Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đổ vỡ và cuộc cạnh tranh công nghệ bước vào giai đoạn căng thẳng, mối quan hệ kinh tế giữa Seoul và Washington cũng đang chứng kiến những chuyển biến mạnh mẽ.
Các doanh nghiệp Hoa Kỳ và Hàn Quốc có mối liên hệ mật thiết kể từ khi cuộc chiến tranh Triều Tiên kết thúc vào năm 1953. Sự liên kết giữa 2 quốc gia đã phát triển từ quan hệ phụ thuộc viện trợ và xuất khẩu sang hình thái hợp tác song phương năng động, với minh chứng rõ nhất là sự ra đời của thỏa thuận thương mại tự do Mỹ-Hàn (có hiệu lực vào năm 2012). Hiệp định này, trong mắt các quan chức xứ cờ hoa được coi như tiêu chuẩn vàng trong mối quan hệ thương mại giữa hai đồng minh. Thương mại hai chiều Hàn Quốc – Hoa Kỳ đạt mức 168 tỷ USD vào 2019 – một năm trước thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát, biến xứ kim chi thành đối tác thương mại lớn thứ 6 của Mỹ. Đây thực sự là bước phát triển trong quan hệ giao thương giữa hai quốc gia.
Tuy nhiên, còn một lĩnh vực hợp tác kinh tế mà hai nước vẫn bỏ ngỏ đó chính là: đầu tư trực tiếp. Hoa Kỳ là điểm đến hàng đối với dòng đầu tư trực tiếp. Vậy nhưng, hiện tại, xứ kim chi chỉ xếp 14 trong số quốc gia, vùng lãnh thổ đang đầu tư vào Mỹ, kém xa những nền kinh tế có quy mô nhỏ như Ireland, Bỉ và Singapore. Một vài tập đoàn lớn của Hàn Quốc như Hyundai và Kia trong lĩnh vực chế tạo ô tô đã tiên phong đổ vốn vào Hoa Kỳ, mở đầu cho dòng đầu tư sắp tới của nhiều tên tuổi xứ Hàn. Nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc không những đã trở thành những công ty có sức cạnh tranh mạnh mẽ mà còn vươn lên thống trị toàn cầu trong nhiều ngành kinh tế; giờ đây, những tập đoàn này đang thúc đẩy mở rộng hiện diện toàn cầu thông qua việc đặt cơ sở sản xuất tại các thị trường trọng điểm mà Hoa Kỳ là một trong số đó.
Năm 2021 đã đánh dấu bước chuyển biến quan trọng trong mối quan hệ kinh tế Seoul-Washington. Theo đó, dưới sức ép của cuộc cạnh tranh công nghê, sự khủng hoảng chuỗi cung ứng và căng thẳng thương mại, địa chính trị, chính phủ và doanh chủ hai nước Mỹ-Hàn đã bắt đầu tăng cường hợp tác nhằm chuẩn bị cho những thách thức vừa nêu. Có thể nói, làn sóng đầu tư từ Hàn Quốc đã bắt đầu đổ vào Mỹ.
Yếu tố quan trọng nhất trong chiến lược tăng cường liên kết Mỹ-Hàn chính là chuỗi đầu tư của liên doanh Hàn Quốc-Hoa Kỳ trong các lĩnh vực như pin xe điện, bán dẫn và vắc xin COVID-19. Những lĩnh vực đã nêu – được coi là đóng vai trò trọng yếu trong hệ thống sản xuất thê kỷ 21 đang tiến đến định hình tương lai quan hệ kinh tế Mỹ-Hàn.
