Sáu quốc gia thành viên từ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á bao gồm Brunei, Campuchia, Lào, Singapore, Thái Lan và Việt Nam - cùng với bốn quốc gia ngoài ASEAN là Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Úc - đã chính thức đệ trình phê chuẩn Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) lên Ban thư ký của ASEAN, với dự kiến thỏa thuận sẽ có hiệu lực ở 10 quốc gia này vào đầu năm 2022.
RCEP vượt ra ngoài khái niệm “hội nhập kinh tế khu vực”.
Tại sao RCEP được coi là hiệp định thương mại tự do có tiềm năng phát triển cao nhất thế giới? Ý nghĩa khi trở thành hiện thực là gì?
Sau khi hiệp định có hiệu lực, nền kinh tế toàn cầu sẽ bước vào một kỷ nguyên mới của “thời kỳ châu Á” hay “thời kỳ châu Á - Thái Bình Dương”. Trong tương lai, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương sẽ vẫn là cường quốc tăng trưởng kinh tế của thế giới và Châu Á vẫn là nơi có quy mô sản xuất, cung cấp và tiêu dùng lớn nhất thế giới.
Khu vực RCEP sẽ trở thành hiệp định thương mại lớn nhất thế giới. Hiệp định bao gồm 3,5 tỷ người, tương đương 47,4% dân số hành tinh. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của khu vực hiện đạt 26.000 tỷ đô la, chiếm 32,2% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu, trong khi thương mại của khu vực này chiếm 29,1% thương mại toàn cầu.
Các số liệu trên đã tính cả Ấn Độ trong đó.Mặc dù quốc gia Nam Á này đã kết thúc đàm phán RCEP vào năm 2019, nhưng RCEP luôn hoan nghênh sự tham gia của quốc gia này.
Quan trọng hơn, khu vực RCEP được tạo thành từ các nền kinh tế đa dạng với trình độ phát triển khác nhau, cũng như các hệ thống chính trị và xã hội khác nhau.
RCEP, đạt được phê chuẩn vào thời điểm khó khăn với những thách thức từ Covid-19 và tâm lý chống toàn cầu hóa, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy một vòng toàn cầu hóa kinh tế mới thông qua thúc đẩy tự do thương mại.
Việc thực hiện hiệp định cũng sẽ thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu, vấn đề vốn và nhân tài đối với Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN, cũng như Trung Quốc.
Các thành viên của RCEP có các trình độ phát triển khác nhau và thị trường khổng lồ của Trung Quốc rất hấp dẫn đối với những quốc gia khác.
Hiệp định cũng sẽ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế khu vực và lĩnh vực công nghiệp, sắp xếp lại chuỗi cung ứng.
Một mặt, nó sẽ đẩy nhanh việc mở rộng và phát triển sâu rộng các chuỗi cung ứng và lĩnh vực công nghiệp trong khu vực. Mặt khác, hiệp định sẽ cung cấp các đảm bảo về thể chế cho sự ổn định của các chuỗi cung ứng và lĩnh vực công nghiệp trong khu vực.
Các hiệp định thương mại tự do giữa các quốc gia trong khu vực chủ yếu bao gồm thương mại hàng hóa. RCEP mở rộng sang các lĩnh vực thương mại dịch vụ, đầu tư và sự phù hợp của các quy tắc trong nước với hiệp định, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế khu vực.
Cá nhân tác giả nghĩ RCEP đã vượt ra ngoài khái niệm “hội nhập kinh tế khu vực”.
Việc Ấn Độ rút khỏi RCEP trong giai đoạn đàm phán cuối cùng là điều dễ hiểu, có lẽ vì lo ngại ảnh hưởng của nó đối với thị trường trong nước.
Trong một khối thương mại tự do, luồng hàng hóa là tự do, không có rào cản thuế quan, và nếu một quốc gia không thể tự sản xuất một sản phẩm thì việc tham gia một hiệp định thương mại tự do sẽ chỉ khiến quốc gia đó phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu.
RCEP hoan nghênh Ấn Độ bất cứ khi nào quốc gia này sẵn sàng và tôi khẳng định rằng một khi Ấn Độ nhận thấy những lợi ích của RCEP khi nó có hiệu lực, Ấn Độ sẽ tham gia ngay sau đó.
Mỗi ưu đãi trong hiệp định hay thỏa thuận thương mại đều có danh mục cắt giảm thuế quan và quy tắc xuất xứ riêng, hoặc các tiêu chí cần thiết để xác định nguồn gốc quốc gia của sản phẩm và một sản phẩm sẽ có các mức cắt giảm thuế quan khác nhau và tuân thủ các quy tắc xuất xứ khác nhau theo các FTA khác nhau .
Với việc thực hiện RCEP, 90% hàng hóa giao dịch trong khu vực sẽ được hưởng mức thuế bằng 0.
Trung Quốc đã cam kết mở cửa hoàn toàn 86-90% hàng hóa, và cam kết đối xử bằng không thuế quan đối với khoảng 90% tất cả các mặt hàng bị đánh thuế của 10 quốc gia thành viên ASEAN, cũng như Úc và New Zealand.
