Theo báo cáo tóm tắt về quan hệ song phương Việt Nam-Hoa Kỳ, bao gồm quan hệ thương mại, xuất nhập khẩu và chính sách đối ngoại, đã nêu rõ lý do tại sao mối quan hệ này được kỳ vọng sẽ phát triển và tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ tại quốc gia Đông Nam Á.
Mối quan hệ chặt chẽ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và mở rộng quan hệ thương mại.
Theo Cục Hải quan Việt Nam, thương mại song phương giữa cả hai nước đang ở mức cao, kim ngạch thương mại đạt 111,5 tỷ USD vào năm 2021. Ngoài ra, xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ tăng 25%, đạt 96 tỷ USD vào năm 2020, chiếm 28,6% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
Khi Việt Nam ngày càng mở cửa nền kinh tế, Phòng Thương mại Hoa Kỳ (AmCham) nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp Hoa Kỳ sẽ có nhiều cơ hội tại Việt Nam. Bất chấp đại dịch, Hoa Kỳ là đối tác lớn nhất nhập khẩu nhiều hàng Việt Nam nhất.
Thứ trưởng Bộ Công Thương – ông Đỗ Thắng Hải cũng cho biết Hoa Kỳ là một đối tác quan trọng của Việt Nam, điều này được minh chứng thông qua thương mại hai chiều giữa hai nước ngày càng gia tăng. Ông cũng nhận định rằng đại dịch đã tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam và Hoa Kỳ phối hợp và phát triển các chuỗi cung ứng mới, cũng như thiết lập các hệ thống cung ứng để đảm bảo tính bền vững và liên tục.
Ngày 8/3, tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ ở Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ông Phạm Minh Chính đã kêu gọi các doanh nghiệp hai nước tăng cường quan hệ hợp tác và mở rộng quan hệ song phương. Đặc phái viên của Tổng thống Hoa Kỳ về Khí hậu - John Kerry cũng có bài phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh.
Ông nói các doanh nghiệp Hoa Kỳ đã ưu tiên và xác định lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, thương mại kỹ thuật số, năng lượng và biến đổi khí hậu là các lĩnh vực hợp tác với Việt Nam, và có kế hoạch đưa các đoàn y tế Hoa Kỳ đến thăm thực địa tại Việt Nam, đồng thời tìm hiểu các khả năng trong lĩnh vực năng lượng.
Thương mại Việt Nam- Hoa Kỳ
Không có gì ngạc nhiên khi quan hệ kinh doanh và thương mại giữa cả hai nước ngày càng phát triển.
Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 9 của Hoa Kỳ, tăng 5 bậc so với năm 2020. Tính đến tháng 10/2021, Hoa Kỳ đứng thứ 11 trong số 138 quốc gia đầu tư vào Việt Nam với 1.134 dự án, trị giá 9,72 tỷ USD.
Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ các mặt hàng phổ biến như máy móc điện, đồ nội thất và giường, quần áo dệt kim, máy móc và giày dép..
Các mặt hàng xuất khẩu của Hoa Kỳ sang Việt Nam vào năm 2020 bao gồm máy móc điện, bông, nhựa, phế liệu thực phẩm, thức ăn gia súc và máy móc.
Một số doanh nghiệp Hoa Kỳ đã đầu tư vào Việt Nam, thể hiện cam kết của họ với đất nước. Ví dụ, Cargill có trụ sở tại Hoa Kỳ điều hành 12 nhà máy sử dụng khoảng 1.600 nhân viên trên khắp đất nước. Tương tự, Apple, Qualcomm, Nike Morgan Stanley, ACORN International, General Dynamics, Hue Capital LLC, Intel, Lockheed Martin International, Google và USTelecom vẫn duy trì hoạt động trong nước.
