Liên minh châu Âu đã đe dọa sẽ đưa vụ tranh chấp với Trung Quốc ra giải quyết tại Tổ chức Thương mại thế giới nếu báo cáo về việc Trung Quốc tiến hành cấm vận thương mại Lithuania được chứng minh là đúng sự thật.
Cảnh báo đã nêu được đưa ra theo sau cáo buộc của cộng đồng doanh nghiệp Lithuania về việc cơ quan hải quan của quốc gia đông dân nhất thế giới chặn hàng xuất nhập khẩu của nước này.
EU xác nhận đang tiến hành điều tra vụ việc và nhắn nhủ quan hệ Lithuania - Trung Quốc có tác động tổng thể lên sự liên kết giữa EU với Trung Quốc.
“Nếu thông tin về hành động phong tỏa giao thương là đúng, EU sẽ có biện áp đánh giá sự thuân thủ của Trung Quốc với tổng thể nghĩa vụ họ đã cam kết tại Tổ chức Thương mại thế giới” - ông Valdis Drombovskis, trưởng bộ phân thương mại của EU và nhà ngoại giao hàng đầu của khối Josep Borrell nhấn mạnh trong một tuyên bố chung.
Tại buổi họp báo tại Brussel hôm thứ Tư, ông Dombrovskis đã đề xuất một công cụ thương mại mới có khả năng giúp tăng cường khả năng phản kháng của khối trước hành vi áp bức thương mại của Bắc Kinh; đồng thời vị trưởng bộ phận thương mại của EU cũng nhấn mạnh Trung Quốc sẽ là nước đầu tiên nếm trải nếu hành vi phong tỏa giao thương của nền kinh tế số 2 thế giới đối với Lithuania được xác nhận
Quan hệ Trung Quốc – Lithuania đã xấu đi trong bối cảnh quốc gia vùng Baltic nỗ lực mở rộng quan hệ ngoại giao với Đài Loan – vùng lãnh thổ ly khai mà Trung Quốc luôn coi là một tỉnh của mình.
Chính phủ xứ Trung cáo buộc Lithuania đã vi phạm chính sách “một Trung Quốc” của EU thông qua việc cho phép vùng lãnh thổ này đặt cơ quan đại diện với tên gọi “Văn phòng đại diện Đài Loan” tại thủ đô Vilnius. Cả Lithuania và EU đều phản đối cáo buộc của quốc gia đông dân nhất thế giới.
“EU được thông báo rằng các chuyến hàng xuất khẩu từ Lithuania đến Trung Quốc đã bị hải quan nước này ngừng thông quan; bên cạnh đó, hàng hóa có xuất xứ Trung Quốc khi nhập khẩu vado Lithuania cũng bị ngưng trệ” – ông Dombrovskis nói.
“Chúng tôi đang liên hệ chặt chẽ với chính phủ Lithuania, đồng thời thu thập thêm thông tin từ phái đoàn EU tại Bắc Kinh. Ngoài ra, EU cũng đã làm việc với phía Trung Quốc để tìm hiểu thêm tình hình” – vị trưởng thương mại nhấn mạnh.
Ông Dombrovskis cũng xác nhận sẽ không có việc thông qua Thỏa thuận đầu tư EU-Trung Quốc trong tương lai gần trong bối cảnh những biện pháp trừng phạt của Trung Quốc đối với một số thành viên của Nghị viện châu Âu vẫn còn được áp dụng. Đầu tuần này, Liên minh 27 quốc gia đã quyết định gia hạn thêm 1 năm việc áp dụng các biện pháp trừng phạt những quan chức xứ Trung có liên quan đến cáo buộc vi phạm nhân quyền tại Tân Cương.
Công cụ chống cưỡng ép thương mại – theo như bản dự thảo vào hôm thứ Tư – sẽ nhắm vào những nước cố tình “can thiệp vào quyền chủ quyền của một quốc gia khác” thuộc EU “thông qua việc áp dụng hoặc đe dọa áp dụng các biện pháp cản trở thương mại hoặc đầu tư”.
Mặc dù dự thảo đã nêu chỉ được coi như “biện pháp cuối cùng” hay “hành động ngăn chặn”, đây vẫn là một vũ khí đầy sức mạnh khi cho phép Liên minh 27 nước ngăn chặn giao thương và đầu tư từ một quốc gia cụ thể vào những lĩnh vực sinh lợi cao tại EU.
Những công cụ theo đề xuất của phía EU bao gồm hàng loạt biện pháp trừng phạt có thể được khối cân nhắc áp dụng nếu hành vi cưỡng ép thương mại xảy ra, bao gồm hạn chế tiếp cận thị trường thông qua việc ban hành giấy phép thương mại, sử dụng hạn ngạch, và cấm cản tham gia các chương trình mua sắm công, đầu tư.
Cũng theo dự thảo nêu trên, những quốc gia có liên quan đến hành vi cưỡng ép có thể bị hạn chế nhập khẩu một số sản phẩm theo danh sách cấm xuất của Liên minh 27 quốc gia; đồng thời, đất nước áp dụng biện pháp cưỡng ép còn có thể đối mặt với khả năng bị cắt nguồn cung trong lĩnh vực tài chính, hóa chất hoặc chịu sự giám sát gắt gao của hệ thống quy định về dịch tễ khi xuất khẩu lương thực, thực phẩm sang thị trường EU.
