Các hiệp định thương mại tự do (FTA) của Việt Nam, cùng với Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) được kỳ vọng sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm nay. Khi Việt Nam mở cửa đón du khách quốc tế và chính phủ muốn đảm bảo đất nước trở lại tốc độ tăng trưởng trước đại dịch. Các hiệp định FTA của Việt Nam và các hiệp định song phương khác có khả năng hỗ trợ và đóng vai trò quan trọng trong trung và dài hạn
Các FTA thế hệ mới
Trong khi Việt Nam là một quốc gia có kí kết nhiều FTA, gần đây nhất đã ký kết các FTA thế hệ mới như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), EU-Việt Nam FTA (EVFTA), Anh-Việt FTA (UKVFTA), và gần đây nhất là RCEP. Các hiệp định này sẽ không những giúp Việt Nam phát triển nền kinh tế và mạng lưới sản xuất mà còn giúp đất nước tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động đồng thời hiện đại hóa luật lao động và hệ thống quan hệ lao động công nghiệp. Chính phủ sẽ phải liên tục phải làm việc để cải cách, để trở thành một phần trong các thỏa thuận và tạo ra động lực phát triển.
Theo Bộ Công Thương (MoIT), hiệp định EVFTA đã giúp xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng bất chấp đại dịch. Ngoài ra, có hơn 200.000 giấy chứng nhận xuất xứ đã được cấp trong năm 2021 cho các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam, đạt trị giá 7,8 tỷ USD. Năm 2021, UKVFTA đã giúp thúc đẩy thương mại giữa Việt Nam và Vương quốc Anh đạt gần 6,6 tỷ USD. Sự gia tăng tương tự cũng được ghi nhận với CPTPP với xuất khẩu sang Canada và Mexico ngày càng phát triển.
Các nhà đầu tư cũng có thể tiếp cận Hiệp định khung ASEAN về Dịch vụ (AFAS). Thỏa thuận này bao gồm các nước ASEAN và tự do hóa thương mại trong một số ngành như giáo dục, vệ sinh, dịch vụ bệnh viện và du lịch.
Các doanh nghiệp đang tận dụng các FTA của Việt Nam nên lưu ý rằng việc thực hiện cũng khá phức tạp. Tuy nhiên, chi phí tiết kiệm được đáng kể do việc giảm thuế tùy thuộc vào các thị trường khác nhau. Các doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và vệ sinh, yêu cầu về nhãn mác, quy định xuất nhập khẩu cũng như hướng dẫn về nhãn hiệu.
Hỗ trợ của chính phủ và các ngành tăng trưởng cao
Bộ Công Thương cho biết thêm rằng sẽ xem xét các nỗ lực thực hiện các hiệp định FTA hiện tại và lập kế hoạch cho các hiệp định thương mại tự do mới nhằm đảm bảo thị trường ổn định cho Việt Nam. Một số bước mà Bộ Công Thương đã vạch ra cho năm 2022 bao gồm:
- Làm việc với các cơ quan hữu quan về cơ sở hạ tầng, tăng cường kết nối và giảm chi phí hậu cần;
- Làm việc với các tỉnh biên giới để giảm bớt các thủ tục hải quan cho việc xuất nhập khẩu hàng hóa;
- Giảm bớt thách thức về cơ sở hạ tầng cảng biển;
- Nâng cao nhận thức về các phát triển thị trường chính và thị trường ngách;
- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển đổi kỹ thuật số và ứng dụng công nghệ thông tin; và
- Đề xuất các biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ lợi ích của các ngành sản xuất trong nước.
Việt Nam hiện đang đàm phán hiệp định Việt Nam – EFTA, có sự tham gia của Việt Nam và EFTA (Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein), và FTA Việt Nam-Israel.
Các doanh nghiệp có thể xem xét kỹ hơn những ngành nào có thể được hưởng lợi từ các FTA và điều chỉnh sản xuất theo nhu cầu và xu hướng hiện tại. Ví dụ, vào tháng 1 năm 2021, xuất khẩu của Việt Nam đạt trị giá 29 tỷ USD, tăng 1,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong số này, có 7 nhóm hàng đạt doanh thu trên 1 tỷ USD, mỗi nhóm chiếm tổng cộng 63,3% tổng kim ngạch xuất khẩu theo Bộ Công Thương. Một số nhóm hàng hóa này là:
- Điện thoại và linh kiện 4 tỷ USD;
- Máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (3,5 tỷ USD);
- Hàng dệt may (3,3 tỷ USD); và
- Nông, lâm, thủy sản (2,67 tỷ USD).
2022 – năm quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế
Năm nay sẽ là năm rất quan trọng đối với Việt Nam vì đất nước đang trên đà phục hồi trở lại mức tăng trưởng trước đại dịch sau các đợt đóng cửa nghiêm ngặt và ngừng sản xuất. Các doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề trong năm ngoái cũng đang mong muốn tăng trưởng thương mại và doanh thu để bù đắp cho những thiệt hại trong năm ngoái.
Do đó, các FTA sẽ đóng một vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của đất nước khi các doanh nghiệp đang tìm cách phục hồi. Chính phủ quan tâm đến việc thúc đẩy các FTA và vạch ra các bước để giúp các doanh nghiệp tận dụng các hiệp định. Tuy nhiên, sẽ có những thách thức như giá cước vận tải biển vẫn ở mức cao do lượng container bị hạn chế ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này cũng làm tăng chi phí nguyên vật liệu cũng như thời gian giao hàng cao hơn. Thủ tục hành chính phức tạp, sự chậm trễ của hải quan và cơ sở hạ tầng cũng là những yếu tố cản trở các doanh nghiệp tận dụng các FTA.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư đã sẵn sàng mở rộng phạm vi kinh doanh và chính phủ Việt Nam đã nhìn thấy triển vọng và đưa ra các chính sách thân thiện với các nhà đầu tư nhằm thu hút đầu tư để thúc đẩy nền kinh tế phát triển mạnh mẽ. Trong khi các biến thể đại dịch khác có thể xảy ra, tỷ lệ tiêm chủng cao của Việt Nam sẽ giúp giữ cho các doanh nghiệp mở cửa; chính phủ đã nhắc lại kế hoạch của mình để giữ cho các nhà máy hoạt động với chiến lược "sống chung với virus".
Nguồn: Vietnam Briefing
Từ khóa: FTA, mở cửa, chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư
