Các biện pháp trừng phạt đối với Nga đang bắt đầu gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới thương mại toàn cầu. Các biện pháp này cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng với các nhà nhập khẩu ngũ cốc và năng lượng; đồng thời tạo ra các “hiệu ứng gợn sóng” bên cạnh sự đứt gãy chuỗi cung ứng do đại dịch gây ra trên toàn cầu.
Kể từ khi căng thẳng Nga – Ukraine leo thang, hàng trăm tàu chở dầu và tàu chở hàng đã chuyển hướng ra khỏi khu vực Biển Đen, trong khi hàng chục tàu khác bị mắc kẹt tại các cảng và trên biển, dẫn đến số lượng lớn hàng hóa giá trị cao không thể bốc dỡ được. Nga là nước xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu và là nhà cung cấp một lượng lớn dầu thô, kim loại, gỗ và nhựa - được sử dụng trong nhiều loại sản phẩm và trong vô số ngành công nghiệp từ sản xuất thép đến sản xuất xe hơi trên toàn thế giới.
Trong 2.000 tàu chở hàng và chở dầu của Nga, chỉ một số ít tàu đã bị các cường quốc phương Tây trừng phạt. Nhưng việc đóng băng tài sản đối với các ngân hàng lớn nhất của Nga sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng lớn tới hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu từ nước này. Từ Apple, Nike cho đến các chủ hãng tàu lớn như Maersk – những doanh nghiệp có quan hệ thương mại sâu rộng với phương Tây cũng đã bắt đầu thông báo ngừng hoạt động và vận chuyển tại Nga.
Ông Ami Daniel, đồng sáng lập của Windward, một công ty phân tích dữ liệu hàng hải chuyên tư vấn cho các chính phủ cho biết: “Tình huống này giống như là một trận động đất mà chúng ta chưa từng được chứng kiến. Các công ty đang vượt qua vấn đề pháp lý và đưa ra quyết định cần thiết để đảm bảo lợi ích của mình, trước khi khách hàng yêu cầu họ hành động”.
Một giải pháp tiềm năng cho Nga là xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc, quốc gia có nền kinh tế phát triển nhanh chóng, có nhu cầu lớn về tài nguyên thiên nhiên và có lẽ là nước hưởng lợi lớn nhất của toàn cầu hóa. Mặc dù đã bỏ phiếu trắng trong một cuộc bỏ phiếu của Liên hợp quốc lên án Nga xâm nhập Ukraine nhưng Trung Quốc tỏ ra không hoàn toàn ủng hộ Tổng thống Vladimir Putin.
Không khí căng thẳng bắt đầu xuất hiện tại Interunity Group, một công ty gia đình hoạt động trong lĩnh vực vận tải biển của Hy Lạp có 60 tàu chở dầu và tàu chở hàng do hàng chục thuyền trưởng và sĩ quan Nga lẫn Ukraine vận hành.
Sau khi Nga bắt đầu xâm nhập Ukraine, một bộ phận người lao động Nga trong công ty Interunity tự hỏi làm thế nào họ có thể trở về nhà sau khi Liên minh châu Âu áp đặt lệnh cấm bay đối với Nga. Còn số lao động người Ukraine không biết liệu họ còn có nhà để trở về hay không.
Ông George Mangos, một trong những giám đốc của Interunity cho biết: một sĩ quan cấp cao của Ukraine hiện đang làm việc trên một tàu chở dầu ở Vịnh Mexico đã căm phẫn tới nỗi anh ta yêu cầu được phép rời tàu vài tháng trước khi hợp đồng kết thúc.
Ông George Mangos rất ngưỡng mộ về lòng yêu nước của người sĩ quan: “Anh ấy nói với tôi rằng anh ấy muốn rời tàu ở bến tiếp theo để có thể về chiến đấu cho quê hương của mình”. “Vận hành một tàu chở dầu, chuyên chở hàng hóa nguy hiểm là công việc cực kỳ phức tạp, rất căng thẳng ngay cả khi bình thường. Vì vậy tất cả những gì bạn có thể làm là yêu cầu mọi người tập trung vào công việc và gác lại chuyện chính trị. Thật khó nhưng họ là những người rất bình tĩnh và tôi rất ấn tượng vì sự cống hiến của họ”.
Cho đến nay, cuộc xung đột gây ra nhiều tác động nghiêm trọng tới thương mại toàn cầu, nhất ở khu vực Biển Đen, nơi các cảng là trung tâm xuất khẩu lúa mì, ngô của Nga và Ukraine. Giao thông đã ngừng trệ và khu vực xuất khẩu ngũ cốc lớn thứ hai thế giới đã bị đóng cửa.
Không giống như dầu mỏ có thể đẩy nhanh sản xuất ở nhiều nơi khác, việc cung cấp sản phẩm ngũ cốc cần có thời gian và sản lượng có thể bị ảnh hưởng bởi chiến tranh và các lệnh trừng phạt. Hiện Ukraine chiếm 16% sản lượng ngô xuất khẩu và Nga chiếm 30% sản lượng lúa mì xuất khẩu toàn cầu - có nghĩa là những quốc gia đang phụ thuộc vào nhập khẩu các sản phẩm này có thể phải đối mặt với những cú sốc lớn, thiếu hụt về nguồn cung.
