Ấn Độ và Vương quốc Anh vừa kết thúc vòng đàm phán đầu tiên cho hiệp định thương mại tự do mà cả hai cùng theo đuổi.
Năm năm trước, vào ngày 23/6/2016, người dân Anh đã khiến cả thế giới sửng sốt khi bỏ phiếu thông qua cuộc trưng cầu dân ý về Brexit. Kể từ khi rời khỏi Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh luôn nỗ lực hướng tới việc thiết lập quan hệ thương mại và kinh tế trực tiếp với Ấn Độ và các quốc gia đối tác lớn khác sau kết quả của tiến trình Brexit.
Ngoại trừ những mặt hạn chế, Brexit cũng đã tạo ra cơ hội mới cho Vương quốc Anh theo đuổi các chính sách thương mại tự do và kinh tế độc lập khỏi Liên minh châu Âu, đồng thời cung cấp cho nước này cơ hội khởi động lại các chính sách thương mại với các nước thành viên Khối Thịnh vượng chung, đặc biệt với Ấn Độ, Canada và Úc. Kể từ Brexit, châu Âu đã thay đổi và Ấn Độ cũng vậy, cả hai đều nhận ra rằng quan hệ kinh tế bền chặt là nền tảng vững chắc của các mối quan hệ chiến lược có ý nghĩa.
Trong cuộc họp trực tuyến hôm 4/5/2021, Thủ tướng Anh, Boris Johnson và người đồng cấp Thủ tướng Narendra Modi đã đánh dấu bước ngoặc quan trọng đối với tương lai của Ấn Độ- Vương quốc Anh khi ký kết Lộ trình Quan hệ Ấn Độ- Vương quốc Anh tới năm 2030, trong đó vạch rõ kế hoạch cho mối quan hệ trong 10 năm tới. Vương quốc Anh và Ấn Độ mong muốn tăng khối lượng thương mại giữa hai nước từ 31 tỷ đô la vào năm 2019 lên gấp đôi trước năm 2030. Ngay sau Brexit, Vương quốc Anh đã dành nhiều tâm huyết cho hiệp định thương mại tự do với Ấn Độ, nhưng chính phủ Ấn Độ vẫn đang cân nhắc các điều khoản hậu Brexit giữa Vương quốc Anh và EU.
Đầu tháng 1/2022, Bộ trưởng Thương mại Anh, Anne-Marie Trevelyan và Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ, Piyush Goyal gặp nhau tại New Delhi để bắt đầu các cuộc đàm phán thương mại tự do, Bộ trưởng Thương mại Anh đã mặc trang phục truyền thống của Ấn Độ là Salvaar and Kameez. Qua đó, có lẽ thông điệp mà London muốn truyền đạt là: “Chúng tôi, những người Anh và Ấn Độ đã cùng nhau chia sẻ cả quá khứ và tương lai và chúng tôi sẽ xây dựng trật tự thế giới mới.” Hai bên hy vọng sẽ hoàn tất việc ký kết hiệp định toàn diện trong năm nay.
Vòng đàm phán đầu tiên của hiệp định thương mại tự do song phương đã kết thúc vào hôm 28/1. Cuộc đàm phán đề cập đến 26 lĩnh vực chính sách bao gồm các vấn đề về thương mại hàng hóa và dịch vụ như dịch vụ và truyền thông tài chính, đầu tư, sở hữu trí tuệ, hải quan, các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, hàng rào kỹ thuật đối với các chỉ số thương mại, giới tính, tính bền vững và chỉ dẫn địa lý. Các cuộc đàm phán được tổ chức trong nhiều tuần và chứng kiến sự góp mặt của các chuyên gia kỹ thuật từ cả hai nước thảo luận trong 32 phiên họp riêng biệt. Vòng đàm phán thứ hai dự kiến diễn ra từ ngày 7/3-18/3.
