Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là một hiệp định thương mại tự do giữa 15 quốc gia ở châu Á- Thái Bình Dương- và cho đến nay đây đồng thời là khối thương mại tự do lớn nhất thế giới.
Chính thức bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1/1/2022 tại 10 quốc gia ở châu Á- Thái Bình Dương, hiệp định này do Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) khởi xướng vào năm 2012 nhằm tăng cường mối quan hệ với Trung Quốc và các quốc gia APAC khác.
Châu Á và thương mại xuyên biên giới
Châu Á- Thái Bình Dương, đặc biệt là ASEAN, từ lâu đã có lịch sử giao thương xuyên biên giới lâu đời và thành công, chủ yếu do sự gần gũi và tương đồng giữa các nền văn hóa đã tạo điều kiện thuận lợi cho dịch vụ hậu cần và kích thích nhu cầu thị trường hàng hóa.
Tuy nhiên, không giống như Liên minh châu Âu (EU), khu vực APAC có hơi chậm chạp trong việc khắc phục những điểm nghẽn tồn tại trong quy trình, luật pháp, quy đinh, thuế quan và khả năng tiếp cận tài chính, đặc biệt các vấn đề liên quan đến các chuỗi giá trị toàn cầu.
Ngoài ra, phần lớn các hiệp định thương mại thường giới hạn trong tiểu khu vực của các quốc gia, điển hình như Đại Á hay Đông Nam Á.
Các quốc gia dẫn đầu về công nghệ ở Đại Á- cụ thể Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc- đã bị cuốn vào các xung đột chính trị trong nhiều thập kỷ qua và do vậy đã làm chậm quá trình thương mại giữa các khu vực ở đó.
Hiệp định RCEP là hiệp định đầu tiên có sự tham gia của cả Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc- đây chắc chắn là bước ngoặc đáng chú ý nhất trên thế giới.
RCEP gồm những nước nào?
Hiệp định RCEP đã chính thức có hiệu lực đối với Brunei Darussalam, Campuchia, Lào, Singapore, Thái Lan, Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Úc và New Zealand.
Hàn Quốc sẽ gia nhập khối này vào ngày 1/2/2022, 60 ngày sau khi được phê chuẩn. Các quốc gia đã ký kết hiệp định khác bao gồm Malaysia, Indonesia, Myanmar, và Philippines cũng sẽ sớm được phê chuẩn.
Hiệp định sẽ có hiệu lực sau 60 ngày kể từ ngày gửi văn kiện phê chuẩn cho Tổng Thư ký ASEAN.
RCEP sẽ mang lại gì cho các bên ký kết?
Hiệp định RCEP bao gồm sự hợp tác giữa các quốc gia có thu nhập thấp, quốc gia thu nhập trung bình và quốc gia thu nhập cao. Điểm nhấn của hiệp định là cam kết xóa bỏ thuế quan trong thương mại hàng hóa xuyên biên giới.
Đây được xem là một vấn đề lớn, vì thương mại giữa các nước châu Á- Thái Bình Dương đã lớn hơn thương mại giữa châu Á, Bắc Mỹ và châu Âu hợp lại.
Sau khi RCEP có hiệu lực, 65% thuế quan sẽ giảm xuống mức 0% và trong vòng 20 năm tới, sẽ giảm tới 90% thuế quan trong khối thương mại này.
Ajay Sharma, người đứng đầu khu vực thương mại toàn cầu và các khoản tài chính phải thu của HSBC tại châu Á- Thái Bình Dương, chia sẻ trong một báo cáo trên SCMP: Để các nhà xuất khẩu RCEP hưởng lợi từ thuế quan, họ sẽ cần tuân thủ các điều khoản về quy tắc xuất xứ chung.
Điều này có nghĩa là ít nhất 40% nguyên liệu đầu vào sẽ phải có nguồn gốc từ các nước trong khối RCEP để sản phẩm cuối cùng của một nước được hưởng lợi từ việc xóa bỏ thuế quan khi nước này xuất khẩu sang các quốc gia thành viên khác.
Ông Sharma cho rằng việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng và nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI sẽ được thúc đẩy vì chi phí kinh doanh thấp hơn sẽ thu hút các công ty chuyển dịch cơ sở sản xuất của mình vào các nước ASEAN.
Ông cũng lưu ý rằng sự chuyển dịch này sẽ giúp đơn giản hóa các FTA hiện có tại APAC và tăng cường liên kết thương mại nội khối hơn.”
Số hóa và thương mại xuyên biên giới trong ASEAN
Như đã đề cập, thương mại xuyên biên giới ở ASEAN đang diễn ra mạnh mẽ và sẽ tiếp tục phát triển khi mối quan hệ hợp tác giữa tư nhân và chính phủ khai thác sức mạnh của công nghệ tốt hơn trước những hạn chế di chuyển đi lại của đại dịch.
Theo Google, Temasek và Bain, nền kinh tế số của Đông Nam Á dự kiến sẽ chạm mốc 1 nghìn tỷ đô la vào năm 2030.
