Thông qua chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc, Wang Yi, quốc gia tỷ dân ngỏ ý sẵn sàng tái khởi động các cuộc đàm phán về một Hiệp định thương mại tự do với Sri Lanka nhằm thúc đẩy xuất khẩu và hỗ trợ hồi phục kinh tế - theo lời Đại sứ Trung Quốc tại Comlobo.
Các cuộc đàm phán thương mại giữa Trung Quốc và Sri Lanka đã rơi vào bế tắc trong năm 2018 sau khi giới chức Sri Lanka yêu cầu cho phép rà soát nội dung thỏa thuận song phương sau mỗi 10 năm – nguồn tin nội bộ cho biết
“Chúng tôi đã tiến hành 6 vòng đàm phán cùng nhau, do vậy thật khó hiểu khi chính phủ Sri Lanka đột ngột dừng các phiên thảo luận” – Đại sứ Qi Zhenhong phát biểu tại một cuộc gặp với giới báo chí tại khách sạn Galle Face sau khi Ủy viên quốc vụ kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc kết thúc chuyến thăm 2 ngày đến quốc đảo Thái Bình Dương.
“Trong suốt chuyến thăm của ngài Wang Yi, Bộ trưởng đã cùng các nhà lãnh đạo Sri Lanks có một cuộc thảo luận cởi mởi về một Hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương cùng một cơ chế hợp tác kinh tế và kỹ thuật toàn diện Trung Quốc-Sri Lanka”.
Tại quốc đảo, đất nước đông dân nhất thế giới đã đầu tư hàng tỷ USD vào nhiều dự án xây dựng cảng, sân bay, cầu đường trên cơ sở Sáng kiến Vành đai và Con đường – ý tưởng của Trung Quốc nhằm tăng cường giao thương, kết nối khắp châu Á và những lục địa khác
Lịch sử biến động
Chính quyền tiền nhiệm của Sri Lanka đã nỗ lực kìm hãm các chính sách kinh tế được coi là có lợi Trung Quốc. Trong suốt thời gian này, rất nhiều quan ngại đã nổ ra liên quan đến cáo buộc nền kinh tế số 1 châu Á đã và đang khiến quốc đảo lún sâu vào nợ nần, qua đó đánh mất chủ quyền quốc gia. Sự lo ngại cũng là yếu tố thúc đẩy chính quyền Sri Lanka cẩn trọng hơn khi tham gia những cuộc thảo luận với xứ Trung liên quan đến vấn đề thương mại.
Giới thương nhân và người tiêu dùng Sri Lanka đang nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc nhiều hơn so với thời gian trước đây, trong đó nhiều hàng nhập là nguyên liệu để chế tạo sản phẩm xuất sang nước thứ 3.
Các cuộc đàm phán cấp bộ trưởng về FTA không được tổ chức từ tháng 3/2017; trong cùng giai đoạn, những thảo luận cấp thấp hơn cũng đạt rất ít tiến triển – các quan chức Colombo cho biết
Thương mại tự do mang lại lợi ích cho các đối tượng yếu thê nhưng đồng thời có thể tác động xấu đến lợi nhuận và doanh thu của nhiều công ty quốc đảo Ấn Độ Dương trong bối cảnh họ đang bị đánh thuế cao hơn cộng đồng doanh chủ nước ngoài do vấn đề bảo hộ thuế quan.
Điều khoản rà soát được thiết lập theo đề nghị của Sri Lanka vào thời điểm 2017 có thể cho phép nước này yêu cầu thay đổi một số điều khoản trong hiệp định nếu nội dung thỏa thuận gây ảnh hưởng xấu đến cộng đồng doanh nghiệp quốc đảo
Cái gọi là “điều khoản hoàng hôn” có thể gia tăng sự bất định và đặt nhiều công ty đã quyết định đầu tư trên cơ sở thỏa thuận thương mại tự do đã ký kết vào tình huống rủi ro.
Tuy nhiên, trong phát biểu gần đây, đại sứ Qi Zhenhong cho rằng Trung Quốc hiện có cách tiếp cận khá cởi mở về vấn đề đã nêu.
“Hiện tại, trong các cuộc hội đàm chính thức với các nhà lãnh đạo Sri Lanka, bộ trưởng Wang Yi nhấn mạnh rằng cần khuyến khích giới doanh nhân và chuyên gia hai nước nghiên cứu vấn đề thương mại tự do càng sớm càng tốt” – ông Wang Yi nói.
“Theo lời ông Wang, những quan ngại từ phía Sri Lanka đều được cân nhắc thỏa đáng. Trung Quốc luôn cởi mở về vấn đề này”.
“Và nếu một loại hàng hóa nhập khẩu không phù hợp với chính sách thương mại chung của Sri Lanka, nước này có thể nêu quan ngai và chúng tôi sẽ xem xét toàn diện. Cách thức tiếp cận của chúng tôi không hề cứng nhắc”.
Nguy cơ rình rập
Các quan chức chính quyền tiền nhiệm Sri Lanka cho biết phía Trung Quốc muốn 90% thuế quan sẽ được bãi bỏ ngay khi hiệp định thương mại giữa hai nước có hiệu lực trong khi đó đảo quốc chỉ muốn miễn thuế đối với 50% tổng lượng hàng hóa trong quan hệ xuất nhập khẩu song phương và mở rộng dần trong thời gian 20 năm.
