Hai năm thế giới trải qua cuộc khủng hoảng đứt gãy nguồn cung hàng hóa cũng là khoảng thời gian cộng đồng quốc tế nhận ra nguy cơ liên quan đến chuỗi cung cứng toàn cầu hóa chi phí thấp. Nhà máy đóng cửa cùng sự tắc nghẽn hoạt động logistics hàng hải đã khiến việc tiếp cận nhiều hàng hóa thiết yếu trên khắp thế giới gặp nhiều khó khăn và không có dấu hiệu chấm dứt sớm.
Rõ ràng là, chúng ta cần gấp rút giải quyết những rủi ro có tính hệ thống đối với các chuỗi giá trị cũng như thiết lập lại các chuỗi này theo hướng bền vững, hiệu quả và bình đẳng hơn.
Phân tán rủi ro
Xây dựng một hệ thống bền vững ổn định cần nỗ lực mang tính phối hợp giữa chính phủ các quốc gia trên khắp toàn cầu – sự tham gia của cộng đồng quốc tế đóng vai trò trọng yếu trong việc thiết lập các hoạt động đầu tư có tính hệ thống, qua đó mở ra con đường hướng tới hình thành nhiều chuỗi cung ứng mang tính bền vững và chống chịu được với những cú sốc ngoại sinh.
Nhiều học giả ngợi ca chính sách nội địa hóa hoạt động sản xuất, coi đây là nhân tố trung tâm nhằm đảm bảo các nguồn cung hàng hóa thiết yếu; tuy nhiên đây không thực sự là giải pháp thích hợp. Hệ thống các chuỗi cung ứng bền vững đòi hỏi rủi ro cần được phân tán xuyên biên giới, tận dụng được lợi thế về địa lý tiếp cận thị trường, đồng thời thúc đẩy được sự hợp tác giữa khu vực công và tư.
Ví dụ, thay thế hoàn toàn hệ sinh thái sản xuất tại Á châu không thể là giải pháp thực tế, hiệu quả. Có thể nói, châu Á sẽ tiếp tục là nguồn cung quan trọng đối với nhiều loại sản phẩm trong bối cảnh khu vực này đang ngày càng tiến sâu hơn trong chuỗi giá trị hàng hóa; do vậy, hệ sinh thái sản xuất của châu lục sẽ tiếp tục giữ vai trò trọng tâm đối với hoạt động chế tạo chi phí thấp, hiệu quả cao.
Vậy nhưng, nếu mục tiêu không nhắm đến suy yếu vai trò trung tâm sản xuất của Á châu thì chuỗi giá trị sau khi được tái cân bằng sẽ có dạng thức ra sao?
Tái cân cân bằng chuỗi giá trị
Một chuỗi giá trị được tái cân bằng sẽ chứng kiến hàng loạt doanh nghiệp chuyển trọng tâm sang hoạt động sản xuất có tính khu vực hóa, qua đó tiếp cận gần hơn với khách hàng.
Trong thế giới hậu đại dịch, lĩnh vực chế tạo sẽ tập trung mạnh hơn vào hoạt động tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, cùng các thiết bị công nghiệp 4.0. Tính cạnh tranh với nền tảng là chi phí lao động thấp sẽ ngày càng kém quan trọng hơn trong một thế giới được chi phối bởi công nghệ. Ngòai ra, sự phát triển nhanh chóng của khoa học cũng sẽ giúp chuyển dịch hoạt động sản xuất, hướng đến phát triển những nhóm sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật và nguyên liệu chất lượng cao.
Thay vì tìm cách đẩy châu Á khỏi vị trí trung tâm sản xuất linh kiện điện tử, cộng đồng thế giới cần tận dụng cơ hội biến châu lục này thành nơi có khả năng chế tạo những loại hàng hóa thế hệ mới.
Hệ sinh thái năng động sẽ tạo ra những cơ hội mới
Ngay trước thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát, các chuỗi giá trị toàn đã ở trong tình trạng vô cũng căng thẳng. Những sự kiện như cuộc chiến thuế quan năm 2018 đã buộc cộng đồng doanh nghiệp đánh giá lại chiến lược phát triển chuỗi cung ứng hiện tại.
Một vài doanh chủ thậm chí đã bắt đầu chuyển hoạt động sản xuất khỏi châu Á, quay trở lại chính quốc, đồng thời hướng đến thiết lập một nền tảng cung ứng đa dạng thay vì chỉ phụ thuộc vào một nguồn cung cụ thể. Những bước đi đã nêu cũng góp phần giảm tính phức tạp của hệ thống cung cấp toàn cầu, hạn chế rủi ro cũng như tăng cường tốc độ và tính rõ ràng của toàn mạng lưới.
Những thay đổi nêu trên đã chứng minh tính hiệu quả trong một thế giới vốn ưu tiên mô hình vòng đời sản phẩm ngắn. Chuyển sản xuất về chính quốc cũng giúp thúc đầy đổi mới sản phẩm và tập trung hơn vào nhu cầu của khách hàng.
Bên cạnh đó, tái định dạng các chuỗi cung ứng cũng giúp hạn chế tác động của các-bon về lâu dài. Theo đó, cộng đồng doanh nghiệp sẽ giảm nhu cầu về nhiên liệu cần thiết để lưu chuyển hàng hóa, kéo theo sự giảm thiểu về rác thải, đồng thời thúc đẩy hoạt động tái chế.
