Có nhiều suy luận rằng có sự tính toán về thời điểm khi Đài Loan quyết định tham gia CPTPP vào tháng 9, chỉ một tuần sau khi Trung Quốc chính thức nộp đơn gia nhập CPTPP. Vì Đài Bắc không thể chờ đợi để được gia nhập CPTPP khi mà Bắc Kinh đã trở thành thành viên CPTPP. Hơn nữa, CPTPP đối với Đài Loan không chỉ là một phương tiện để duy trì khả năng cạnh tranh trên các thị trường toàn cầu mà còn là trọng điểm trong chiến lược sống còn của họ.
Đài Bắc đang phải đối mặt với sức ép quân sự ghê gớm từ Bắc Kinh. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình vào tháng 10, Tổng thống Đài Loan Tsai Ing-wen nhấn mạnh rằng các mối đe dọa từ Bắc Kinh đang gia tăng hàng ngày. Đáp lại, Hoa Kỳ đã khuyến khích các quốc gia đồng minh trong và ngoài khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẵn sàng bảo vệ Đài Loan nếu có nhu cầu.
Tuy nhiên, đang có sự chia rẽ ngày càng gia tăng giữa Hoa Kỳ (với các đối tác và đồng minh) về mối liên kết giữa vấn đề bảo vệ và hỗ trợ cho Đài Loan trong việc tiếp tục duy trì khả năng cạnh tranh kinh tế.
Hiện tại, nền kinh tế Đài Loan không chỉ đơn giản là phát triển tốt - nó đang phát triển mạnh mẽ. Vị trí độc tôn của nó trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã trở nên quá rõ ràng trong đại dịch COVID-19. Năm 2020, GDP của Đài Loan tăng, trong khi phần lớn các nền kinh tế trên toàn thế giới bị sụt giảm đáng kể. Nhu cầu xuất khẩu công nghệ tiếp tục mạnh mẽ. Các ngành công nghiệp Đài Loan đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp cho thị trường quốc tế các chất bán dẫn công suất lớn. Đầu tư trong nước vẫn mạnh mẽ và sự thu hút của các nhà sản xuất nước ngoài đối với các nhà sản xuất chip Đài Loan tiếp tục tăng lên.
Tuy nhiên, nếu không có sự hỗ trợ chung của khu vực, môi trường kinh tế mà Đài Loan hướng đến trong dài hạn cũng đầy rủi ro như bối cảnh an ninh của nó. Đài Bắc đã nhận thấy nguy cơ bị loại bỏ ra khỏi cấu trúc thương mại khu vực mới nổi. Việc Đài Loan tham gia CPTPP không chỉ thể hiện mối lo ngại bị gạt ra bên lề khi Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trở thành trung tâm của các thỏa thuận thương mại song phương và đa phương, mà còn nhấn mạnh sự cần thiết phải có sự hiện diện kinh tế lớn hơn của Mỹ trong khu vực. Việc thiếu tầm nhìn chung về an ninh kinh tế, không giống như một lộ trình cho an ninh quân sự khu vực, sẽ khiến triển vọng tương lai của Đài Loan trở nên dễ bị tổn thương hơn.
Về lý thuyết, Đài Bắc có cơ hội thắng trong việc gia nhập CPTPP vì cùng có vị thế cân bằng với Bắc Kinh. Cả hai đều đang tìm kiếm sự ủng hộ của các thành viên CPTPP và sẽ phải đáp ứng các yêu cầu giống nhau để được tham gia. Đài Loan có ưu thế vì đã đáp ứng nhiều tiêu chí gia nhập hơn và đã chuẩn bị sẵn sàng để đưa ra những nhượng bộ cần thiết để được xem xét. Và không giống như hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mà Trung Quốc là thành viên sáng lập, các thành viên CPTPP hiện tại bao gồm Nhật Bản, Australia và New Zealand đã tăng cường nỗ lực kêu gọi ủng hộ Đài Loan.
Tuy nhiên, 11 thành viên CPTPP với quyết tâm chính trị chấp thuận Đài Loan tham gia có thể tạo ra rủi ro đáng kể với Trung Quốc hay không vẫn còn là điều còn tranh cãi. Các thành viên cần cân nhắc các rủi ro an ninh mà họ đã cam kết để bảo vệ Đài Loan với những rủi ro mà họ nên chuẩn bị để bảo vệ sự tồn vong về kinh tế của Đài Loan.
Chính quyền Biden đã vượt qua những lo ngại trong việc tham gia các giao dịch thương mại mới và đã nối lại các cuộc đàm phán với Đài Bắc. Bối cảnh quốc tế đang thay đổi nhanh chóng kể từ khi Hiệp định khung Thương mại và Đầu tư song phương được ký kết vào năm 1994, cần phải chấm dứt xung đột kéo dài về hạn chế nhập khẩu nông sản hoặc giảm thuế trên diện rộng hơn. Điều cần nhất là Hoa Kỳ và khu vực thể hiện cam kết lâu dài trong việc hỗ trợ chính phủ và nền kinh tế cũng như quốc phòng quân sự của Đài Loan.
Cho đến nay, Đài Loan đã phát triển mạnh mẽ như một quốc gia toàn cầu mặc dù chỉ ký một số lượng hạn chế các thỏa thuận thương mại với các quốc gia, bao gồm các thỏa thuận hợp tác kinh tế với New Zealand và Singapore. Nhưng khi Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trở thành tâm điểm của các thỏa thuận đa phương sẽ làm cho thương mại mang lại hiệu quả, tiết kiệm chi phí và hài hòa hơn, Đài Loan có nguy cơ trở nên kém hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư bởi vì nó không phải là một phần của mạng lưới thương mại.
Để duy trì một nền dân chủ phát triển và thịnh vượng cũng như là một phần không thể thiếu của nền kinh tế toàn cầu, Đài Loan không chỉ cần sự hỗ trợ phòng thủ mạnh mẽ mà còn cần sự hậu thuẫn từ các đối tác. Hơn nữa, nỗ lực tham gia CPTPP được xem như là một động lực chính trị cũng như chính sách kinh tế. Thông qua việc tham gia CPTPP, tính hợp pháp của chính phủ Đài Loan sẽ được nâng cao và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với Đài Bắc cũng sẽ được thể hiện rõ ràng hơn.
Đồng thời, nó tạo cơ hội cho 11 thành viên CPTPP quyết định và ủng hộ Đài Loan về mặt chính trị ngay cả khi không có Hoa Kỳ.Việc tích cực ủng hộ và xem xét cho Đài Bắc xin gia nhập CPTPP sẽ thử thách quyết tâm và sự thấu hiểu toàn diện về chính trị của các nước thành viên.Không gì có thể rõ ràng hơn cam kết của cộng đồng quốc tế trong việc phòng thủ và bảo vệ Đài Bắc là việc hoan nghênh Đài Loan là thành viên của CPTPP.
Nguồn: East Asia Forum
Từ khóa: CPTPP, Đài Loan, chiến lược sống còn, thỏa thuận thương mại