Đoàn đàm phán Ấn Độ do Nidhi Mani Tripathi, thư ký đàm phán thuộc Bộ Thương mại và đoàn đàm phán của Vương quốc Anh do một người gốc Ấn, Harjinder Kang, Giám đốc Đàm phán Ấn Độ tại Vụ thương mại quốc tế làm đại diện. Đây là một sự kết hợp đàm phán hoàn hảo với hai người cùng gốc Ấn đại diện cho hai quốc gia. Người ta phải học cách làm việc chiến lược của người Anh khi chọn người đại diện cho nước Anh. Việc này cho thấy cộng đồng người Ấn đã trở thành một phần của cuộc sống người Anh.
Bà Goyal and ông Trevelyan đã nhắc lại mục tiêu chung mà ông Johnson và ông Modi đã tuyên bố vào năm ngoái và khẳng định mối quan hệ thương mại song phương giữa Ấn Độ- Vương quốc Anh là rất quan trọng và cả hai đã nhất trí tăng gấp đôi thương mại song phương cho đến năm 2030, đây cũng là một phần của Lộ trình 2030. Tuyên bố chung còn khẳng định Ấn Độ và Vương quốc Anh đang tìm cách đạt được thỏa thuận cùng có lợi nhằm hỗ trợ việc làm, doanh nghiệp và cộng đồng giữa hai nước.
Đây là vòng đàm phán thương mại tham vọng nhất mà Anh khởi động kể từ sau Brexit. Vương quốc Anh đang tìm cách tăng cường khối lượng thương mại- vốn bị ảnh hưởng kể từ khi rời khỏi Liên minh châu Âu.
Bối cảnh FTA EU- Ấn Độ
Sau bốn năm tạm ngưng, Ấn Độ và EU đã khởi động lại các cuộc đàm phán về FTA. Mặc dù tiến trình không đạt được nhiều sự đồng thuận, nhưng nó có thể được gọi là một “ngọn gió mới” cho cả hai bên. Các cuộc đàm phán FTA giữa EU và Ấn Độ bắt đầu từ năm 2007 và cả hai vẫn chưa nhất trí nhiều vấn đề khó như chế độ sở hữu trí tuệ, thuế quan trong các lĩnh vực như ngành sản xuất rượu vang, rượu mạnh, sản phẩm sữa và chính sách bảo hộ của Ấn Độ đối với lĩnh vực ô tô. Ấn Độ lo ngại các khoản trợ cấp của EU dành cho ngành nông nghiệp, các lệnh hạn chế nhập khẩu tạm thời cũng như sự chậm trễ nghiêm trọng trong việc công nhận Ấn Độ là quốc gia an toàn về dữ liệu.
Năm ngoái, Anh và EU đã thông báo về ý định đàm phán một hiệp định thương mại tự do (FTA) với Ấn Độ về năng lượng sạch và sáng kiến mới. Đây là một bước tiến quan trọng, không chỉ ở góc độ thương mại quốc tế mà còn từ góc độ địa chính trị. Đối với Ấn Độ, các FTA với Anh và EU giúp nâng cao chuỗi giá trị toàn cầu về thương mại, trong khi về phía Anh và EU, FTA với Ấn Độ sẽ không chỉ giúp tiếp cận một trong những thị trường lớn nhất và phát triển nhanh nhất mà còn tạo ra các trung tâm toàn cầu, đảm bảo sự phục hồi của chuỗi cung ứng và nâng cao tầm ảnh hưởng kinh tế và chính trị của Anh và EU ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.
Cơ sở lý luận đằng sau FTA
Bất kể sự phát triển trong trật tự kinh tế toàn cầu, chính trị và các liên minh chiến lược mới, trong vài năm qua, Ấn Độ và Anh luôn giữ mối quan hệ ngoại giao tốt đẹp và đặc biệt trong giai đoạn 7 năm cầm quyền của Liên minh Dân chủ Quốc gia ở Ấn Độ và Đảng Bảo thủ ở Anh. Vì Vương quốc Anh không có quyền tiếp cận đầy đủ đối với thị trường chung EU hậu Brexit, nên điều quan trọng đối với Vương quốc Anh là phải xây dựng mối quan hệ thương mại thắt chặt với Ấn Độ vì thị trường này sẽ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Anh buôn bán sản phẩm và dịch vụ cho tầng lớp trung lưu mới nổi của Ấn Độ và giúp khai thác tối ưu các cơ hội kinh doanh tại nền kinh tế đang phát triển nhanh nhất thế giới này. Có khoảng 800 công ty Ấn Độ hoạt động ở Anh, tuyển dụng hơn 100.000 lao động. Anh và Ấn Độ cũng hợp tác phát triển vaccine Covid-19, qua đó đã thể hiện rõ tầm quan trọng của mối quan hệ song phương.
