Bangladesh là quốc gia ưu tiên ngoại giao và hội nhập kinh tế khu vực ở Nam Á.
Chính sách đối ngoại phản ánh chính sách đối nội, tức là một quốc gia có chủ quyền sẽ thể hiện mong muốn thực hiện lợi ích quốc gia của mình thông qua các hoạt động đối ngoại. Các chính sách này có thể được hình thành, áp dụng và thay đổi theo thời gian, theo từng hoàn cảnh, miễn sao đạt được mục tiêu mong muốn của quốc gia.
Bangladesh hiện đang lên kế hoạch để chính thức trở thành một quốc gia đang phát triển vào năm 2026. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng sẽ do Liên Hợp quốc đánh giá lại vào năm 2024. Tác động của đại dịch COVID-19 có thể làm trì hoãn việc đạt được mục tiêu. Ngoài ra, có một số mốc thời gian rất quan trọng đối với Bangladesh, chẳng hạn như 2030, 2031 và 2041.
Tương lai của Dhaka
C Raja Mohan, một nhà báo chuyên viết cho mục Chính sách Đối ngoại và là Giám đốc Viện Nghiên cứu Nam Á của Đại học Quốc gia Singapore, nhận xét rằng Dhaka có khả năng lọt top 25 nền kinh tế lớn nhất trên toàn thế giới vào năm 2030.
Dhaka sẽ đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững được tất cả các Quốc gia Thành viên Liên hợp quốc thông qua vào năm 2030. Theo chính phủ Bangladesh, nước này sẽ trở thành một quốc gia có thu nhập trung bình cao hơn vào năm 2031 và có tầm nhìn trở thành một quốc gia phát triển vào năm 2041 nhân kỷ niệm 70 năm độc lập.
Vì vậy, chính sách đối ngoại ôn hòa của Dhaka phải thúc đẩy lại việc thực hiện những mục tiêu và tầm nhìn này, đồng thời đảm bảo sự ổn định và hội nhập liên tục. Liệu có chính sách nào khác thay thế không?
Khi nghiên cứu các bài báo trên những phương tiện truyền thông khác nhau như foreignpolicy.com, thediplomat.com, iiss.org và các trang liên quan, nhóm nghiên cứu nhận thấy hầu hết các bài viết liên quan đến Bangladesh đều ca ngợi sự thịnh vượng kinh tế ấn tượng của Dhaka. Các cơ quan đại diện nước ngoài tại Bangladesh và các tổ chức phát triển quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á, Tổ chức Thương mại Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế cũng thừa nhận sự phát triển của quốc gia này.
Trong giai đoạn hiện tại, những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Bangladesh là gì? Dhaka cần xem xét một số vấn đề khi áp dụng chính sách đối ngoại của mình. Chính phủ hiện tại của Bangladesh ưu tiên ngoại giao kinh tế và hội nhập kinh tế khu vực ở Nam Á, dự định thiết lập Dhaka như một trung tâm thương mại quá cảnh khu vực ở châu Á.
Thương mại và an ninh
Có thể thấy rằng chính phủ đạt được rất ít tiến bộ trong chính sách “Hướng Đông” khoảng thời gian gần đây. Lí do là, kể từ khi chính phủ liên minh do Đảng Quốc đại Bangladesh lãnh đạo áp dụng chính sách sau khi lên nắm quyền vào năm 2001, chính phủ Liên đoàn Awami đã bỏ qua vấn đề này.
Mặc dù Thủ tướng Bangladesh Sheikh Hasina sẵn sàng mở rộng quan hệ kinh tế với Trung Quốc, song, bà vẫn giữ thái độ im lặng để tập trung vào nhiệm kỳ ngoại giao. Chính sách Hướng Đông đạt được động lực ở Ấn Độ nhưng dường như bị bỏ quên ở Bangladesh. New Delhi đã đưa Dhaka vào nội dung chính sách của mình vì chính quyền này cho rằng người láng giềng thân thiết nên thay đổi quan điểm khác đi. Trong khi đó, các nhà hoạch định chính sách của Bangladesh dường như bỏ qua vấn đề này.
Khi tìm kiếm cụm từ “chính sách phía đông” trên Google, bạn sẽ tìm thấy khoảng 2.240.000.000 kết quả. Hầu hết các trang đều dựa trên vấn đề chính sách đối ngoại của Ấn Độ. New Delhi bắt đầu chính sách Hướng Đông vào năm 1991 và vào năm 2014, Thủ tướng Narendra Modi đã đặt lại tên là “Chính sách Hành động Hướng Đông”. Đây là một nỗ lực ngoại giao nhằm tăng cường các mối quan hệ kinh tế, chiến lược và văn hóa của Ấn Độ với khu vực châu Á - Thái Bình Dương rộng lớn lên một tầm cao mới. Các nhà phân tích chính sách đối ngoại tiết lộ rằng cả hai thuật ngữ hầu hết đều giống nhau: đúng hơn, chúng là hai mặt của cùng một đồng tiền, đại diện cho cùng một ưu tiên giống nhau – đó là lợi ích quốc gia.
Ngược lại, khi tìm kiếm cụm từ “Chính sách hướng Đông của Bangladesh”, Google chỉ hiển thị khoảng 140.000.000 kết quả nhưng lại không phải là tin tức mới của truyền thông ngoài một số bài báo trên tạp chí. Điều đó có nghĩa là Bangladesh có ít lựa chọn hơn đối với chính sách Hướng Đông.
Đã đến lúc Bangladesh theo đuổi một chiến lược tương tự như Chính sách Hành động Hướng Đông của Ấn Độ để tăng cường các vấn đề thương mại và an ninh, đặc biệt là với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Đài Loan. Các nỗ lực ngoại giao sẽ dễ thực hiện hơn nếu có một chính sách chính thức, các bên liên quan sẽ thống nhất chủ trương để tăng cường quan hệ, từ đó có định hướng chung cho chính sách đối nội.
Giải quyết vấn đề
Hiệp hội Hợp tác Khu vực Nam Á gần như không hoạt động, còn Sáng kiến Vịnh Bengal về Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật Đa ngành cũng rơi vào tình trạng tương tự. Cách tốt nhất để Bangladesh tồn tại trong bối cảnh hiện nay khi trở thành một quốc gia đang phát triển và sau đó là một quốc gia phát triển là gì? Trong ngoại giao, không có đồng minh nào là lâu dài. Mỗi quốc gia chỉ cam kết dựa trên lợi ích của đất nước mình.
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, Dhaka đã không nhận được bất kỳ sự hỗ trợ nào từ Bắc Kinh và New Delhi trong cuộc đàn áp của quân đội Myanmar với "ý định diệt chủng" đối với người Hồi giáo Rohingya, khiến hàng trăm nghìn người phải chạy trốn qua biên giới sang Bangladesh hồi năm 2017. Tình trạng bất ổn tương tự có thể tiếp tục xảy ra trong thời gian dài.
Từ hội nhập kinh tế khu vực, Bangladesh sẽ trở thành một quốc gia đang phát triển và sau đó là giải quyết các vấn đề an ninh truyền thống, giải quyết gánh nặng của người Rohingya và hoàn thành tư cách thành viên chiến lược của Sáng kiến Vành đai và Con đường. Dhaka dường như không có lựa chọn thay thế khác ngoài việc thiết lập một chính sách Hướng Đông mạnh mẽ nếu muốn giải quyết tất cả các vấn đề trên.
Nguồn: Scroll
Từ khóa: Ấn Độ, Bangladesh, chính sách hướng đông