Tập đoàn Universal Alloy Corporation (UAC) có trụ sở tại Hoa Kỳ, chuyên sản xuất các thiết bị điện tử cho máy bay do hãng Boeing và Airbus chế tạo, đã đầu tư 170 triệu USD vào Khu Công nghệ cao Đà Nẵng. Công ty đang có kế hoạch mở rộng hơn nữa trong những năm tới.
Hơn nữa một số khoản đầu tư của các công ty Mỹ đến từ Singapore và Hồng Kông như Intel và P&G cũng gây ấn tượng tốt. Singapore dẫn đầu và có tỷ trọng FDI vào Việt Nam lớn nhất, và Hồng Kông hiện đứng thứ 5 trong danh sách.
Năm 2021, Hoa Kỳ nhập khẩu điện thoại thông minh và phụ kiện từ Việt Nam trị giá khoảng 96,2 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Hoa Kỳ cũng là thị trường nhập khẩu máy vi tính và sản phẩm điện tử lớn nhất của Việt Nam với trị giá 12,7 tỷ USD. Ngoài ra, Hoa Kỳ còn nhập khẩu máy móc thiết bị và dẫn đầu về nhập khẩu hàng may mặc từ Việt Nam với 16,1 tỷ USD, đóng góp rất lớn vào GDP của Việt Nam.
Trong khi Việt Nam phải trải qua một năm 2021 khó khăn, do những hạn chế nghiêm ngặt từ đại dịch, Hoa Kỳ đã viện trợ vài triệu vắc xin COVID-19. Vào năm 2020, trong khi Hoa Kỳ đang cần thiết bị y tế, phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, Việt Nam đã gửi PPE, khẩu trang và thiết bị y tế sẵn sàng hỗ trợ.
Việt Nam mở cửa cho du lịch quốc tế vào ngày 15 tháng 3. Mặc dù chính phủ vẫn chưa công bố chi tiết cụ thể, nhưng rất kỳ vọng sẽ khôi phục các chính sách thị thực như trước đại dịch. Mới đây, Vietnam Airlines đã khai trương đường bay thẳng thương mại đầu tiên nối San Francisco và TP. Hồ Chí Minh. Sự kết nối trực tiếp đều đặn sẽ giúp mọi người gắn bó hơn nữa trong các trong hoạt động kinh doanh và du lịch.
Việt Nam phù hợp với chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ ở điểm nào?
Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ dưới thời chính quyền Barack Obama tập trung vào việc thiết lập Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), hiệp định đã sẵn sàng trở thành hiệp định thương mại tự do (FTA) lớn nhất thế giới và bao phủ 40% nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam được cho là sẽ được hưởng lợi rất nhiều vì xuất khẩu có khả năng tăng 15% theo TPP. Để thay thế cho TPP sau khi Mỹ rút lui, vào ngày 8/3/2019, các nước còn lại đã ký Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Một số tổ chức Phòng Thương mại của Hoa Kỳ từ Singapore, New Zealand, Malaysia và Việt Nam đã thúc giục chính quyền Biden bắt đầu quá trình gia nhập CPTPP, cho rằng cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ đang gặp bất lợi kể từ khi Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định.
Họ cho rằng CPTPP là một trong những hiệp định đa phương có tiêu chuẩn cao nhất đang tồn tại - do Hoa Kỳ đóng vai trò là nhà đàm phán chính trong bản thảo ban đầu. Quả thực, tại sự kiện ở Hà Nội, AmCham đã hy vọng việc Hoa Kỳ tham gia CPTPP để có thêm cơ hội kinh doanh.
Trong khi Tổng thống Hoa Kỳ Biden cho đến nay, tỏ ra thờ ơ với các hiệp định thương mại và thương mại tự do với châu Á, thì theo Hướng dẫn Chiến lược An ninh Quốc gia Tạm thời của chính quyền Biden cho thấy Việt Nam là một đối tác quan trọng của Hoa Kỳ. Mối quan hệ chiến lược của cả hai nước vẫn đang trên đà phát triển. Chính vì vậy, các nhà phân tích kỳ vọng vào một FTA Việt Nam - Mỹ trong tương lai gần.