Chính phủ Anh rất muốn củng cố quan hệ với các liên minh kinh tế trên thế giới sau khi rời khỏi EU. Khi Brexit bắt đầu bộc lộ các tác động tiêu cực đối với nền kinh tế Anh như cuộc tranh chấp với Pháp, vấn đề dịch vụ hậu cần và vấn đề khác phát sinh vẫn chưa tìm được hướng giải quyết. Hơn một năm sau khi Anh rời khỏi EU, Anh vẫn chưa đủ khả năng thích ứng độc lập với thương mại toàn cầu và cuộc đàm phán thương mại tự do với Ấn Độ là một nỗ lực chứng minh cho EU thấy rằng Vương quốc Anh không phải là kẻ thua cuộc. Cuối cùng, thỏa thuận thương mại tự do với Ấn Độ đã trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu đối với Thủ tướng Anh- Johnson. Trong khi EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai của Ấn Độ với tổng khối lượng thương mại vượt trội hơn so với giao thương giữa Anh và Ấn Độ. Năm 2019, thương mại với Ấn Độ chiếm khoảng 3% tổng thương mại của Anh với EU.
Phần lớn các công ty Ấn Độ xem Anh làm bệ phóng để gia nhập thị trường EU. Vì Brexit đã khiến việc dịch chuyển tự do hàng hóa, dịch vụ, vốn và thể nhân gặp hạn chế, các công ty Ấn Độ đã phải tìm những nước khác giúp họ khai thác thị trường EU. Đây là một điểm trừ đối với Vương quốc Anh, nước này rõ ràng không muốn tình hình leo thang đến nỗi khiến các công ty Ấn Độ dịch chuyển khỏi Anh trong tình thế phải lựa chọn giữa EU và Anh. EU là thị trường lớn với dân số là 500 triệu người, bao phủ 27 quốc gia trong khi dân số ở Anh là 65 triệu người.
Bên cạnh thương mại, rào cản lớn nhất trong mối quan hệ giữa Anh- Ấn Độ sẽ là vấn đề thị thực liên quan đến di chuyển thể nhân vì đây là một vấn đề nhạy cảm về mặt chính trị ở cả Anh và Ấn Độ. Gần đây, vấn đề này đã khiến Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ cho rằng ‘vấn đề thị thực nghe giống các rào cản phi thuế quan trong lĩnh vực dịch vụ’ và Anh ‘không còn đối xử với Ấn Độ như người bạn cũ nữa’.
Nếu FTA với Ấn Độ được ký, thỏa thuận sẽ xóa bỏ thuế quan đối với hàng xuất khẩu giá trị cao của các công ty Anh như máy móc, kim loại, dược phẩm và rượu whisky cùng nhiều loại khác. Về phía Ấn Độ, đối tượng hưởng lợi chính của FTA sẽ là ngành dệt may và da giày vì thuế quan hiện tại đang cản trở tính cạnh tranh trong các lĩnh vực này. Tuy nhiên, FTA giữa Vương quốc Anh- Ấn Độ không phải trò chơi mang lại lợi ích đồng đều cho cả hai mà là cuộc chơi “cho và nhận” và cần sự thấu hiểu, cộng tác và hợp tác với nhau sẽ là chìa khóa cho một cuộc đàm phán thành công. Người ta cũng không thể bỏ qua quyền lực mềm của Ấn Độ trong việc làm cho mối quan hệ giữa Anh- Ấn Độ trở nên sinh động.
