepal trong nhiều năm.
Theo Cổng thông tin Thương mại của Bộ Công nghiệp, Trung Quốc đã áp dụng mức thuế quan bằng 0 đối với khoảng 8.000 hàng hóa có xuất xứ từ Nepal. Các sản phẩm này chiếm 95% xuất khẩu của Nepal sang Trung Quốc.
Tuy nhiên, câu hỏi là về phần thực hiện. Tại sao xuất khẩu của Nepal sang Trung Quốc lại giảm mạnh? Shrestha cho biết. “Và một lần nữa, vấn đề là chính phủ Trung Quốc sẽ nghiêm túc như thế nào trong việc thực hiện thỏa thuận gần đây.”
Xuất khẩu của Nepal sang Trung Quốc chỉ ở mức 1 tỷ Rupi trong năm tài chính 2020-21 vừa qua kết thúc vào giữa tháng 7, trong khi nhập khẩu lên tới 233,92 tỷ Rupi. Thâm hụt thương mại với Trung Quốc lên tới 232,90 tỷ Rupi trong năm tài chính vừa qua.
Các mặt hàng xuất khẩu chính của Nepal sang Trung Quốc bao gồm nhang thơm, hàng thủ công mỹ nghệ (kim loại và gỗ), mì, bánh pashmina, quần áo may sẵn, đồ da, rudraksha, chè, bột mì và thảm len, cùng các sản phẩm khác.
Trong giai đoạn 2018 – 19, trước khi đại dịch Covid-19 diễn ra, xuất khẩu của Nepal sang Trung Quốc đạt giá trị 2,10 tỷ Rupi.
Trung Quốc từng giúp các nhà nhập khẩu Nepal dễ dàng tiếp cận thị trấn biên giới Khasa, một trung tâm phát triển mạnh đối với các giao dịch kinh doanh xuyên biên giới, trước khi xảy ra động đất vào năm 2015.
Theo các thương nhân, khi hoạt động kinh doanh phát triển mạnh, thị trấn người Hoa từng ngủ yên đã trở thành nơi diễn ra “các hoạt động bất hợp pháp”, bao gồm buôn lậu và mại dâm. Theo các thương nhân, Trung Quốc cũng nghi ngờ rằng vùng biên giới này đã được sử dụng để cung cấp lối đi bất hợp pháp cho người Tây Tạng.
Sau trận động đất năm 2015 khi Khasa chịu nhiều thiệt hại, Trung Quốc bắt đầu xúc tiến tuyến đường Kerung xa hơn về phía tây để giao thương xuyên biên giới.
Khi đường cao tốc Kerung-Rasuwagadhi-Galchhi tạo thành một tuyến đường thương mại chiến lược để tiếp cận các thị trường ở Ấn Độ và thích hợp hơn tuyến đường Tatopani-Kathmandu, các quan chức Nepal cho rằng Trung Quốc có thể đã ưu tiên các giao dịch qua Kerung.
Khai trương vào tháng 12 năm 2014, cửa khẩu Rasuwagadhi-Kerung đã được nâng cấp thành điểm biên giới quốc tế vào tháng 8 năm 2017, cho phép công dân từ các nước ngoài Nepal và Trung Quốc đi qua biên giới.
Nhưng vài tháng sau, Trung Quốc cũng bắt đầu hạn chế vận chuyển hàng hóa qua Kerung. Trước năm 2014, thiếu cơ sở hạ tầng là một trở ngại lớn cho thương mại giữa hai nước.
Các thương nhân Nepal cáo buộc Trung Quốc tiến hành một "cuộc phong tỏa thương mại không được khai báo" vì hàng trăm xe container chất đầy hàng hóa không được phép qua biên giới vào Nepal trong vài tháng. Kể từ đó, việc di chuyển hàng hóa đã được phép theo một hệ thống hạn ngạch.
Việc đóng cửa biên giới không chỉ bóp nghẹt thương mại mà hàng trăm tiểu thương sống ở khu vực biên giới cũng bị bỏ lại.
Các thương gia xuất khẩu đồ dùng bằng gỗ và thảm len từ Olangchung Gola, Taplejung sang thị trường Trung Quốc hoạt động khá tốt, và việc đóng cửa biên giới đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của họ.
Đối với thương nhân Bimal Kumar Bohara thuộc Thành phố nông thôn Byas ở Darchula, việc đóng cửa biên giới là một thảm họa lớn.
“Thương mại đã đi vào bế tắc sau khi chi nhánh văn phòng hải quan, do chính phủ thành lập ở biên giới Nepal-Trung Quốc để buôn bán với Taklakot Bazaar bị đóng cửa. Bohara cho biết việc này đã gây ra mất thu nhập và việc làm cho nhiều người Nepal.
Các quan chức thừa nhận có nhiều vấn đề trong thương mại Nepal-Trung Quốc.