Phát triển pin thế hệ mới được coi là nhân tố trung tâm trong làn sóng hợp tác kinh doanh Hàn Quốc – Hoa Kỳ. Vào tháng 4, General Motors và LG Energy đã loan báo việc xây dựng cơ sở sản xuất pin ô tô điện mới tại Spring Hills, Tennessee. Đây là kế hoạch mở rộng của Ultium Cells, LLC – một liên doanh giữa hai tập đoàn vào tháng 12/2019. Với vốn đầu tư 2.3 tỷ USD, cơ sở rộng 2.8 triệu dặm vuông tại Tennessee, dự kiến mở cửa năm 2023 sẽ tạo ra 1,300 việc làm mới trong ngành chế tạo cũng như tăng cường năng lực sản xuất pin thế hệ mới của hai nhãn hàng lớn của thế giới. Cùng thời điểm, hai công ty cũng loan báo kế hoạch đầu tư 2.6 tỷ USD để thiết lập cơ sở sản xuất thứ ba tại Lansing, Michigan.
Các dự án của General Motors và LG không còn xa lạ trong hợp tác Hàn-Mỹ. Vào tháng 9, SK Innovation cùng đối tác Ford đã loan báo đầu tư hơn 11 tỷ USD vào việc xây dựng những cơ sở sản xuất xe và pin điện trên khắp lãnh thổ Hoa Kỳ. Liên doanh mới giữa hai tên tuổi toàn cầu, với hai dự án xây nhà máy chế tạo pin lithium-ion tại Kentucky và một viện nghiên cứu rộng 3600 dặm vuông tại Tennessee, dự kiến sẽ tạo thêm 11000 việc làm mới. Bên cạnh đó, POSCO, một công ty sản xuất thép hàng đầu tại Hàn Quốc cũng đang xúc tiến phối hợp với tập đoàn GM nhằm sản xuất vật liệu hoạt tính – nguyên liệu cơ bản trong chế tạo pin năng lượng.
Một lĩnh vực hơp tác trọng tâm khác của hai quốc gia chính là chất bán dẫn –nguyên liệu đặc biệt quan trọng đối với hầu hết sản phẩm công nghệ cao từ máy tính xách tay đến phương tiện vận chuyển hiện đại. Trong hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Hàn vào tháng 5/2021, hai nước đã đồng thuận “xúc tiến đầu tư và hỗ trợ đầu tư vào sản phẩm bán dẫn” bao gồm chế tạo “chip hiện đại và tự động”. Tại cuộc gặp giữa quan chức cấp cao hai nước sau hội nghị, Đại diện thương mại Mỹ Katherine Tai cùng người đồng cấp Hàn Quốc Yeo Han-koo đã đồng ý hợp tác trong hàng loạt vấn đề liên quan đến chuỗi cung ứng. Hai bên cũng nhất trí thiết lập một diễn đàn song phương nhằm thảo luận về các dự án sản xuất bán dẫn nhằm đảm bảo tính bền vững của chuỗi cung ứng trong tương lai.
Sau hội nghị vào tháng 5, Hoa Kỳ và xứ kim chi cũng bắt đầu hiện thực hóa những cam kết chung. Ví dụ, Tập đoàn công nghệ hàng đầu Hàn Quốc Samsung gần đây thông báo họ đang thúc đẩy việc xây dựng nhà máy sản xuất bán dẫn tại Taylor, Texas – “dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất trong lịch sử bang” – thống đốc Texas Greg Abbott nhận định.
Tương tự như nhà máy chế tạo Ultium tại Ohio và Tennessee, cơ sở của Samsung được coi là món quà về kinh tế đối với bang Texas – dự án được cho là sẽ tạo ra gần 2000 việc làm hứa hẹn thu nhập cao cho người dân địa phương. Có thể nói, những ưu đãi từ chính quyền cấp bang bao gồm khoản miễn thuế lên đến 250 triệu USD trong vòng 15 năm cùng hỗ trợ tài chính trị giá 27 triệu USD từ Quỹ Doanh nghiệp Texas đã thúc đẩy Samsung xúc tiến khoản đầu tư nhanh chóng.