Ngoài Lào, Campuchia và Myanmar, các quốc gia được đề cập ở trên đã hứa hẹn mức đối xử bằng 0 hoặc cao hơn một chút với mặt hàng tương tự.
Đáng chú ý là RCEP và các FTA khác trong khu vực sẽ bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau. RCEP có những cắt giảm thuế quan đối với những sản phẩm mà những sản phẩm khác không được áp dụng trong các FTA khác và ngược lại.
Quy tắc cộng gộp, sử dụng giá trị cộng gộp trong khu vực để xác định xuất xứ của một sản phẩm, là thành tựu quan trọng nhất của RCEP trong thương mại hàng hóa.
Không giống như các quy tắc xuất xứ song phương được áp dụng bởi hầu hết các FTA, với RCEP, khi một sản phẩm từ quốc gia A được đưa vào quốc gia B, các sản phẩm trung gian từ các thành viên ký kết hiệp định có thể cộng gộp, để đáp ứng các giá trị hoặc yêu cầu sản xuất để được giảm thuế,do đó sẽ dễ dàng hơn để các sản phẩm được hưởng mức thuế bằng 0.
Ngoài ra, các thành viên RCEP đã đạt được các quy tắc cấp cao để tạo thuận lợi thương mại vềthủ tục hải quan, kiểm duyệt, kiểm dịch và tiêu chuẩn kỹ thuật.Khi các quy tắc đó có hiệu lực, hiệp định sẽ giúp giảm đáng kể chi phí thương mại trong khu vực, tăng khả năng cạnh tranh của các sản phẩm trong khu vực và khơi thông nhu cầu thương mại hơn nữa, do đó mang lại nhiều cơ hội kinh doanh hơn cho doanh nghiệp, đem lại nhiều sự lựa chọn và lợi ích hơn cho khách hàng.
Các thành viên của RCEP bao gồm các nền kinh tế phát triển, đang phát triển và kém phát triển, tất cả đều tập trung vào những điểm yếu của riêng quốc gia đó và hy vọng hiệp định sẽ phù hợp hơn với lợi ích của họ.
Trong thời gian đàm phán RCEP, một số quốc gia lo ngại rằng họ có thể không chịu được việc cắt giảm thuế quan quá nhanh và trên diện rộng, và ưu tiên tập trung vào bảo vệ thị trường trong nước.
Ngoài ra, cơ cấu công nghiệp của các nước cũng khác nhau, mang những đặc điểm riêng biệt.
Ví dụ, Ấn Độ có năng lực sản xuất tương đối yếu, nhưng lại mạnh trong lĩnh vực dịch vụ. Do đó, hy vọng sẽ tận dụng tối đa hóa mức độ mở cửa trong lĩnh vực dịch vụ trong khi hạn chế mở cửa đối với các lĩnh vực khác.
Hàn Quốc và Nhật Bản mong muốn được bảo vệ trong lĩnh vực nông nghiệp, trong khi Trung Quốc muốn mở cửa lĩnh vực dịch vụ.
Tất nhiên có một số tranh luận liên quan tới chủ đề này do sự quan tâm và nhu cầu khác nhau.
Các quốc gia tham gia đàm phán có hệ thống chính trị và xã hội khác nhau, trình độ phát triển khác nhau và nhu cầu cũng khác nhau.
RCEP sẽ giúp định hình lại quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Nhật Bản.
Việc ký kết hiệp định RCEP, lần đầu tiên đánh dấu thiết lập quan hệ thương mại tự do trực tiếp giữa hai bên.Trong ba thập kỷ đầu tiên sau khi Trung Quốc bắt đầu cải cách và mở cửa, đầu tư của Nhật Bản vào Trung Quốc chủ yếu theo kiểu “tái xuất khẩu”, tức là đầu tư vào Trung Quốc, sau đó xuất khẩu các sản phẩm được sản xuất ở Trung Quốc sang nơi khác.
Sau đó, khi thị trường nội địa của Trung Quốc mở rộng, một số doanh nghiệp Nhật Bản bắt đầu các khoản đầu tư của họ tập trung vào thị trường Trung Quốc.
Theo thống kê từ Nhật Bản, 45% doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Trung Quốc để xuất khẩu các sản phẩm được sản xuất tại đây, trong khi 35% doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Trung Quốc chỉ để phục vụ cho thị trường Trung Quốcvà 20% là vì lợi ích cả hai bên.
Nhiều người bạn Nhật Bản nói với tôi rằng họ rất mong muốn chuyển từ đầu tư tái xuất sang đầu tư tập trung vào thị trường Trung Quốc, và với RCEP, họ có thể thúc đẩy tốt hơn chiến lược này.
Hơn nữa, cả Trung Quốc và Nhật Bản đều tham gia RCEP sẽ giúp định hình lại quan hệ kinh tế của họ, Trung Quốc dự kiến sẽ chính thức tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (RCEP) trong tương lai, từ đó giúp cho hợp tác kinh tế và thương mại giữa 2 nước này trở nên chặt chẽ hơn.
Nguồn: Khmer Times
Từ khóa: RCEP, tiềm năng thương mại