Dưới thời chính quyền Biden, Phó Tổng thống Hoa Kỳ - Kamala Harris đã khởi xướng chuyến thăm Hà Nội, chuyến thăm đầu tiên của một Phó Tổng thống Hoa Kỳ kể từ khi chiến tranh kết thúc. Mục đích của chuyến đi là nhằm xây dựng quan hệ và nâng cấp mối quan hệ song phương lên quan hệ đối tác chiến lược. Ông Harris và các nhà lãnh đạo Việt Nam tái khẳng định sức mạnh của quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ bằng việc mở văn phòng của Tổ chức Hòa bình tại Hà Nội cũng như xây dựng Đại sứ quán Hoa Kỳ mới tại Hà Nội.
2022 và hơn thế nữa
Hoa Kỳ nhiều khả năng sẽ duy trì cách tiếp cận đối đầu của cựu Tổng thống Trump đối với Trung Quốc để chống lại ảnh hưởng kinh tế toàn cầu của nước này.
Nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam đã được hưởng lợi về mặt kinh tế từ cuộc chiến thương mại giưa Hoa Kỳ - Trung Quốc và điều này dự kiến sẽ tiếp tục phát triển mạnh theo chính sách thương mại hiện tại của Hoa Kỳ. Với hầu hết các mức thuế của Hoa Kỳ đối với các sản phẩm của Trung Quốc vẫn được giữ nguyên, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ buộc phải tìm kiếm các quốc gia khác để chuyển địa điểm sản xuất của họ - và Việt Nam đang nổi lên như một Trung Quốc lý tưởng và một điểm đến trong những năm gần đây.
Các doanh nghiệp Hoa Kỳ cũng nhất trí rằng Việt Nam là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và đây là vai trò chỉ được kỳ vọng sẽ tăng cường.
Tuy nhiên, sự chuyển dịch sản xuất này không chỉ do chiến tranh thương mại mà còn bao gồm các yếu tố như địa chính trị, chi phí lao động tăng cao ở Trung Quốc cũng như nhu cầu đa dạng hóa các nguồn đầu vào và chuỗi cung ứng trong bối cảnh đại dịch.
Vào năm 2020, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã gán cho Việt Nam là nước thao túng tiền tệ, cáo buộc này sau đó đã được bãi bỏ và tuyên bố rằng sẽ không áp thuế đối kháng đối với Việt Nam. Tuy nhiên, Hoa Kỳ sẽ để mắt đến Việt Nam, gồm cả việc liên quan đến gia tăng thâm hụt thương mại.
Ngoài ra, phần lớn trang thiết bị quân đội của Việt Nam vẫn do Nga chế tạo. Với tình hình địa chính trị hiện nay và các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc đối với Nga, điều này có thể khiến thương mại Việt Nam bị giám sát và phải chịu các lệnh trừng phạt. Thự tế, một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đã bị cản trở do các lệnh trừng phạt.
Tuy nhiên, mối quan hệ Việt – Hoa Kỳ là kết quả của sự nỗ lực hợp tác và phát triển trong nhiều thập kỷ qua của cả 2 quốc gia. Hiện nay, khi có thêm nhiều cơ hội thương mại song phương, mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ được kỳ vọng sẽ tiếp tục bền chặt.
Trước khi xác định Việt Nam như một điểm đến tiềm năng để tái định cư, các nhà đầu tư Hoa Kỳ phải đánh giá kỹ lưỡng và xem xét một số yếu tố, chẳng hạn như xác định vị trí, nguyên liệu, đối tác tìm nguồn cung ứng và hậu cần chuỗi cung ứng.
Nguồn: Vietnam Briefing
Từ khóa: Quan hệ Việt Nam- Hoa Kỳ, doanh nghiệp Hoa Kỳ, Việt Nam điểm đến hấp dẫn
