Trước tình hình leo thang căng thẳng, với mong muốn siết chặt nền kinh tế Nga, hôm 11/3, Tổng thống Joe Biden đã cùng với Liên minh châu Âu và các đồng minh thân cận khác yêu cầu hủy bỏ quy chế thương mại “tối huệ quốc” (MFN) của Moscow. Chính quyền Biden cũng cấm nhập khẩu mặt hàng hải sản, rượu và kim cương của Nga.
Mỹ cũng cắt giảm dòng chảy thương mại theo nhiều cách khác nhau như ban hành lệnh cấm xuất khẩu đồng hồ, ô tô, quần áo đắt tiền và các sản phẩm xa xỉ khác sang thị trường Nga.
Quốc hội Mỹ dự kiến sẽ nhanh chóng thông qua luật chính thức hóa việc loại bỏ tư cách hưởng quy chế thương mai MFN của Moscow. Việc Mỹ hủy bỏ quy chế tối huệ quốc lâu đời của Nga là một trong những động thái mới nhất trong một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế và tài chính đã áp lên Nga nhằm đáp trả cuôc chiến tàn bạo ở Ukraine.
Bản thân việc hủy bỏ quy chế MNF trong thương mại đối với Nga sẽ không gây ảnh hưởng sâu rộng ngay lập tức lên nền kinh tế nước này. Tuy nhiên, nếu hành động này kết hợp với các lệnh trừng phạt khác mà Mỹ và các đồng minh thân cận thực hiện, động thái trên sẽ làm gia tăng sức ép đối với Tổng thống Vladimir Putin và buộc lực lượng Nga phải rút lui khỏi thủ đô Kyiv.
Dưới đây sẽ cho cái nhìn cụ thể hơn:
Quy chế “Tối huệ quốc” (MFN) là gì?
Quy chế tối huệ quốc (MFN) của một quốc gia phải đảm bảo dành cho tất cả các đối tác một chế độ ưu đãi thương mại thuận lợi như nhau về thuế và các điều kiện khác. Ví dụ, Mỹ đánh thuế 13% đối với mặt hàng găng tay da nhập khẩu.
Quy chế MFN nghĩa là găng tay nhập khẩu từ Pháp, Trung Quốc và Nga đều sẽ chịu mức thuế giống nhau. Quy chế MFN là cơ sở của thương mại toàn cầu, đảm bảo các quốc gia trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) được đối xử như nhau, với một số ngoại lệ cho phép, ví dụ, đãi ngộ tối huệ quốc với các nước đang phát triển.
Trong những năm qua, Mỹ đã thu hồi quy chế MFN với hơn 24 quốc gia- chung quy là vì lý do chính trị, ví dụ như trong cuộc Chiến tranh Lạnh, Mỹ đã đưa ra biện pháp trừng phạt chống lại Liên Xô và các nước cộng sản khác thông qua việc loại bỏ hưởng quy chế MFN.
Ngoại trừ một số trường hợp, điển hình như Cuba và Triều Tiên, quy chế ưu đãi dành cho các quốc gia này đến nay đã được khôi phục. Việc khôi phục MFN cũng được thực hiện sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc ở Đông Âu và việc mở cửa quan hệ Mỹ- Trung sau chuyến viếng thăm của cố Tổng thống Richard Nixon. Tuy nhiên, với động thái mới nhất, Mỹ đã xếp Nga vào hàng ngũ những quốc gia bị tước đãi ngộ MFN.
Tác động thực sự và tượng trưng là gì?
Đối với Mỹ, ít nhất, việc loại bỏ quy chế tối huệ quốc với Nga là hành động chủ yếu mang tính biểu tượng. Tuần này, lệnh cấm của Mỹ đối với nhập khẩu dầu mỏ, khí đốt và than đá của Nga đã làm giảm khoảng 60% mặt hàng nhập khẩu của Mỹ từ Nga. Theo số liệu của Nhà Trắng, các lệnh cấm nhập khẩu mới nhất được công bố hôm 11/3 chỉ giúp Mỹ tiết kiệm được 1 tỷ đô la.
Theo Hội đồng rượu mạnh của Hoa Kỳ, Nga cung cấp ít hơn 1% tổng lượng rượu vodka nhập khẩu của Mỹ trong tháng 12, đồng thời số liệu thống kê của liên bang cũng cho biết Nga cũng chỉ đáp ứng thấp hơn 2% tổng lượng hải sản mà Hoa Kỳ nhập khẩu tính theo số lượng.
Tuy vậy, tính biểu tượng luôn cần thiết trong chiến tranh.
Ông Biden phát biểu từ Phòng Roosevelt tại Nhà Trắng: “Putin là một kẻ hiếu chiến. Ông ấy sẽ phải trả giá cho việc này. Ông ấy không thể theo đuổi một cuộc chiến đe dọa nền tảng của hòa bình và ổn định quốc tế.”
Thứ 6 vừa qua, hai tuần sau khi cuộc tấn công xảy ra, Nga mở rộng cuộc tấn công ở Ukraine, đánh chiếm các sân bay ở phía tây và một thành phố công nghiệp lớn ở phía đông. Sau hơn một tuần đóng quân bên ngoài Kyiv, quân đội Nga đang dần tiến sâu vào bên trong thủ đô.
Kim cương, rượu vodka, cua hoàng đế, điều gì khiến Mỹ nhập khẩu từ Nga?
Mỹ mua phần lớn tài nguyên thiên nhiên từ Nga với mức thuế thấp và gần như bằng 0% đối với các mặt hàng dầu mỏ và kim loại như palladium, rhodium, uranium và bạc thỏi. Ngoài ra, nước này cũng nhập các sản phẩm hóa chất và bán thành phẩm thép, ván ép và cả đạn và vỏ hộp mực.
Ed Gresser, giám đốc thương mại và thị trường toàn cầu của Viện Chính sách Tiến bộ phe cánh tả lưu ý trong một bài đăng trực tuyến: Bởi vì hàng nhập khẩu từ Nga chủ yếu là tài nguyên thiên nhiên, nên nhìn chung, các sản phẩm này sẽ ít hoặc không bị tăng thuế khi thuế MFN bị loại bỏ.
Để thay thế các mức thuế quan hiện tại, người mua hàng hóa Nga tại Mỹ sẽ phải trả thuế nhập khẩu theo quy định của bộ luật năm 1930 của Hoa Kỳ- bộ luật đã từng làm gián đoạn thương mại trong thời kỳ Đại Suy thoái ở Mỹ. Kim loại vẫn áp thuế suất bằng 0%. Tuy nhiên, mức thuế đối với nhôm chưa gia công, ván ép và thép bán thành phẩm trong số nhiều sản phẩm khác sẽ tăng lên theo mức trừng phạt.
Nguồn: The Fresno Bee
Từ khóa: xung đột Nga- Ukraine, quy chế MFN
