Ấn Độ và Nga đều do dự về việc mở rộng tầm ảnh hưởng của mình trong khu vực. Đồng bộ hóa những nổ lực của mình sẽ giúp khắc phục những lo ngại này.
Khi sự tích lũy quyền lực tương đối ổn định của Trung Quốc đang tiến quá gần đến mức không thể thoải mái cho các nước láng giềng ở Đông Nam Á, sự liên kết ngoài khu vực được coi là yếu tố then chốt đối với các nước nhỏ hơn. Tuy nhiên, khi Trung Quốc tiếp tục bị lôi kéo vào cuộc cạnh tranh quyền lực với Hoa Kỳ, các nước Đông Nam Á cũng đã cảnh giác với việc sử dụng Hoa Kỳ như một đối trọng duy nhất trong khu vực. Chính vì vậy, sự chú ý của các quốc gia này đã chuyển sang vị trí tiềm năng là Nga và Ấn Độ.
Sự hiện diện của hai quốc gia này đã được đông đảo các nước Đông Nam Á đón nhận và hoan nghênh. Thực tế, một số quốc gia mong muốn thu hút New Delhi và Moscow tăng cường sự tham gia trong khu vực. Tuy nhiên, với những giới hạn nhất định trong chính sách riêng của mỗi nước tại Đông Nam Á, có thể điều chỉnh theo hướng tập thể hơn.
Gần đây, đã có một loạt diễn biến đáng chú ý trong giao kết của cả hai quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Trong cuộc Tham vấn giữa các Bộ trưởng Kinh tế ASEAN-Nga lần thứ 10 vào tháng 9, Nga và ASEAN đã bày tỏ mong muốn chung là tăng cường và mở rộng phạm vi hợp tác của mình lĩnh vực kinh tế. Điều này dẫn đến việc thông qua Chương trình hợp tác đầu tư và thương mại ASEAN-Nga sửa đổi cho giai đoạn 2021-2025.
Ngoài ra, trong Hội nghị Cấp cao ASEAN-Nga lần thứ tư vào ngày 28/10, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc gặp gỡ với những người đồng cấp ASEAN và ban hành Kế hoạch hành động toàn diện nhằm tăng cường hợp tác trong nhiều vấn đề. Chuỗi sự kiện tham gia cấp cao này cho thấy Nga mong muốn làm sâu sắc hơn nữa quan hệ của mình với các nước Đông Nam Á.
Mặt khác, Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh các cam kết trong khu vực. Trong khi trước đây, các cam kết của Ấn Độ với các nước Đông Nam Á thiếu động lực, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh. Tuy nhiên hiện nay Ấn Độ chủ động thể hiện thiện chí của mình trong việc thu hẹp khoảng cách. Có thể thấy điều này thông qua việc ký kết một số thỏa thuận quan trọng và tăng cường tương tác cấp cao với các nước Đông Nam Á. Hơn nữa, vào tháng 8, tàu chiến Ấn Độ đã tham gia các cuộc tập trận hàng hải lớn với hải quân Singapore, Việt Nam, Indonesia và Philippines. Và trong cuộc họp trực tuyên Ấn Độ-ASEAN, đã có sự đồng thuận về việc triển khai các lĩnh vực hợp tác mới trong an ninh mạng, biến đổi khí hậu, kinh tế và y tế.
Mặc dù cả Nga và Ấn Độ đều đã thực hiện tốt trong việc hiện diện trong khu vực, nhưng còn nhiều tiềm năng để làm được nhiều hơn nữa bằng cách mở rộng quan hệ đối tác của mình qua không gian địa lý. Ngoại giao quốc phòng của Nga ở Đông Nam Á chủ yếu tập trung vào việc mua bán vũ khí và hợp tác năng lượng (đặc biệt là với Việt Nam). Tuy nhiên, mức độ tương tác ở nhiều lĩnh vực khác vẫn ở mức thấp. Hải quân Nga tới Đông Nam Á bên cạnh các cuộc tập trận chung với các nước trong khu vực thì vẫn ở mức bên lề và quy mô nhỏ.
Hơn nữa, luôn có mức độ cảnh giác đối với cả Ấn Độ và Nga đối với các cam kết độc lập nhìn chung ở Đông Nam Á trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, làm việc cùng nhau trong các vấn đề cụ thể của khu vực có thể dẫn đến kết quả tốt hơn.
Do Nga đã củng cố vai trò là nhà cung cấp vũ khí hàng đầu ở Đông Nam Á với tổng doanh số 6,6 tỷ USD trong giai đoạn 2010 - 2017, nên hiệu quả của Ấn Độ trong việc vận hành và bảo trì thiết bị quân sự của Nga có thể được thúc đẩy bằng cách mở rộng các dịch vụ huấn luyện và bảo dưỡng trong khu vực. Hơn nữa, với việc cả hai quốc gia đang xem xét nâng cao mức độ sản xuất quốc phòng chung, điều này có thể thúc đẩy doanh số bán hàng của họ trong bối cảnh cạnh tranh đang nổi lên trong khu vực. Ngoài ra, trong bối cảnh đại dịch, việc sản xuất vắc-xin Sputnik của Nga ở Ấn Độ cũng có thể làm tăng thêm giá trị của mối quan hệ đối tác giữa họ ngoài lĩnh vực an ninh truyền thống. Hành lang Hàng hải Chennai-Vladivostok bổ sung thêm một khía cạnh quan trọng cho các vấn đề Đông Nam Á, và báo hiệu cách cả hai quốc gia hội tụ trong việc làm sâu sắc hơn các mối quan hệ trong khu vực.
Mối quan hệ đối tác đang phát triển giữa Nga và Ấn Độ cũng có thể mang lại nhiều lợi ích cho cả hai nước. Trong khi các cam kết chiến lược của Nga ở Đông Nam Á chủ yếu tập trung ở Việt Nam, Myanmar và Lào, phạm vi tiếp cận rộng hơn của Ấn Độ có thể bổ sung vào quan hệ đối tác của nước này. Ngoài ra, sự hiện diện liên tục của Nga trong khu vực cũng sẽ cung cấp cho Ấn Độ nhiều thân thiện hơn trong không gian địa lý. Hơn nữa, trong khi Nga lưỡng lự trong việc tăng cường sự hiện diện của mình ở khu vực Đông Nam Á trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực Mỹ - Trung leo thang, thì một cam kết tập thể giữa Nga và Ấn Độ dường như sẽ ít gây tranh cãi hơn, và cho phép họ tập trung nhiều hơn vào các lĩnh vực kinh tế, chính trị, y tế và quốc phòng bên ngoài những ảnh hưởng của Trung Quốc – Hoa Kỳ.
Nguồn: The Diplomat
Từ khóa: ASEAN, quan hệ đối tác, Nga, Ấn Độ, cam kết chiến lược