“Chúng tôi đã thảo luận vấn đề này thường xuyên với phái đoàn Trung Quốc. Ganesh Prasad Pandey, thư ký Bộ Công nghiệp, Thương mại và Cung cấp, cho biết tình hình sẽ được nới lỏng trong những ngày tới. "Thỏa thuận cung cấp quyền tiếp cận miễn thuế đối với hàng hóa của Nepal vào Trung Quốc đã có hiệu lực một cách hiệu quả."
Tuy nhiên, ông phủ nhận rằng xuất khẩu sang Trung Quốc đã bị tạm dừng hoàn toàn.
Ông cho biết, hàng hóa của Nepal đang được xuất khẩu thông qua Ấn Độ bằng đường biển.
Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ hai của Nepal, chiếm 14% tổng kim ngạch thương mại của nước này. Tuy nhiên, Nepal bị thâm hụt lớn trong thương mại với nước láng giềng phía bắc.
Trung Quốc xuất khẩu táo, máy tính và các bộ phận, hàng điện, máy móc và phụ tùng, hàng may mặc, giày dép, thiết bị viễn thông và các bộ phận và các sản phẩm khác đến Nepal.
Các thương nhân Nepal hy vọng thỏa thuận mới với Trung Quốc sẽ thúc đẩy xuất khẩu tăng lên.
Dhana Prasad Lamichhane, Phó chủ tịch Hiệp hội các ngành công nghiệp Pashmina Nepal, cho biết thỏa thuận này là một động thái đáng hoan nghênh.
Ông nói: “Chúng tôi kỳ vọng rằng Trung Quốc sẽ giúp các thương nhân Nepal dễ dàng xuất khẩu hàng hóa.
Tuy nhiên, cựu Bộ trưởng Thương mại Chandra Ghimire phát biểu với tờ The Post rằng Trung Quốc đã dành sự đối xử đặc biệt cho Nepal theo quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới để hỗ trợ các nước kém phát triển nhất, theo đó nước này có thể cung cấp quyền truy cập miễn thuế bao gồm 98% dòng thuế.
“Điều này không có gì mới. Nhưng ngược lại Nepal cần tạo thuận lợi thương mại một cách dễ dàng,” Ghimire cho biết.
Theo thỏa thuận thương mại và quá cảnh với Trung Quốc, Nepal có thể nhập khẩu và xuất khẩu sang các nước thứ ba thông qua Trung Quốc, theo Ghimire.
“Nhưng có vẻ như sẽ có những phức tạp trong thương mại. Thỏa thuận nói một điều và Trung Quốc lại làm điều khác. Thỏa thuận cần được thực hiện đúng cách,” ông nói. Việc nhập hàng qua biên giới phía Bắc không dễ. Các thương nhân Nepal đã buộc phải chuyển đến cảng Kolkata để xuất khẩu hàng hóa của họ, điều này dẫn đến lượng hàng xuất khẩu thấp.
Theo thỏa thuận thương mại và quá cảnh được ký với Trung Quốc vào tháng 3 năm 2016, Nepal sẽ được tiếp cận với bảy cảng đường bộ và đường biển cho thương mại với nước thứ ba. Nhưng đến nay vẫn chưa có nhiều tiến triển.
Đối với các thương nhân, việc vận chuyển hàng hóa qua cảng Kolkata của Ấn Độ rất tốn thời gian và chi phí. Theo các thương lái, thời gian vận chuyển hàng qua các điểm biên giới phía Nam mất hơn một tháng trong khi đưa hàng từ phía Bắc vào chỉ mất một tuần.
Ghimire cho biết các thương nhân Nepal thích tiến hành thương mại bằng đường bộ qua các điểm biên giới phía bắc, điều này giúp tiết kiệm chi phí và thời gian, và đúng như vậy.
“Nepal cần tổ chức các cuộc họp cấp Bộ trưởng hoặc tương đương với Trung Quốc thường xuyên để giải quyết những bất bình cho các thương nhân,” Ghimire nói với tờ The Post.
Việc đóng cửa biên giới của Trung Quốc từ đầu năm 2020 đã ảnh hưởng đến một lượng lớn các doanh nhân Nepal xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc. Các điểm biên giới Kerung và Tatopani đã được mở lại, nhưng cả thương mại xuất nhập khẩu đều không tăng.
Trung Quốc đã đóng cửa các điểm biên giới của mình do đại dịch vào tháng 1 năm 2020 và vẫn chưa được đưa vào hoạt động kể từ đó.
Ông Ghimire cho biết: “Chuyến thăm gần đây của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị nên tập trung vào tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng tại các điểm biên giới và kết nối, bao gồm phòng thí nghiệm, nhà kho hoặc cảng cạn để tạo thuận lợi cho thương mại”.
Nguồn: The Kathmandu Post
Từ khóa: Nepal, Trung Quốc, thương mại, đóng cửa, biên giới
