Chính quyền của Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đã công bố chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương được mong đợi từ lâu vào hôm 11/2, đánh dấu đỉnh cao của nhiều tháng làm việc nhằm tái định vị Hoa Kỳ trở thành một nhân tố chính trong phát triển thương mại của khu vực, dựa vào nhiều liên minh, răn đe quân sự và sự hiện diện mạnh mẽ hơn tại Đông Nam Á.
Tổng quan chiến lược dài 12 trang là trọng tâm trong chiến lược của Washington trong việc tăng cường cam kết với ASEAN và các đối tác và đồng minh khác trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, sau 5 năm chính quyền Trump chính thức rời khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), một hiệp định thương mại toàn diện mà chính quyền Obama đã làm việc trong nhiều năm để hoàn thành.
Một số điểm nổi bật trong tổng quan chiến lược bao gồm, mong muốn của Hoa Kỳ đóng góp vào một ASEAN được trao quyền và thống nhất, đề xuất Khung kinh tế Ấn Độ - Thái Bình Dương bao gồm khuôn khổ kinh tế kỹ thuật số mới, đồng thời thúc đẩy hợp tác và tăng cường khả năng tương tác với các đồng minh và đối tác trong lĩnh vực quốc phòng.
Theo tuyên bố từ Nhà Trắng, Chính quyền Biden-Harris đã đạt được những bước tiến lịch sử nhằm khôi phục vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và điều chỉnh vai trò của mình cho Thế kỷ 21.
“Trong năm ngoái, Hoa Kỳ đã hiện đại hóa các liên minh lâu đời, củng cố các mối quan hệ đối tác mới nổi và tạo dựng các liên kết sáng tạo để đối phó trước những thách thức cấp bách, từ cạnh tranh với Trung Quốc, biến đổi khí hậu đến đại dịch. Hoa Kỳ đã làm được
điều này vào thời điểm các đồng minh và đối tác trên toàn thế giới đang ngày càng tăng cường sự hiện diện ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; và khi có một thỏa thuận rộng rãi, lưỡng đảng trong Quốc hội Hoa Kỳ thì Hoa Kỳ cũng phải như vậy ”.
Nhà Trắng cũng cho biết thêm rằng, sự hội tụ này trong cam kết đối với khu vực, xuyên suốt qua các đại dương và trên các đường lối chính trị - đảng phái, phản ánh một thực tế không thể phủ nhận. “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là khu vực năng động nhất trên thế giới và tương lai của khu vực này sẽ ảnh hưởng đến mọi người ở khắp mọi nơi”.
Chiến lược này phác họa tầm nhìn của Tổng thống Biden nhằm giữ vững vị trí của Hoa Kỳ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và củng cố khu vực trong tiến trình này. Trọng tâm của đất nước hướng đến sự hợp tác bền vững và sáng tạo với các đồng minh, đối tác và các tổ chức, trong khu vực và xa hơn nữa.
Tuyên bố của Nhà Trắng giải thích rằng Hoa Kỳ sẽ theo đuổi một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương với:
TỰ DO VÀ CỞI MỞ
Các lợi ích quan trọng của Hoa Kỳ và các đối tác thân cận nhất của họ yêu cầu một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và cởi mở, một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và cởi mở yêu cầu các chính phủ có thể đưa ra lựa chọn của riêng mình và đồng thời các khu vực chung được quản lý hợp pháp. Chiến lược bắt đầu bằng việc tăng cường khả năng phục hồi, cả trong phạm vi từng quốc gia, giống như đã từng làm tại Hoa Kỳ và các quốc gia với nhau. Họ tìm cách thúc đẩy một khu vực tự do và cởi mở, bao gồm: đầu tư vào các thể chế dân chủ, báo chí tự do và một xã hội dân sự sôi động; cải thiện tính minh bạch tài khóa ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương để ngăn ngừa tham nhũng và thúc đẩy cải cách; đảm bảo các vùng biển và bầu trời của khu vực được quản lý và sử dụng theo luật pháp quốc tế; thúc đẩy các phương pháp tiếp cận chung đối với các công nghệ quan trọng và mới nổi, Internet và không gian mạng.
KẾT NỐI
Nhà Trắng cho biết, "Một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và cởi mở chỉ có thể đạt được nếu chúng ta xây dựng năng lực tập thể cho một kỷ nguyên mới."