Cuộc gặp thượng đỉnh vào tháng 5 cũng đã tạo nền tảng cho Mỹ và Hàn Quốc thiết lập Đối tác vắc-xin toàn cầu – cơ chế giúp hiện thực hóa mục tiêu của xứ Hàn trở thành trung tâm sản xuất vắc-xin của thế giới. Sáng kiến Đối tác đã nêu được xây dựng nhằm năng cao năng lực sản xuất vắc-xin của Seoul, bao gồm đảm bảo nguồn cung nguyên liệu thô và tận dụng hệ thống công nghệ nội địa. Trong một thỏa thuận sau hội nghị vào tháng 9, Cytia, một nhà sản xuất nguyên liệu vắc-xin của Mỹ đã lên kế hoạch đầu tư 52.5 triệu USD vào ngành công nghiệp dược Hàn Quốc.
Bên cạnh đó, Cambridge, một liên doanh sản xuất gia công giữa hãng dược Moderna của Hoa Kỳ và công ty Samsung Biologics đã và đang tung ra thị trường vắc-xin Spikevac-một sản phẩm đã được các cơ quan quản lý lĩnh vực sức khỏe của Hàn Quốc, Philippine và Columbia phê duyệt sử dụng.
Mặc dù đạt được nhiều bước tiến đã nêu, nhiều trở ngại về đầu tư đang trở nên hiện hữu tại xứ cờ hoa. Vào tháng 9/2021, Nhà Trắng đã yêu cầu hàng loạt doanh nghiệp sản xuất bản dẫn cung cấp thông tin liên quan nhằm nhận diện những trở ngại đối với chuỗi cung ứng công nghệ trong tương lai. Yêu cầu của chính quyền Mỹ làm nổi bật những vướng mắc trong hợp tác giữa khu vực tư và khu vực công liên quan đến lĩnh vực công nghệ cao. Nguyên nhân là bởi, nhiều doanh nghiệp lo ngại rằng yêu cầu về cung cấp dữ liệu có thể mang đến lợi thế bất bình đẳng cho đối thủ cũng như tạo ra nguy cơ về lộ lọt bí mật kinh doanh. Các công ty Hàn Quốc như Samsung và SK cũng có cùng mối bận tâm như đã nêu, tuy nhiên họ vẫn chấp hành quy định do cơ quan công quyền Hoa Kỳ ban hành.
Sự thật là tăng trưởng đầu tư của Hàn Quốc vào Hoa Kỳ đang diễn ra mạnh mẽ mặc dù chính sách hỗ trợ hiện tại của chính quyền và Quốc hội xứ cờ hoa vẫn còn nhiều điểm hạn chế. Cụ thể, dự luật CHIPs, dự kiến cung ứng 52 tỷ USD nhằm hỗ trợ phát triển công nghiệp bán dẫn nội địa (tương đương nguồn vốn Trung Quốc và Hàn Quốc dự kiến đổ vào lĩnh vực này trong tương lai) cùng khoản chi 45 tỷ USD nhằm tăng cường chuỗi cung ứng sản phẩm công nghệ cao đang đối mặt với tương lai bất định.
Nguyên nhân là vì dự luật này chỉ được Hạ viện thông qua với một đa số tối thiểu (sau khi đã được chấp thuận bởi lưỡng đảng tại Thượng viện 8 tháng trước). Tệ hơn, các điều khoản trong dự luật hoàn toàn bỏ quên mục tiêu giúp nước Mỹ đạt vị thế thuận lơi trong cuộc chiến về công nghệ với Trung Quốc hoặc hỗ trợ việc đưa dây chuyển sản xuất trở lại xứ cờ hoa, qua đó khoét sâu hơn mâu thuẫn lưỡng đảng trong Quốc hội Mỹ. Ngoài ra, đề xuất tăng thuế của chính quyền Tổng thống Biden cùng Nghị viện do đảng Dân chủ kiểm soát cũng sẽ khiến môi trường đầu tư xứ cờ hoa kém hấp dẫn hơn trong mắt cộng đồng doanh nghiệp.
Bỏ qua hàng loạt thách thức, sự chuyển hướng về chất trong quan hệ kinh tế Mỹ-Hàn đã đánh dấu bước phát triển mới đối với mối liên kết song phương, đồng thời tạo ra lợi ích khổng lồ đối với cả hai quốc gia.
Nguồn: The Diplomat
Từ khóa: Mỹ, Hàn Quốc, đầu tư, công nghệ.
