Hội nghị Cấp cao Ấn Độ - ASEAN lần thứ 18 được tổ chức vào ngày 28 tháng 10, với sự hiện diện của Chủ tịch ASEAN - Quốc vương Brunei và Thủ tướng Ấn Độ - Ông Narendra Modi.
Hai bên sẽ kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ vào năm 2022, đây cũng được coi là năm Hữu nghị ASEAN - Ấn Độ. Cột mốc này trùng với kỷ niệm 75 năm Ngày Độc lập của Ấn Độ.
Thông tin chi tiết sẽ được bàn bạc và dự đoán có rất nhiều hoạt động diễn ra. Ấn Độ có Singapore - một trong những quốc gia ASEAN có tổ chức nhất, là điều phối viên quốc gia của mình. Chủ tịch ASEAN năm 2022 sẽ là Campuchia, khi mà ông Hun Sen – Thủ tướng Campuchia được Ấn Độ biết đến nhiều từ khi lên nắm quyền.
Điều quan trọng của Hội nghị năm nay là các sáng kiến. Việc đưa ra các sáng kiến phải có sự mới mẻ, tránh lặp lại các sáng kiến cũ. Vì cả ASEAN và Ấn Độ đều có dân số trẻ, nên họ tập trung vào các vấn đề mới.
Bối cảnh và trọng tâm hiện tại của Hội nghị Cấp cao Ấn Độ-ASEAN là khu vực Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương. Thủ tướng Narendra Modi ghi nhận vai trò đặc biệt của ASEAN trong chính sách “Hành động hướng Đông” và Sáng kiến An ninh và Tăng trưởng cho tất cả trong khu vực (SAGAR) cũng như trong Sáng kiến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (IPOI). Cùng với Triển vọng của ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP), đây là khuôn khổ cho tầm nhìn và sự hợp tác lẫn nhau trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
ASEAN nhận thức về vai trò trọng tâm của Ấn Độ trong Bộ Tứ kim cương (QUAD) về vai trò trung tâm của ASEAN và chức năng hợp tác của khối này với các nước QUAD, tất cả đều là các đối tác trong quan hệ đối thoại của ASEAN. Mặc dù QUAD không được đề cập trong các tài liệu, thì sự hợp tác vẫn không bị hạn chế theo bất kỳ cách nào.
Đáng chú ý là một Tuyên bố chung về hợp tác trong AOIP vì Hòa bình, Ổn định và Thịnh vượng trong khu vực đã được thông qua. Nó được xây dựng dựa trên Tuyên bố Delhi hồi tháng 01 năm 2018. Điều này tái khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN, cởi mở, minh bạch, toàn diện và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) sẽ vẫn là những khía cạnh quan trọng trong quan hệ đối tác. Tất cả các thành viên ASEAN đều ủng hộ điều này.
Tuyên bố đề cập đến 4 lĩnh vực của AOIP: hợp tác hàng hải, kết nối, các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) và hợp tác kinh tế. 21 lĩnh vực hợp tác được xác định, bao gồm hợp tác tiểu vùng, phát triển nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng xanh, nông nghiệp và tận dụng các yếu tố bổ sung.
Thúc đẩy quan hệ hợp tác vẫn là mục tiêu trong Quan hệ đối thoại giữa ASEAN - Ấn Độ. Điều này được ghi rõ trong tuyên bố của Chủ tịch ASEAN. Trong số các sáng kiến khác nhau đã được thảo luận, có một số sáng kiến quan trọng đáng chú ý.
Mở rộng hợp tác giáo dục giữa các trường đại học, các nền kinh tế xanh, đạt được các mục tiêu phát triển bền vững, khởi nghiệp và tác động của đầu tư sẽ là một trong những sáng kiến định hướng cho việc mở rộng quan hệ đối tác ASEAN - Ấn Độ.
Đại học Nalanda, một dự án của Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á, sẽ hoan nghênh sự hợp tác với ASEAN. Mặc dù một số nước ASEAN đã tham gia quan hệ đối tác ASEAN - Ấn Độ, nhưng đã đến lúc tất cả các thành viên ASEAN đều sẽ là một đối tác của Ấn Độ.
Việc cung cấp 1.000 học bổng Tiến sĩ tại Học viện Công nghệ Ấn Độ (IIT) sẽ phải điều chỉnh hạ xuống cấp độ thạc sĩ để được sử dụng nhiều hơn. Các nước ASEAN chưa sử dụng học bổng bậc Tiến sĩ một cách đầy đủ. IIT là một trong những trường đại học đẳng cấp thế giới và có thể giúp các học giả ASEAN đạt được các thành tựu cao hơn.
Các hội nghị và các cuộc họp đều đã được tổ chức đầy đủ. ASEAN cần được định hướng kết quả và thể hiện sự đóng góp. Tất cả các hoạt động trong khuôn khổ Ấn Độ - ASEAN thường được Ấn Độ và các quỹ liên quan tài trợ cho ASEAN. Đây sẽ là một cơ hội tốt để ASEAN bắt đầu đóng góp vào các chương trình mới nổi.
