Ngoại giao kinh tế thì được hỗ trợ bởi sức mạnh kinh tế
Đông Á là một khu vực kinh tế hội nhập. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á Thái Bình Dương (APEC) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) dự kiến sẽ có hiệu lực vào tháng 1/2022, phản ánh sự hội nhập kinh tế khu vực. Động lực chung của các quốc gia trong khu vực hướng đến tăng trưởng kinh tế đã góp phần tạo nên sự gắn kết trong khu vực.
Hội nhập kinh tế đóng vai trò như một cán cân chống lại các xu hướng cạnh tranh chính trị ở cấp độ khu vực. Việc các nước trong khu vực hướng đến hội nhập kinh tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của an ninh kinh tế. Khu vực này cũng cho thấy nền kinh tế mạnh mẽ là nền tảng mà lâu đài chính trị được xây dựng. Các hiệp định kinh tế là nền tảng, trong đó các quốc gia xây dựng các quy tắc phù hợp nhất với mình và cả khu vực nói chung. Khi đó sự tăng trưởng kinh tế, ảnh hưởng chính trị cũng tăng theo.
Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là một sáng kiến mới. Các quốc gia thành viên CPTPP là Nhật Bản, Singapore, Malaysia, Brunei, Việt Nam, Úc, New Zealand, Canada, Chile, Mexico và Peru. Những quốc gia này ban đầu là một phần của hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). TPP là chiến lược xoay trục của Mỹ sang châu Á. Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã nói "Hoa Kỳ, chứ không phải Trung Quốc, quốc gia đưa ra các quy tắc thương mại khu vực." Tuy nhiên, vào năm 2017, chính quyền Trump đã rút khỏi TPP.
Sự phát triển của CPTPP cho thấy dù Mỹ rút khỏi TPP, các nước trong khu vực vẫn tiếp tục với tư tưởng hội nhập kinh tế. CPTPP được xem là một mô hình hội nhập thương mại có ý nghĩa với các thành viên từ khu vực và hơn thế nữa. Tính chất xuyên khu vực của CPTPP là điểm thu hút các cơ quan kinh tế khác. Việc tham gia CPTPP là một giấy phép để thông hành qua Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ví dụ, khả năng EU được đưa vào CPTPP sẽ cung cấp cho khối này một nền tảng thương mại để bước vào Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cùng với các lợi ích kinh tế. EU có quan hệ thương mại với Nhật Bản (FTA Nhật Bản - EU) và Australia; cả hai nước trong khu vực này sẽ cùng chí hướng trong CPTPP.
Khái niệm hội nhập kinh tế và tự do hóa thương mại dẫn đến chủ nghĩa khu vực và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, những người chỉ trích ưu đãi thương mại đa phương coi các nhóm kinh tế như một phản ứng chính trị của phương Tây đối với "sự trỗi dậy của phần còn lại", đặc biệt là Trung Quốc. Edward Luttwak, một nhà hình thành khái niệm ban đầu về ý tưởng địa kinh tế học cho rằng: “Các quốc gia có nền kinh tế đang bị đe dọa bởi các chính sách của Trung Quốc - chính sách tìm cách làm cho các ngành của Trung Quốc cạnh tranh hơn trên toàn cầu - nên hợp tác để kiềm chế địa kinh tế của Trung Quốc”.
Trung Quốc hiện nay đã nộp đơn xin gia nhập CPTPP bất chấp tiền thân của nó là TPP do Mỹ dẫn dắt. Thủ tướng Lý Khắc Cường đã nói rằng Trung Quốc muốn “tăng cường hợp tác trong thương mại thông qua các hiệp định thương mại tự do”. Cao Xin, Tổng thư ký của Viện Charhar (một tổ chức tư vấn quốc tế ở Bắc Kinh), trong một bài báo của mình đã viết: “Trung Quốc cho rằng phát triển quan hệ kinh tế và thương mại với các nước trên thế giới là cách hiệu quả nhất để đánh trả chính sách kiềm chế Trung Quốc đang được Mỹ và các đồng minh thực hiện ”. Các thành viên CPTPP, các nước trong khu vực, có quan hệ thương mại với Trung Quốc và cũng là thành viên của RCEP.
Trong thế giới ngày nay, cách tiếp cận chiến lược để tăng cường các cam kết song phương, trở thành một người chơi xuyên khu vực và mở rộng chân trời địa chính trị, không hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng quân sự. Thay vì để nổi lên mạnh mẽ trên mặt trận chính trị và chống lại ảnh hưởng của đối thủ, một chính sách ngoại giao kinh tế được hỗ trợ bởi sức mạnh kinh tế là điều bắt buộc. Các tổ chức kinh tế và hành lang kinh tế đã trở thành then chốt trong chính sách đối ngoại của nhà nước. Cơ quan kinh tế cũng đánh giá triển vọng chính trị của khu vực. Các tàu ngầm có thể gửi tín hiệu răn đe tới kẻ thù nhưng để chống lại kẻ thách thức và cản trở chủ nghĩa bành trướng, cuộc chạm trán kinh tế sẽ có hiệu quả hơn nhiều. Hạ viện Hoa Kỳ từ Singapore, Malaysia, Việt Nam và New Zealand đã thúc giục chính quyền Biden tham gia CPTPP.
Nguồn: Tribune
Từ khóa: công cụ ngoại giao, hội nhập kinh tế
