Khi Campuchia đảm nhận vai trò là chủ tịch ASEAN vào tháng 1/2022, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) cũng có hiệu lực. Với quy mô và sự đa dạng của các thành viên, RCEP sẽ trở thành một khối vững chắc để thúc đẩy tự do hóa thương mại hơn nữa tại châu Á – Thái Bình Dương. Quan trọng hơn, hiệp định sẽ ghi dấu bước tiến lớn cho thế giới, vào thời điểm mà chủ nghĩa đa phương đang mất dần chỗ đứng và tăng trưởng toàn cầu đang chậm lại. Bài viết sau là một phần trong loạt bài đề cập đến một số khía cạnh của RCEP và các tác động đến kinh tế, thương mại và đầu tư đối với Campuchia.
Trải qua 8 năm đàm phán căng thẳng, hiệp định đã được kí kết vào tháng 11/2020 bao gồm ASEAN cùng với các đối tác phát triển là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand. Việc hình thành bất kỳ FTA nào đều là một quá trình lâu dài, và RCEP cũng không ngoại lệ. Phải mất 8 năm, 46 cuộc họp đàm phán và 19 cuộc họp cấp bộ trưởng để hoàn thành. Ngay cả khi không có Ấn Độ, RCEP cũng có sức mạnh mang tính biểu tượng đáng kể
Hiệp định RCEP gồm có 20 chương, bao gồm tiếp cận thị trường cho thương mại hàng hóa và dịch vụ, tự do hóa đầu tư cũng như một số khía cạnh liên quan đến thương mại, chẳng hạn như tạo thuận lợi thương mại, thương mại điện tử, quyền sở hữu trí tuệ, chính sách cạnh tranh và mua sắm của chính phủ. Yếu tố rõ ràng nhất của RCEP là tham vọng cắt giảm hàng rào thuế quan. Tổng số sản phẩm được miễn thuế trong thương mại hàng hóa vượt quá 92%, trong khi việc mở cửa ít nhất 65% các ngành dịch vụ, chắc chắn sẽ có tác động đến thương mại xuyên biên giới, đầu tư và dòng người trên khắp khu vực châu Á. - Thái Bình Dương.
Yếu tố thứ hai được mong muốn nhiều nhất chính là sự hài hòa các quy tắc xuất xứ khác nhau của các quốc gia trong RCEP và việc thiết lập các yêu cầu về hàm lượng khu vực rộng rãi cho nhiều sản phẩm. Trong trường hợp các nhà sản xuất hàng hóa du lịch, một khi họ chứng minh được rằng túi của họ chứa 40% hàm lượng giá trị khu vực đến từ bất kỳ thành viên nào trong số 15 thành viên RCEP, họ có thể xuất khẩu chúng sang bất kỳ quốc gia nào trong số 15 quốc gia RCEP và được hưởng ưu đãi. Trên thực tế, RCEP giải quyết vấn đề 'món mỳ Ý' của các FTA ASEAN bằng cách thống nhất bộ quy tắc thương mại cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương, với trọng tâm của RCEP: tạo ra một "sản phẩm châu Á" thực sự bằng cách quản lý vấn đề gây tranh cãi nhất về Quy tắc xuất xứ (ROO).
RCEP mang lại lợi ích như thế nào cho Campuchia?
RCEP sẽ cung cấp cho các công ty và người tiêu dùng Campuchia nhiều cơ hội thương mại và quan hệ đối tác. Tạo ra nhiều cơ hội hơn cho các doanh nghiệp trong nước đẩy mạnh xuất khẩu, tham gia vào các chuỗi giá trị mới trong khu vực và tăng cường đầu tư nước ngoài. Với sự hội nhập sâu rộng này, các công ty toàn cầu sẽ thấy hấp dẫn hơn khi đầu tư không chỉ vào Trung Quốc mà còn vào Tiểu vùng sông Mekong, nơi được công nhận là trung tâm tăng trưởng cũng như trung tâm chiến lược trong khu vực.