Quyền lực mềm là một phương pháp tiếp cận thuyết phục đối với các mối quan hệ quốc tế, điển hình là liên quan đến kinh tế, văn hóa và không có gì đi sâu vào văn hóa hơn món ăn, “Chicken Tikka Masala”, món ăn quốc gia của Anh và ngành công nghiệp trị giá 2 tỷ đô la này sẽ đóng vai trò chính trong các cuộc đàm phán FTA. Điều quan trọng là quan hệ giữa Anh- Ấn Độ còn được xem xét qua qua việc trục xuất những kẻ đào tẩu người Ấn Độ đã biến London thành thiên đường an toàn mà cả Ấn Độ và Anh phải đối mặt trong việc thay đổi trật tự thế giới.
Đối với Anh, FTA với Ấn Độ không chỉ là sự lựa chọn mà còn là điều cần thiết. Kể từ Brexit, Anh đã tìm cách khởi động lại tham vọng của mình, Khối Thịnh vượng chung, ngay cả khi 51 quốc gia thành viên khác không biết chính xác nên mong đợi gì từ Anh, nguyện vọng của Anh hay liệu Anh có phải là đối tác phù hợp với tầm ảnh hưởng kinh tế và chiến lược của EU và Mỹ và có phải là nhân tố giúp thay đổi trật tự thế giới. Phần lớn các quốc gia thuộc khối Thịnh Vượng hiện không phụ thuộc vào nước Anh và đã định hướng tương lai kinh tế với các đồng minh và đối tác. Các động lực thay đổi quyền lực toàn cầu đặc biệt là tầm quan trọng của khu vực châu Á- Thái Bình Dương, tất cả đã mang lại một hướng đi mới cho các nước lớn Khối Thịnh vượng chung. Do đó, Anh sẽ cảm thấy rất khó khi điều hướng các thỏa thuận mới với hàng tá các nước và viết lại nhiều bộ luật của mình.
Thiết lập kết nối hậu Brexit
Quan hệ Anh- Ấn Độ đã được kiểm chứng theo thời gian và lịch sử, Brexit đã tạo ra cơ hội tuyệt vời để mở rộng quan hệ thương mại thông qua FTA. Các chủ đề chính làm nền tảng cho mối quan hệ là thương mại, đầu tư và tài chính, công nghệ, an ninh quốc phòng, di trú và nội vụ.
Hậu Brexit, Anh đang tìm kiếm các đối tác quốc tế vững chắc để duy trì vị thế của mình với tư cách là điểm đến đầu tư toàn cầu và nước đứng đầu trong trật tự toàn cầu. Do đó, mối quan hệ thương mại và kinh tế thắt chặt hơn với Ấn Độ trở thành ưu tiên chính trị quan trọng của London dưới thời ông Boris Johnson. Thật vậy, mối quan hệ của Anh với Ấn Độ chưa bao giờ hứa hẹn như hiện nay; tuy nhiên, thủ đô Delhi vẫn chưa thể rũ bỏ sự kiện London đã ủng hộ Pakistan thực hiện chiến dịch chống lại phía Ấn Độ.
Do vậy, muốn hoàn tất tham vọng về một hiệp định thương mại toàn diện giữa Anh- Ấn Độ trong vài tháng tới, Ấn Độ cần chất xúc tác hơn để hoàn thiện đúng hạn. Ấn Độ rút khỏi Hiệp định Đối tác Toàn diện Khu vực (RCEP), một thỏa thuận bao gồm 15 quốc gia thuộc khu vực châu Á- Thái Bình Dương, bao phủ 2.2 tỷ người và chiếm 30% kinh tế toàn cầu với GDP là 29.7 nghìn tỷ đô la, đây cũng là một lời nhắc nhở cho chính sách thương mại tự do bất ổn của Ấn Độ.
