Tương tự như Hiệp định Thương mại Tự do Canada (CFTA) - để ý kỹ sẽ thấy rằng tên của hiệp định thương mại này không cho biết Canada đã ký thỏa thuận với đối tác nào. Đó là bởi vì Canada không ký hiệp định CFTA với bất kỳ quốc gia nào khác. Đúng hơn, Canada đã ký hiệp định thương mại tự do với chính mình. Và đó là điều khiến hiệp định CFTA trở nên thú vị:Hiệp định giúp tăng cường thương mại bên trong quốc gia bằng cách hạ thấp các rào cản thương mại giữa các địa phương. Mỹ có thể học hỏi nhiều điều từ hiệp định CFTA.
Tự do hóa thương mại rất khó đạt được trong phạm vi giữa các quốc gia, chưa nói đến giữa các địa phương của quốc gia đó. Canada là một quốc gia có diện tích rộng lớn, điều này làm tăng thêm chi phí của hoạt động giao thương. Nhưng cũng có những chính sách của các bang đang cản trở mục tiêu tự do hóa thương mại của quốc gia. Theo một ước tính, chính sách thuế của một số địa phương rất đáng kinh ngạc – lên tới 6.9%. Để cắt giảm những chi phí thương mại này,Canada đã ban hành Hiệp định về Thương mại Nội bộ (AIT) vào năm 1995, chỉ 07 tháng sau khi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) thành lập. Các hiệp định thương mại này bổ sung cho nhau.
Đến năm 2015, Hiệp định AIT sửa đổi bao gồm 18 chương từ mua sắm chính phủ đến đầu tư. Hiệp định AIT tồn tại một vài sai sót trong thiết kế chính sách và hiệp định càng trở nên tệ hại hơn bởi vì một lượng lớn các bang rút lui khỏi hiệp định. Tuy nhiên, đến năm 1998, Quỹ Tiền tệ Quốc tế kết luận rằng hiệp định AIT đã đạt được tiến bộ thực sự trong việc tạo ra tự do hóa thương mại giữa các địa phương.
Hiệp định CFTA toàn diện hơn hiệp định AIT. Có một điều, các bang đã đồng ý với cách tiếp cận “danh sách các mặt hàng cấm nhập khẩu”, nghĩa là ngoài các trường hợp ngoại lệ đã được trao đổi thống nhất ban đầu, còn lại các trường hợp khác không được coi là mặc định. Vẫn có những ngoại lệ: ở mức độ thấp, Bang Alberta có 6 mặt hàng cấm nhập khẩu, trong khi ở mức độ cao, Bang Quebec có 35 mặt hàng cấm nhập khẩu.Nhưng hiệp định này sâu sắc hơn và có tính thực thi cao hơn hiệp định AIT.Một nghiên cứu năm 2021 của Deloitte ước tính rằng, bằng cách cắt giảm các rào cản thương mại giữa các tỉnh, Canada có thể tăng 3,8% tổng sản phẩm quốc nội của mình.
Quan trọng hơn, hiệp định CFTA cũng cho phép các địa phương “tham gia vào các thỏa thuận song phương hoặc đa phương” để đạt được nhiều lợi ích hơn.Nói cách khác, các bang được tự do thực hiện các thỏa thuận “CFTA cộng”, nhằm làm sâu sắc thêm các quyền và nghĩa vụ giữa các liên minh sẵn sàng hợp tác. Đây chính là mấu chốt. Đóng góp lớn nhất của hiệp định CFTA là khuyến khích các địa phương thử nghiệm với các cam kết sâu rộng hơn.
Điều khoản này của hiệp định CFTA cũng có thể gây áp lực lên các giao dịch thương mại cấp địa phương hiện có trong việc cập nhật chính sách của họ. Ví dụ: Hiệp định Thương mại Đối tác Phương Tây Mới,bao gồm các Bang Alberta, British Columbia, Manitoba và Saskatchewan, có thể cần phải điều chỉnh để vượt ra khỏi “mức độ” tự do hóa thương mại mà hiệp định CFTA đạt được. Đó sẽ là yếu tố thay đổi cuộc chạy đua.
Bài học gì cho Mỹ?
Kể từ khi thành lập, nước Mỹ đã sa lầy không ít bởi các rào cản thương mại giữa các quốc gia. Viện CATO của Mỹ đã báo cáo vào năm 1987 rằng những rào cản này là một “vấn đề nghiêm trọng hơn” so với các rào cản quốc tế và “hoàn toàn nằm trong tầm ngắm của các nhà hoạch định chính sách Mỹ”. Các nghiên cứu khác đã phát hiện ra rằng hơn 1.000 quy định trong lĩnh vực nông nghiệp cản trở thương mại giữa các tiểu bang miền Tây nước Mỹ. Nhìn chung, thuế và trợ cấp ở các tiểu bang làm mờ ranh giới giữa “thúc đẩy” và “bảo vệ” các doanh nghiệp địa phương khỏi rào cản thương mại giữa các quốc gia.
Hiệp định CFTA không thay thế hoàn toàn mà chỉ bổ sung cho các hiệp định thương mại quốc tế của Canada.Tương tự như vậy, Hiệp định Thương mại Tự do của Mỹ xứng đáng được quan tâm bởi vì những lợi ích mà hiệp định mang lại, thay vì cho rằng hiệp định sẽ làm cản trở thương mại của Mỹ với toàn cầu.
Nguồn: The Hill
Từ khóa: Mỹ, Canada, CFTA, AIT