Quan trọng hơn, những thay đổi nêu trên đã mang lại lợi ích lớn đối với các cộng đồng địa phương, thúc đẩy tạo việc làm cũng như tạo cơ hội cho các đối tượng bị bỏ lại trong tiến trình toàn cầu hóa diễn ra hàng chục năm qua.
Sự lãnh đạo của chính phủ
Vào thời điểm cộng đồng doanh nghiệp có thể thúc đẩy tái cấu trúc hệ sinh thái sản xuất thành một chuỗi kết nối cấp độ khu vực, thiết lập một nền tảng công nghiệp nội địa có khả năng cạnh tranh quốc tế, trong khi đó, cần sự phối hợp công-tư, các chính sách khuyến khích của chính phủ cũng như vốn đầu tư.
Sự thiếu hụt những mặt hàng thiết yếu sau đại dịch đã cho thấy hạ tầng y tế, thông tin, truyền thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với vấn đề an ninh của mỗi quốc gia. Đối với hoạt động sản xuất, các quốc gia phải phát triển chiến lược và tăng cường đầu tư nhằm đảm bảo họ có thể tiếp cận hoăc chế tạo những mặt hàng trọng yếu đã nêu.
Để đạt được mục tiêu nêu trên, cộng đồng quốc tế cần tập trung nguồn lực vào một số lĩnh vực như: phát triển nguồn cung lao động có kỹ năng, đầu tư vào những ngành công nghiệp quan trọng, phát triển khung khổ hợp tác, đồng thời hướng trọng tâm vào vấn đề đảm bảo hiệu quả chi phí trong sản xuất.
Cấp độ mới của lĩnh vực sản xuất
Với vai trò là bộ não thiết lập chương trình cho hoạt động robot hoặc thúc đẩy phát triển dữ liệu dùng trong hoạch định chính sách, nguồn lực lao động được tái đào tạo giữ một vai trò thiết yếu đối với lĩnh vực sản xuất trong tương lai. Hợp tác công tư về đầu tư cần chuẩn bị cho người lao động những kỹ năng phát triển những nhóm sản phẩm mới như ô tô tự lái, thiết bị y tế hiện đại. Sự kết hợp này cũng tạo cơ hội cho những khu vực có chi phí lao động cao tái xây dựng ngành công nghiệp sản xuất – vốn đã bị hao mòn trong nhiều thập niên gần đây.
Đầu tư vào những ngành thiết yếu hiển nhiên là quan trọng. Tuy nhiên với thực tại ngành sản xuất bán dẫn của Hoa Kỳ đang bước vào thời kỳ suy tàn, sự cấp thiết khôi phục lĩnh vực quan trọng đã nêu là yếu tố then chốt trong bất kỳ chiến lược nào của tất cả quốc gia liên quan. Trong bối cảnh Mỹ vẫn dẫn đầu trong hoạt động nghiên cứu, chế tạo, thiết kế bán dẫn, thị phần chip của xứ cờ hoa tai thị trường thế giới đã suy giảm từ mức 37% vào năm 1990 xuống vcofn 12% vào thời điểm hiện nay mặc dù thiết bị đã nêu vẫn tiếp tục là cấu phần quan trọng đối với nhều loại sản phẩm công nghê như máy tính hiện đại, ô tô tự lái.
Tương tự, các chuỗi cung ứng bền vững cần được xây dựng thông qua hoạt động hợp tác. Một động thúc đẩy hiện đã được tiến hành. Thỏa thuận Pittsburgh là một ví dụ cụ thể trong hoạt động hợp tác quốc tế về sản xuất cũng như giữ vai trò hình mẫu đối với các quốc gia khác trong khu vực. Đây là cơ chế lồng ghép nhằm thiết lập sự kết nối giữ các chuỗi cung ứng cấp khu vực trên cơ sở Hiệp định thương mại Mỹ-Mexico- Canada nhằm tái thiết Bắc Mỹ như một trung tâm sản xuất có tính cạnh tranh cao.
Tuy vậy, tất cả chính sách cần chú ý đến một nhân tố đặc biệt quan trọng trong mọi chiến lược sản xuất đó là chi phí. Các chính phủ không thể đẩy vấn đề chi phí cho thị trường quyết định trong bối cảnh thiếu vắng lực lượng lao động có kỹ năng cũng như chính sách hỗ trợ tài chính. Thay vào đó, họ cần cung cấp một cơ chế tài chính và bệ đỡ về chính sách thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới, sáng tạo, qua đó, tạo ra những chuỗi cung cấp bền vững cũng như nền tảng công nghiệp nội địa với hiệu quả về chi phí.
Các doanh nghiệp luôn ưu tiên những thị trường mang đến nguồn doanh thu lớn. Nếu không có những chính sách ưu đãi khuyến khích đầu tư vào hạ tầng sản xuất, cơ chế tài chính hiện đại cũng như mong muốn tham gia vào lĩnh vực chế tạo của các bên liên quan, thị trường toàn cầu sẽ vẫn ưu tiên những chuỗi cung ứng xưa cũ – vốn đã và đang tác động xấu đến kinh tế thế giới.
Thời điểm này chính là cơ hội lịch sử để kết nối sức mạnh thị trường với chính sách công nhằm tạo ra các chuỗi giá trị đáp ứng được lợi ích của mỗi quốc gia và toàn nền kinh tế thế giới, cũng như thiết lập sự cân bằng giữa phát triển và bền vững.
Nguồn: We Forum
Từ khóa: chuỗi cung ứng, sản xuất, bán dẫn, hệ sinh thái
