Một số người lo ngại rằng lệnh cấm áp thuế hải quan sẽ dẫn đến thất thu ngân sách. Trong khi đó, Ấn Độ lại có thể được hưởng lợi nếu trở thành nhà xuất khẩu phần mềm, phim ảnh và âm nhạc lớn nhất.
Vừa qua, do đại dịch Covid-19 bùng phát, Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 12 (MC12) đã bị hoãn lại. Đại dịch đã tạo nên những thay đổi lớn trong thương mại toàn cầu. Một mặt, chủ nghĩa bảo hộ vẫn đang gia tăng và mặt khác, thương mại điện tử lại đang phát triển nhanh chóng.
Thị trường thương mại điện tử Châu Á - Thái Bình Dương được dự đoán sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 18,5% từ năm 2019 đến năm 2025, nhờ các yếu tố thu khả dụng, số lượng sử dụng Internet gia tăng, thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển.
Tháng 9 năm 1998, khi thương mại điện tử còn ở giai đoạn sơ khai, Đại hội đồng của WTO đã thông qua chương trình làm việc về thương mại điện tử, chủ yếu mang tính chất xem xét mở, thảo luận tất cả các vấn đề có liên quan đến thương mại điện tử toàn cầu, xem xét các nhu cầu kinh tế, tài chính của các nước đang phát triển.
Các thành viên WTO nhất trí sẽ tiếp tục thực hiện việc không áp thuế Hải quan đối với đường truyền điện tử. Đây là "lệnh tạm hoãn thuế hải quan", được gia hạn thường xuyên tại mỗi Hội nghị Bộ trưởng.
Một trong những lý do quan trọng để thực hiện lệnh cấm là vì Hải quan không thể thu thuế đối với các sản phẩm số hóa như phần mềm nếu phân tích về mặt kỹ thuật
Thay đổi lập trường
Vị trí của Ấn Độ đã thay đổi theo thời gian. Ấn Độ là nước đề xướng tự do hóa Phương thức 1 hoặc thương mại xuyên biên giới nhờ phát triển ngành công nghiệp phần mềm sôi động. Tuy nhiên, với sự phát triển của thương mại điện tử như hiện nay, nhiều quốc gia bao gồm cả Ấn Độ đang lo ngại rằng các nước đang phát triển sẽ chịu thiệt bởi các lệnh tạm hoãn thuế quan, nhất là những nước chuyên nhập khẩu.
Ngày 10 tháng 3 năm 2020, Ấn Độ và Nam Phi đã công bố báo cáo về sự cần thiết phải nghiên cứu phạm vi và tác động của lệnh cấm. Báo cáo này trích dẫn các nghiên cứu của UNCTAD, trình bày những thiệt hại về doanh thu thuế quan tiềm ẩn từ hàng hóa đã được số hóa và có thể số hóa được. Dựa trên một số lượng hạn chế hàng hóa được số hóa, cụ thể là phim, ấn phẩm in, trò chơi điện tử, phần mềm và âm nhạc, nghiên cứu của UNCTAD ước tính thất thu thuế quan sẽ khoảng hơn 10 tỷ đô la trên toàn cầu do lệnh cấm, 95% trong số đó là của các nước đang phát triển.
Tuy nhiên, nghiên cứu đã không xem xét khía cạnh khi các hiệp định thương mại ngày càng tăng, thuế quan sẽ ngày càng giảm. Ấn Độ đã công bố sớm kết quả thỏa thuận thương mại với các đối tác chính như Anh và Úc vào tháng 3 năm 2022 và khởi động lại Diễn đàn Chính sách Thương mại Ấn Độ - Hoa Kỳ. Nhìn chung, nước này sẵn sàng cắt giảm thuế quan.
Là một trung tâm CNTT / ITeS, vị trí của Ấn Độ khác với các nước đang phát triển khác. Ngành công nghiệp dựa trên công nghệ của Ấn Độ đã tăng từ 191 tỷ USD trong năm tài chính 2019-20 lên 194 tỷ USD trong năm tài chính 2020-21. Khu vực này cũng là nơi sử dụng nhiều lao động có tay nghề cao. Số việc làm được tạo ra hàng năm từ 1999 tới 2021 đã tăng từ 300.000 lên 4,47 triệu. Theo dữ liệu của Nasscom, ngay cả trong thời kỳ đại dịch thì nước này vẫn tạo ra thêm 138.000 việc làm mới.
Hiện tại, Ấn Độ là trung tâm khởi nghiệp công nghệ lớn thứ ba trên thế giới với khoảng 12.500 công ty khởi nghiệp công nghệ vào năm 2019 và 1.600 công ty khởi nghiệp mới vào năm 2020. Trong giai đoạn 2020-21, dịch vụ viễn thông, máy tính và thông tin chiếm gần 50% giá trị xuất khẩu dịch vụ của Ấn Độ. Trong thời kỳ đại dịch, phần lớn hoạt động xuất khẩu này chuyển sang trực tuyến.
Một số nghiên cứu do ICRIER thực hiện cho thấy các doanh nghiệp vừa và nhỏ đã được hưởng lợi từ các nền tảng thương mại điện tử tại chỗ. Ngay cả khi dòng vốn đầu tư toàn cầu bị cắt giảm trong thời kỳ đại dịch, Ấn Độ vẫn nhận được một trong những khoản đầu tư cao nhất trong năm tài chính 21. Trong thời gian từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2020, tổng vốn FDI của Ấn Độ thu hút đạt 39,61 tỷ USD, cao hơn 11,98% so với cùng kỳ năm trước (35,37 tỷ USD).
Tháng 8 năm 2020, vốn đầu tư đạt mức cao nhất là 17 tỷ đô la nhờ các khoản đầu tư của những ông lớn công nghệ toàn cầu vào thị trường Ấn Độ. Do đó, ngành công nghệ lo ngại sẽ phải chịu tác động không tốt nếu Ấn Độ đưa ra quan điểm chống lại việc tạm hoãn thuế Hải quan.
Việc thiếu dữ liệu và thông tin về giao dịch thương mại điện tử cũng như lệnh cấm sẽ ảnh hưởng đến các công ty Ấn ở trong nước. Một số người lo ngại rằng lệnh cấm này sẽ dẫn đến thất thu thuế quan. Tuy vậy, rõ ràng Ấn Độ là một trong những nhà xuất khẩu phần mềm, phim và âm nhạc lớn nhất thế giới, đồng thời xuất khẩu ấn phẩm và trò chơi đang tăng lên. Do đó, Ấn Độ có thể đã được hưởng lợi từ lệnh cấm thuế hải quan kể trên và có thể tiếp tục được hưởng lợi khi thương mại điện tử phát triển hậu đại dịch.
Ấn Độ nên tận dụng cơ hội hoãn MC12 để thiết lập một cơ chế tham vấn thường xuyên với các bên liên quan như Nasscom nhằm củng cố vị thế trong WTO.
* Tác giả là Giáo sư thuộc Hội đồng Nghiên cứu Quan hệ Kinh tế Quốc tế Ấn Độ (ICRIER)
Nguồn: Business Line
Từ khóa: Ấn Độ, thương mại điện tử, WTO