Các dự án Ấn Độ - ASEAN cần được quan tâm chặt chẽ hơn. Việc hoan nghênh thành lập một đơn vị giám sát dự án trong Ban Thư ký ASEAN cho thấy ý định tập trung vào việc thực hiện và mong muốn đạt được các mục tiêu đặt ra khi các dự án này được triển khai.
Một lĩnh vực trọng tâm khác tại Hội nghị là đại dịch Covid-19 và sự phục hồi sau đại dịch. Ấn Độ đã và đang hỗ trợ cơ sở vật chất, cung cấp trang thiết bị và tiền tệ cho ASEAN. Sự đóng góp 1 triệu đô la của Ấn Độ cho Quỹ ASEAN ứng phó Covid-19 được đánh giá cao nhưng các yêu cầu đặt ra cũng rất lớn. Với việc mở cửa xuất khẩu vắc xin trở lại, các nước ASEAN sẽ được hưởng lợi. Họ cũng sẽ được hưởng lợi lớn từ Sáng kiến vắc-xin QUAD. Vẫn chưa rõ liệu ASEAN có tìm kiếm một mối quan hệ đối tác hay mong đợi sự đối xử ưu đãi cho các thỏa thuận y tế công cộng của mình hay không. Một số nước ASEAN đã hào phóng hỗ trợ Ấn Độ trong đợt đại dịch thứ hai.
Quy mô kinh tế trong quan hệ hợp tác đòi hỏi phải xem xét lại Hiệp định Thương mại Tự do. Tuyên bố của Chủ tịch ASEAN đề cập đến việc xem xét Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN-Ấn Độ (AITIGA) và ASEAN muốn thấy “việc tăng cường sử dụng và thực hiện hiệu quả Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Ấn Độ (AIFTA)”. Điều này rất quan trọng vì Ấn Độ không tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Hiệp định ATIGA cần được điều chỉnh, cân bằng và góp phần phát triển chuỗi cung ứng linh hoạt giữa Ấn Độ và ASEAN.
Thương mại Ấn Độ - ASEAN đang giảm trong ba năm qua từ 97 tỷ USD năm 2018, xuống 79 tỷ USD năm 2020. Trong nửa đầu năm 2021, con số này chỉ còn 42 tỷ USD. Tiềm năng thực sự vẫn chưa đạt được. Thặng dư thương mại trung bình của ASEAN hàng năm là 20 tỷ USD. Việc xem xét lại Hiệp định thương mại tự do và tận dụng nó tốt hơn có thể giúp tăng trưởng thương mại, đặc biệt là thông qua các chuỗi cung ứng mới.
Liên minh Năng lượng mặt trời quốc tế (ISA) không được đề cập trong số 21 lĩnh vực trong Tuyên bố hợp tác AOIP. Gần đây, Hoa Kỳ đã tham gia và trở thành thành viên thứ 101 của ISA. Các quốc gia ASEAN chỉ có Myanmar và Campuchia là thành viên Liên minh ISA. Sáng kiến Liên minh tự chủ xử lý thảm họa thiên nhiên (CDRI) cũng không được đề cập đến, mà cũng không có thành viên ASEAN nào tham gia. Hầu hết các sáng kiến đều do ASEAN thúc đẩy. Đối với một mối quan hệ đối tác thực sự, sự quan tâm đến các sáng kiến của nhau là điều cần thiết.
Ấn Độ ghi nhận đóng góp của mình trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước ASEAN. Ấn Độ mở rộng hỗ trợ cho Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam bằng cách thành lập các trung tâm đào tạo về công nghệ thông tin, đào tạo nghề, tiếng Anh và khởi nghiệp.
Ấn Độ cũng tuyên bố ủng hộ Danh sách Di sản Văn hóa của ASEAN. Đây là một ý tưởng mới được xây dựng dựa trên Tuyên bố ASEAN về Di sản Văn hóa. ASEAN sẽ lập danh sách các di sản văn hóa trong ASEAN. Nhờ sự hỗ trợ nhanh chóng của Ấn Độ, các quan chức sẽ có cuộc gặp gỡ chính thức để thảo luận về sự hợp tác này.
Ấn Độ đã đóng góp vào công việc trùng tu các ngôi đền ở Siem Reap và Yogyakarta. Với lịch sử chung và là nguồn gốc văn hóa của nhiều nền văn minh Đông Nam Á.
Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 18 tập trung vào phạm vi hoạt động, bao gồm 30 cơ chế. Trọng tâm chính là mức độ bền chặt trong mối quan hệ đối tác giữa Ấn Độ và ASEAN, vốn đã được nâng lên thành quan hệ đối tác chiến lược vào năm 2012.
Ấn Độ và ASEAN đã chia sẻ các giá trị và sáng kiến. Mối quan hệ của họ cần sự hợp tác thực chất hơn.
Kỷ niệm 30 năm là thời điểm tốt để làm sâu sắc thêm mối quan hệ hợp tác này.
Nguồn; The Jakarta Post
Từ khóa: quan hệ Ấn Độ- ASEAN