Trong khi, tính phức tạp của vấn đề và cơ cấu riêng đang gây cản trở các cuộc đàm phán thương mại của EU hơn là hỗ trợ giải quyết nó, do vậy hiệp định thương mại tự do giữa Anh- Ấn Độ lại trở nên đầy hứa hẹn. Các vấn đề liên quan đến các cuộc đàm phán thương mại Anh- Ấn Độ không khác nhiều so với cuộc đàm phán giữa EU- Ấn Độ, song điểm khác nhau ở đây là cả hai quốc gia đều giống nhau về cách thức đàm phán nhưng trong trường hợp của EU, hiệp định đi qua nhiều cơ quan thống nhất và do vậy một sự bất đồng có thể gây nguy hiểm cho toàn bộ hiệp định, như trường hợp xảy ra giữa FTA giữa EU- Canada khi một tỉnh nhỏ ở Bỉ là Wallonia đã phản đối hiệp định này.
Một trong những lý do khiến Ấn Độ chậm tiến độ là các cuộc đàm phán FTA EU- Ấn Độ có thể là do: Ấn Độ đang muốn xem xét quá trình thực nghiệm với Anh. Một FTA với Anh có thể trở thành một mô hình kiểu mẫu qua đó Ấn Độ có thể dễ dàng đàm phán với EU. Định mệnh của FTA giữa EU- Ấn Độ phụ thuộc nhiều vào kết quả của cuộc đàm phán FTA giữa Anh- Ấn Độ.
Brexit là một sai lầm mà cả Anh và tất cả các nước thành viên của EU đều phải chịu trách nhiệm. Đúng là Brexit đã giải phóng Anh khỏi việc “dùng chung” mọi thứ với EU để vạch ra lộ trình của riêng mình, nhưng rồi Vương quốc Anh cũng phải tiếp tục theo đuổi các sáng kiến thương mại lớn như EU đang thực hiện trên toàn cầu để không bị lép vế.
Năm 2020, Liên minh châu Âu đã phát hành ấn phẩm Quan hệ chiến lược EU- Ấn Độ: Lộ trình hướng tới năm 2025, không khác gì ấn phẩm Lộ trình của Anh tới năm 2030 công bố vào năm ngoái đã góp phần mở đường cho FTA giữa Anh- Ấn Độ. Mục tiêu của cả hai giống nhau tới mức người ta có thể nhầm lẫn vì rõ ràng tầm quan trọng chiến lược của Ấn Độ đối với EU và Anh đều xoanh quanh các vấn đề giống nhau.
Ở Ấn Độ, việc bãi bỏ ba luật nông nghiệp đã làm suy yếu chính quyền của Thủ tướng Modi và làm mất đi hình ảnh một Thủ tướng theo chủ nghĩa cải cách. Đây là thời gian thử thách cho nền dân chủ Ấn Độ khi quyền lực của người dân chiếm ưu thế trước Nghị viện. Nền dân chủ Ấn Độ cho thấy tính phức tạp và khó thực hiện các cuộc cải cách kinh tế. Đây không phải là tin tốt đối với chương trình cải cách ở Ấn Độ vì mỗi quyết định kinh tế lớn hoặc một hiệp định thương mại lớn sẽ được xem xét trên đường phố.
Ở London, vụ bê bối “Partygate” đã khiến Thủ tướng Johnson cũng phải chịu ảnh hưởng nặng nề. Tuy nhiên, mối quan hệ của Anh sẽ không bị ảnh hưởng thậm chí ngay cả khi ông Johnson từ chức, vì tất cả các đảng lớn ở Anh đều có quan điểm mạnh mẽ là củng cố quan hệ với Ấn Độ.
Khi các cuộc đàm phán thương mại giữa Anh- Ấn Độ tiến triển, EU sẽ phải chịu nhiều áp lực trong việc tăng động lực và bắt đầu đàm phán FTA. Bất kỳ FTA nào giữa Anh - Ấn Độ cũng sẽ làm rung chuyển bộ máy quyền lực ở Brussels, và EU sẽ phải thừa nhận việc ký kết một hiệp định thương mại sẽ yêu cầu tầm nhìn cả về thực tiễn của hôm nay và thách thức của ngày mai.
Nguồn: MIG
Từ khóa: hiệp định thương mại tự do Anh- Ấn Độ, EU