Tuyên bố cho biết thêm rằng các liên minh, tổ chức và quy tắc mà Hoa Kỳ và các đối tác đã giúp xây dựng phải được điều chỉnh và Hoa Kỳ quan tâm đến việc xây dựng năng lực tập thể trong và ngoài khu vực, bao gồm: , Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines và Thái Lan; tăng cường quan hệ với các đối tác hàng đầu trong khu vực, bao gồm Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Mông Cổ, New Zealand, Singapore, Đài Loan, Việt Nam và các đảo Thái Bình Dương; đóng góp cho một ASEAN ngày càng có tiếng nói và thống nhất; củng cố Bộ tứ và thực hiện các cam kết của mình; Hỗ trợ sự gia tăng liên tục của Ấn Độ và vai trò lãnh đạo khu vực; hợp tác để xây dựng khả năng phục hồi các đảo ở Thái Bình Dương; tạo kết nối giữa Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và Châu Âu - Đại Tây Dương; và mở rộng sự hiện diện ngoại giao của Hoa Kỳ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt là ở Đông Nam Á và các đảo Thái Bình Dương.
THỊNH VƯỢNG
Sự thịnh vượng hàng ngày của người Mỹ gắn liền với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Thực tế đó đòi hỏi cần có các khoản đầu tư nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo, tăng cường khả năng cạnh tranh kinh tế, tạo ra việc làm có thu nhập cao, xây dựng lại các chuỗi cung ứng, đồng thời mở rộng cơ hội kinh tế cho các gia đình thuộc tầng lớp trung lưu: 1,5 tỷ người ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ gia nhập tầng lớp trung lưu toàn cầu trong thập kỷ này.
Hoa Kỳ đang tìm cách thúc đẩy sự thịnh vượng của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương bằng cách: đề xuất một khuôn khổ kinh tế Ấn Độ - Thái Bình Dương, qua đó sẽ phát triển các phương pháp tiếp cận thương mại mới đáp ứng các tiêu chuẩn cao về lao động và môi trường, điều hành các nền kinh tế kỹ thuật số và các luồng dữ liệu xuyên biên giới theo các nguyên tắc mở, bao gồm thông qua một khuôn khổ mới để phát triển nền kinh tế kỹ thuật số, thúc đẩy chuỗi cung ứng linh hoạt và an toàn, đa dạng, cởi mở và có thể dự đoán được, cũng như thúc đẩy đầu tư chung vào nên kinh tế phi các – bon và năng lượng sạch.
Thúc đẩy thương mại và đầu tư tự do, công bằng và cởi mở thông qua Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), đặc biệt là trong năm 2023, khi mà Hoa Kỳ sẽ là chủ nhà của APEC và nỗ lực giúp thu hẹp khoảng cách về cơ sở hạ tầng của khu vực thông qua chương trình Xây dựng Thế giới Tốt đẹp hơn với các đối tác G7.
AN NINH
Tuyên bố cho biết trong 75 năm qua, Hoa Kỳ đã duy trì sự hiện diện quốc phòng mạnh mẽ và nhất quán cần thiết để hỗ trợ hòa bình, an ninh, ổn định và thịnh vượng trong khu vực.
“Chúng tôi đang mở rộng và hiện đại hóa vai trò đó cũng như nâng cao khả năng của mình để bảo vệ lợi ích của mình và ngăn chặn sự xâm lược đối với lãnh thổ Hoa Kỳ cũng như chống lại các đồng minh và đối tác của chúng tôi. Chúng tôi sẽ tăng cường an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, sử dụng tất cả các công cụ quyền lực để ngăn chặn hành vi xâm lược và chống lại sự cưỡng ép."
SỨC CHỐNG CHỊU
Khi Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phải đối mặt với những thách thức xuyên quốc gia lớn, biến đổi khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn khi các sông băng ở Nam Á tan chảy và mực nước biển dâng cao tại các quần đảo ở Thái Bình Dương.
“Đại dịch COVID-19 tiếp tục gây ra thiệt hại về người và kinh tế trên toàn khu vực. Trong khi các chính phủ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương phải vật lộn với thiên tai, khan hiếm tài nguyên, xung đột nội bộ và thách thức quản trị. Nếu không được kiểm soát, những vấn đề này có nguy cơ gây mất ổn định khu vực”.
Chính quyền Biden tìm cách xây dựng khả năng phục hồi của khu vực trước các mối đe dọa xuyên quốc gia trong Thế kỷ 21, bằng cách làm việc với các đồng minh và đối tác để phát triển các mục tiêu, chiến lược và chính sách năm 2030 và 2050 để đối phó với tình trạng nhiệt độ toàn cầu ấm lên 1,5 độ C; giảm thiểu khả năng dễ bị tổn thương của khu vực trước tác động của biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường, chấm dứt đại dịch COVID-19 và củng cố an ninh y tế toàn cầu.
Nguồn; Borneo Bulletin
Từ khóa: thách thức, đối phó, kết nối, tự do và cởi mở, thịnh vượng