Báo cáo đánh giá về việc cấm vận thương mại đối với Lithuania có thể là “căn cứ xem xét liệu Trung Quốc có phải là quốc gia cuỡng ép giao thương hay không” ông Dombrovskis cho biết vào hôm thứ Tư.
Một vài nhà nhập khẩu Lithuania đã phàn nàn về việc bị cơ quan hải quan của quốc gia đông dân nhất thế giới xóa tên khỏi hệ thống hải quan nước này. Các doanh nghiệp đã nêu không thể đăng ký tên gọi Lithuania trên cơ sở dữ liệu hải quan Trung Quốc; điều này đồng nghĩa với việc hồ sơ của họ không thể được xử lý.
Hôm thứ Ba, 5 tàu hàng xe lửa chở quặng thô xuất phát từ Lithuania đến Trung Quốc vẫn được đăng ký thông quan bình thường; tuy nhiên, vào hôm thứ Tư, tình trạng xóa dữ liệu lại tiếp diễn – ông Vidmantas Janulevicius, chủ tịch Liên đoàn các nhà công nghiệp Lithuania cho biết.
Hiện tại, số phận của chính tàu hàng đã nêu cũng được đặt trong trạng bất định sau khi vượt biên giới Belarus hướng thẳng đến Trung Quốc trong bối cảnh hàng hóa chuyên chở có thể bị từ chối thông quan.
Ngoài ra, ông Janulevicius cũng cho biết thêm, 10 doanh nghiệp Lithuania nhập khẩu sản phẩm từ đất nước hơn 1 tỷ dân không thể vận chuyển hàng hóa của mình (bao gồm thiết bị điện tử, sản phẩm thép) ra khỏi Trung Quốc – một dấu hiệu rõ ràng của hành vi cấm vận thương mại.
Những container sản phẩm này hiện đang trong điều kiện xuống cấp tại hai cảng Ning Ba và Thượng Hải (Trung Quốc), trong khi đó, hàng loạt chi phí đang đổ lên đầu các thương nhân Lithuania khi tàu hàng không thể rời bến.
“Từ tuần trước, 80% hàng hóa xuất nhập khẩu từ Lithuania đến nền kinh tế số 2 thế giới đã bị ngăn trở, và tình hình hiện tại đang trở nên nghiêm trọng hơn” ông Janulevicius nhận định.
Tuy nhiên, hiện tại, EU có quá ít công cụ để giải quyết vấn đề nêu trên trong thời gian ngắn. Nếu Liên minh này quyết định khởi kiện Trung Quốc tại WTO – ngay cả khi trong mọi việc tiến hành thuận lợi, xử lý vụ việc có thể kéo dài cả tháng.
Dự thảo bộ công cụ chống cưỡng ép thương mại còn phải trải qua một hành trình dài lâu khác để được áp dụng trên thực tế. Cụ thể, bộ công cụ đã nêu cần được thảo luận và chấp thuận bởi Hội đồng và Nghị viện châu Âu.
Nghị viện Âu châu - vốn đang mong mỏi một cơ chế trừng phạt thương mại đối với các đối tác có hành vi cưỡng ép - được dự báo sẽ dễ dàng thông qua đề xuất nêu trên.
“EU đang đối mặt với thực tế địa chính trị: những sự kiện xảy ra trong thời gian gần đây cho thấy giao thương có thể trở thành vũ khí chính trị. Một số lỗ hổng trong chính sách của EU đang đươc các đối thủ khai thác” ông Bernd Lange, nghị viên phụ trách vấn đề thương mại tại Nghị viện Âu châu nhận định.
Công cụ được đề xuất “sẽ giúp trám lỗ hổng này” ông Lange nhấn mạnh thêm.
Tuy nhiên, bất đồng đang nảy sinh giữa các thành viên EU, theo đó, một vài quốc gia thể hiện sự quan ngại về quyền lực quá lớn sẽ được trao cho Ủy ban châu Âu – cơ quan dự kiến sẽ có thẩm quyền sử dụng các công cụ trả đũa thương mại mà không cần sự đồng thuận từ tất cả thành viên của Liên minh 27 nước.
Thụy Điển và Cộng hòa Czech là những nước phản đối mạnh mẽ nhất, liên tục hối thúc EU phải tuân thủ những quy tắc do WTO lập ra.
“EU cần chứng tỏ mình là thế lực ủng hộ nhiệt thành hệ thống thương mại đa phương và các quy tắc giao thương chung” hai chính phủ Thụy Điển và Czech cùng bày tỏ quan điểm trong một thông điệp chung gửi đến Ủy ban châu Âu.
Chính phủ Pháp, tuy vậy, ủng hộ việc thông qua cơ chế trừng phạt thương mại với hành vi cưỡng ép kinh tế
“Chúng tôi nhận thấy ngày càng rõ ràng rằng đang ngày càng nhiều thế lực chính trị sẵn sàng sử dụng đòn bẩy kinh tế nhằm tác động không chính đáng đến những quyết định chính trị của các thành viên EU” đại diện phái đoàn thương mại Pháp tại Liên minh châu Âu, ông Franck Riester nhận định.
“Một ví dụ cụ thể trong thời điểm hiện tại chính là tranh cãi giữa Trung Quốc và Lithuania”.
Nguồn: SCMP
Từ khóa: EU, Trung Quốc, Lithuania, thương mại