Ông Rohini Ralby, giám đốc IR Consilium, một công ty phân tích, tư vấn về hàng hải tại Mỹ cho biết: “Câu hỏi đặt ra không phải là liệu nền kinh tế toàn cầu có bị ảnh hưởng nghiêm trọng và xảy ra tình trạng thiếu hụt lương thực trầm trọng tại các quốc gia nghèo đói hay không, mà câu hỏi là Nga sẽ làm gì với điều đó và phương Tây sẽ phản ứng như thế nào”.
Những quốc gia có nguy cơ thiếu hụt lương thực cao nhất là Ai Cập, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ, đều phụ thuộc nhiều vào Nga về mọi thứ, từ mặt hàng chủ lực được sử dụng để làm bánh mì dẹt đến khí đốt tự nhiên và du lịch.
Khoảng 78% sản lượng lúa mì nhập khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ đến từ Nga và 9% đến từ Ukraine. Phần lớn lúa mì nhập khẩu đó được sử dụng trong ngành công nghiệp thực phẩm - một ngành xuất khẩu lớn của Thổ Nhĩ Kỳ. Ấn Độ nhập khẩu khoảng 80% sản lượng dầu, phần lớn từ Nga; đồng thời nước này cũng nhập khẩu kim loại từ Nga để cung cấp cho ngành công nghiệp sản xuất ô tô lớn thứ năm thế giới.
Ở Mỹ, lĩnh vực có khả năng chịu tác động lớn nhất là dầu mỏ. Giá dầu mỏ cao hơn dự kiến sẽ đẩy nhanh tốc độ lạm phát, vốn đang nhanh nhất trong 4 thập kỷ vừa qua. Năm ngoái, Nga là quốc gia cung cấp các sản phẩm dầu mỏ lớn thứ ba tại Mỹ, chỉ sau Mexico và Canada và chiếm 8% tổng sản lượng nhập khẩu. Nga cũng là nhà cung cấp bạch kim lớn thứ hai của Mỹ. Kim loại này dùng để chế tạo ống xả cho ô tô. Nhưng nhìn chung, Nga cũng chỉ là nhà cung cấp hàng hóa lớn thứ 20 cho Mỹ, theo dữ liệu thương mại của nước này.
Chính quyền Tổng thống Biden đang cân nhắc về lệnh cấm vận đối với Nga hoặc nhắm mục tiêu vào lĩnh vực sản xuất năng lượng của Nga để hạn chế sức ép đối với phương Tây. Tuy nhiên điều này chẳng thể giúp xoa dịu thị trường.
Giá lúa mì đã tăng hơn 55% kể từ tuần trước, khi tình hình Nga – Ukraine căng thẳng. Dầu mỏ, mặt hàng có giá tăng đều đặn kể từ đầu năm do nhu cầu phục hồi nền kinh tế toàn cầu, lần đầu tiên đã tăng vọt lên mức 110 USD/thùng kể từ năm 2013.
Mức phí thuê các tàu khổng lồ để chở dầu đã tăng tới 400% trên toàn cầu. Các nhà kinh doanh dầu mỏ thì đang tranh giành nhau để đảm bảo trữ lượng đang trở nên khan hiếm đột ngột. Windward ước tính có 87 triệu thùng dầu, trị giá 10 tỷ USD của Nga đang trên các con tàu đại dương, chật vật tìm người mua.
Hiện vẫn chưa rõ cuộc chiến thương mại nhằm vào Nga sẽ bùng phát như thế nào và liệu có để lại những hậu quả không mong muốn hay không. Mặc dù việc chấp hành tuân thủ các lệnh trừng phạt cũng thường xuyên xảy ra nhưng chưa bao giờ các biện pháp trừng phạt này được áp đặt nhanh chóng và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đồng minh của Mỹ để nhắm vào một cường quốc khác trên toàn cầu.
Tình hình này khiến Ông Tinglong Dai, một giáo sư trong lĩnh vực nghiên cứu kinh tế và chuỗi cung ứng tại Đại học Johns Hopkins đưa ra cảnh báo “Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, nền tảng của thương mại toàn cầu là sự tách biệt giữa địa chính trị và kinh tế và đưa ra các quyết định hợp lý sẽ mang lại kết quả tốt nhất”.
Ông Dai nói: “Cả hai điều này đã bị Nga phá hủy. Có thể một “bức màn sắt” mới sẽ sớm xuất hiện, một bên là Nga cùng các đồng minh và một bên còn lại là phương Tây.
Ông nói: “Khó có thể tránh khỏi việc phải lựa chọn bên nào. Ngoài ra, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình theo hướng thiếu hụt nhiều hơn, không có tính đổi mới và nhiều cơ hội việc làm bị mất đi là hậu quả mà tất cả chúng ta sẽ phải trả giá”.
Nguồn: PBS
Keyword: Nga, Ukraine, Mỹ, thương mại, chuỗi cung ứng, xuất nhập khẩu, hàng hóa