Trong khi đại dịch tác động tiêu cực lên dòng thương mại trong suốt hai năm qua, song thiệt hại nặng nề phần lớn đã được ngăn chặn thông qua một số cách tiếp cận.
Số hóa dưới hình thức tăng cường kết nối kỹ thuật số, tự động hóa các dịch vụ vận hành, và các chính sách mạnh mẽ của chính phủ trong ưu tiên số hóa hoạt động thương mại xuyên biên giới là một trong những lý do giúp giảm thiểu các tác động của đại dịch ở ASEAN.
Thêm vào đó, khu vực này rất nhanh nhẹn trong việc tận dụng các lợi thế từ fintech. Công nghệ tài chính phần lớn được áp dụng để thúc đẩy sự hòa nhập tài chính tốt hơn trong khu vực có dân số lớn nhất thế giới sử dụng giao dịch không dùng tiền mặt và có mật độ ngân hàng thấp.
Châu Á- Thái Bình Dương là một miếng bánh ngon cho fintech- tài chính và ngân hàng đang dần thay đổi, cũng như nhu cầu người tiêu dùng trong những khu vực này.
Theo Findexable, năm nước ASEAN- cụ thể Singapore, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam đều đứng trong top 20 quốc gia có lĩnh vực fintech hàng đầu châu Á. Findexable công bố Báo cáo về Xếp hạng Fintech toàn cầu hàng năm.
Ví dụ, ngân hàng trung ương ở Malaysia và Thái Lan đã cho ra mắt hệ thống thanh toán bằng mã QR xuyên biên giới kể từ tháng 6/2021. Liên kết thanh toán bán lẻ cho phép người tiêu dùng và người bán hàng ở hai nước thực hiện và nhận thanh toán qua mã QR xuyên biên giới ngay lập tức.
Gần đây, hai nước đã trải qua những thay đổi quan trọng trong thanh toán kỹ thuật số. Malaysia quảng bá hệ thống thanh toán bán lẻ theo thời gian thực và chuyển khoản ngân hàng tức thì DuitNow, trong khi Thái Lan lập biểu đồ lộ trình thanh toán điện tử nhằm thúc đẩy hệ thống thanh toán điện tử bán lẻ trong nước và giữa các quốc gia.
Nhiều nước ở châu Á đã hoặc đang trong quá trình phát triển đồng tiền số của mình hoặc tiền điện tử của ngân hàng trung ương CBDC.
Singapore dẫn đầu trong việc phát triển tiền điện tử CBDC thông qua Thách thức CBDC Toàn cầu, trong khi Malaysia vẫn đang trong quá trình thử nghiệm.
Tháng 9/2021, Tech Wire Asia cho biết các ngân hàng trung ương ở Singapore, Úc, Malaysia và Nam Phi sẽ phát triển mẫu thử đầu tiên và thử nghiệm các nền tảng chung để xử lý các giao dịch tiền điện tử xuyên biên giới.
Trung Quốc đã thử nghiệm thành công nhiều lần đồng nhân dân tệ kỹ thuật số, và Nhật Bản cũng đang trong quá trình thử nghiệm tiền điện tử.
Hiệp định RCEP và sự thống trị kinh tế số của ASEAN
Bên cạnh thúc đẩy hệ thống thanh toán tiện lợi hơn, số hóa còn mang lại nhiều lợi ích khác cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, đặc biệt trong cường quốc thanh toán điện tử là Đông Nam Á.
Thương mại điện tử được xác định là động lực chính thúc đẩy thương mại nội khối mạnh mẽ giữa các quốc gia, và tiềm năng vô cùng lớn đối với các nước đang phát triển như Philippines.
Công nghệ như AI và phân tích dữ liệu đóng vai trò quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử.
Năm ngoái, công ty thương mại điện tử Shein có trụ sở tại Trung Quốc đã vượt qua Amazon trở thành nền tảng thương mại điện tử thời trang lớn nhất tại Mỹ. Shein hiện đang được định giá hơn 15 tỷ đô la.
Ở Thái Lan, công ty Pomelo đã phát triển hệ thống riêng để tăng cường sự hiện diện nền tảng thời trang điện tử của mình.
Ngoài ra, công nghệ tài chính mới nổi như BNPL cũng đóng một phần vai trò quan trọng trong việc gia tăng sự kết nối tài chính cho không chỉ người tiêu dùng mà còn cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs).
Một báo cáo của Deloitte dự đoán rằng thương mại kỹ thuật số sẽ tiếp tục tăng tốc và đưa khu vực này bước vào thời kỳ vàng son của thương mại kỹ thuật số trong ba năm tới.
Báo cáo cũng cho rằng sự thay đổi quan trọng này sẽ được tận dụng triệt để nhờ sự bùng bổ của thương mại điện tử xuyên biên giới và được tăng cường hơn nhờ hợp tác khu vực thông qua hiệp định RCEP, thúc đẩy lối sống số hóa và sự phát triển không ngừng của cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.
Vấn đề chỉ còn là thời gian.
Nguồn: Techwire Asia
Từ khóa: ASEAN, APAC, RCEP, thương mại kỹ thuật số