Việc nền kinh tế số 2 thế giới hối thúc Maldives ký với nước này một hiệp định giao thương năm 2017 đã khiến phe đối lập đảo quốc Thái Bình Dương phẫn nộ. Thực tế là hiệp định đã nêu được Nghị viện Maldives thông qua chỉ sau 1 giờ thảo luận.
Năm 2018, Sri Lanka đã đòi hỏi có thêm thời gian để đàm phán thỏa thuận thương mại song phương với xứ Trung bối cảnh quốc đảo vẫn chưa đánh giá được toàn diện tác động của hiệp định đến nền kinh tế.
“Thỏa thuận giao thương song phương không phải là công cụ để Trung Quốc kiếm lợi từ thị trường Sri Lanka” –đại sứ Qi Zhenhong nói.
“Thương mại tự do là xu hướng toàn cầu và Sri Lanka có vị trí địa chính trị đặc biệt quan trọng trong xu thế đã nêu”.
“Tôi nghĩ rằng nếu hai quốc gia ký kết một thỏa thuận thương mại tự do, Sri Lanka có thể xuất khẩu hàng hóa đến thị trường 1.4 tỷ dân của Trung Quốc và hưởng lợi ích rất lớn”.
“Và Sri Lanka có thể trở thành một trung tâm hoặc trung tâm sản xuất phụ trợ nhiều loại sản phẩm cho toàn châu lục. Thực tế chứng minh rằng nếu đảo quốc có một nền công nghiệp sản xuất vững vàng, sự phát triển của ngành tài chính sẽ là kết quả tất yếu”.
Phản đối tự do thương mại
Dù là ngọn cờ đầu ủng hộ giao thương không rào cản tại Nam Á, trong suốt hơn 15 năm qua, Sri Lanka đã chứng kiến làn sóng ủng hộ bảo hộ thương mại mạnh mẽ từ các đảng chính trị.
Quốc gia láng giềng Ấn Độ từng đã hơn một lần ngỏ lời thiết lập một khuôn khổ thương mại toàn diện với Sri Lanka theo sau FTA song phương giữa hai nước nhưng suốt hơn 10 năm qua; tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đi đến đâu.
Nguyên nhân là bởi hiệp định tự do thương mại Ấn-Sri Lanks gặp phải sự chống đối quyết liệt các nhóm vận động hành lang, công đoàn và nhiều đảng phái chính rị
Mặc dù xuất khẩu từ đảo quốc đến Ấn Độ đã tăng trưởng nhanh chóng biến quốc gia đông dân thứ 2 thế giới thành một trong những thị trường hàng đầu xuất khẩu hàng đầu của Sri Lanka (chỉ đứng sau sau Hoa Kỳ và EU), lượng lớn hàng nhập khẩu được miễn thuế đã rở thành cái cớ để các phe phái chỉ trích FTA Ấn-Sri Lanka.
Mối liên quan
Thực chất, các hiêp định thương mại tự do giúp lượng hàng xuất khẩu của Sri Lanka tăng gấp 3 lần so với tổng lượng nhập khẩu.
FTA giữa Sri Lanka với Singapore đã gặp phải sự chống đối quyết liệt bởi đảng cầm quyền hiện tại Podujana Peremuna (SLPP) vào thời điểm họ đang ở vị thế đối lập.
Quan chức chính phủ cho rằng một vài đảng chính trị luôn phản đối các hiệp định do phe đối lập đề xuất chỉ để phục vụ mục đích chống đối toàn diện.
Những vị này cũng khẳng định thêm sự can thiệp của quốc tế cùng hoạt động chống phá là nguyên nhân chính khiến nhiều cuộc đàm phán FTA đổ bể.
“Tôi nhận thấy rằng trong quá khứ, dưới sức ép từ các hiệp định thương mại tự do, nền kinh tế Sri Lanka đã chịu nhiều thiệt hại” – ông Qi Zhenhong nói
“Tôi có thể khẳng định một điều chắc chắn tất cả quốc gia bao gồm những nền kinh tế quy mô vừa và nhỏ đã ký kết FTA với Trung Quốc đều đang hưởng nhiều lợi ích rõ ràng”.
Về phần Trung Quốc, nền kinh tế số 2 thế giới đã vượt Ấn Độ để trở thành nhà nhập khẩu lớn nhất của Sri Lanka từ năm 2019.
Sri Lanka đã nhập khẩu 3.5 tỷ USD giá trị hàng hóa từ Trung Quốc trong năm 2020, chiếm 22% tổng giá trị nhập khẩu của đảo quốc Ấn Độ Dương trong đó, những sản phẩm nhập chủ yếu là nguyên liệu cho ngành dệt may, máy móc, đồ điện tử, kim loại, thiết bị vận tải, và hóa chất. Trong cùng thời điểm, nhập khẩu từ Ấn Độ đứng ở vị trí thứ 2, chiếm 19.2% tổng giá trị nhập khẩu của Sri Lanka
Nguồn: Economy Next
Từ khóa: Sri Lanka, Trung Quốc, Ấn Độ, FTA