Năm đối tác của ASEAN là các quốc gia có kỹ thuật tiên tiến, họ đã chuyển đến các nhà máy cao cấp, nơi có chi phí lao động và chi phí sản xuất tương đối cao. Các công ty này muốn giảm thiểu chi phí bằng cách thuê ngoài để hoàn thiện sản phẩm tại các quốc gia ASEAN kém chi phí hơn. Đối với các quy trình sử dụng nhiều lao động, ROO hợp nhất sẽ kích thích sự gia tăng đầu tư vào lĩnh vực sản xuất ở các quốc gia có chi phí lao động thấp hơn. Các công ty Campuchia sẽ được hưởng lợi từ sự linh hoạt nâng cao trong việc điều hướng giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Điều này cũng sẽ mở ra cơ hội ngược lại cho các dòng vốn đầu tư, trong đó Campuchia trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế, do vị trí địa lý trọng yếu trong chuỗi cung ứng thương mại Tiểu vùng sông Mekong.
Các công nhân xây dựng và công nhân dịch vụ có tay nghề cao của Campuchia, chẳng hạn như các lập trình viên công nghệ thông tin và các nhà phát triển phần mềm trẻ có thể được hưởng lợi từ nhu cầu cao của các quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc đang cần những công nhân dịch vụ này. Sự tăng trưởng của ngành công nghiệp gia công phần mềm dự đoán sẽ tăng lên. Một lĩnh vực khác được chú trọng mang tính bền vững trong RCEP là thương mại điện tử và thương mại kỹ thuật số, đây là hai lĩnh vực đầy hứa hẹn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Campuchia.
Tất cả những điều này đều là những cơ hội tiềm năng trước mắt. Để Campuchia được hưởng toàn bộ lợi ích của RCEP, cần có thời gian chuẩn bị cơ sở cho khu vực tư nhân bắt kịp với mô hình thương mại mới này. Đối với vai trò của Chính phủ, rõ ràng là họ đã thực hiện tất cả các công việc khó khăn để kết thúc đàm phán. Nhiệm vụ còn lại là thực hiện một chiến dịch quảng bá rầm rộ để giải thích và hỗ trợ các doanh nghiệp khai thác triệt để tất cả những tiềm năng này. Đặc biệt là những khó khăn cho các công ty để hiểu tất cả các chi tiết cụ thể của thỏa thuận và lộ trình của nó. Hầu hết các công ty có quy mô nhỏ sẽ không có đủ nguồn lực cũng như chuyên môn để nắm bắt những điều phức tạp trong các quy tắc thương mại.
Đối với các đối tác phát triển, việc cung cấp hợp tác kỹ thuật để giải quyết các thách thức về năng lực sản xuất của Campuchia chắc chắn là một ưu tiên. Các nước công nghiệp tiên tiến như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Úc và New Zealand có thể hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Campuchia phát triển các sản phẩm tốt hơn, cạnh tranh hơn. Những cải tiến sản phẩm mới nhằm nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng của các sản phẩm địa phương vốn còn rất khiêm tốn, có thể nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của các sản phẩm này trên thị trường khu vực. Về vai trò của các ngân hàng thương mại, các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước cần được hỗ trợ để phát triển thị trường và hoạt động kinh doanh ở nước ngoài. Nói cách khác, nếu không có nguồn tài chính thương mại đầy đủ thì triển vọng hoạt động thương mại quốc tế sẽ mờ nhạt.
Cuối cùng, việc ký kết RCEP báo hiệu cam kết chung của khu vực Châu Á Thái Bình Dương nhằm kích thích sự phục hồi của nền kinh tế toàn cầu trong thời kỳ hậu đại dịch. Các cơ hội kinh doanh luôn sẵn sàng cho những quốc gia đã chuẩn bị tốt và có năng lực. Campuchia chắc chắn là một trong số đó.
Nguồn: Khmer Times
Từ khóa: RCEP, cơ hội, nguồn lực, quy tắc thương mại, thách thức, Campuchia.
