Vương quốc Anh dự kiến sẽ kích hoạt điều khoản 16 ngay sau sự kiện COP26 hiện đang diễn ra ở Glasgow. Một số tin tức cho rằng Vương quốc Anh có thể hành động ngay trước COP26.
Các phương tiện truyền thông đăng tải thông tin về việc Vương quốc Anh có thể kích hoạt Điều khoản 16 của Nghị định thư Bắc Ireland, thường được gọi là Biên giới Ireland. Biên giới Ireland xác định bản chất của thỏa thuận thương mại thời kỳ hậu Brexit và trong trường hợp Vương quốc Anh viện dẫn Điều khoản 16, điều này sẽ làm căng thẳng thêm mối quan hệ giữa Vương quốc Anh với EU và Ireland.
Vương quốc Anh dự kiến sẽ kích hoạt điều khoản này ngay sau sự kiện COP26 hiện đang diễn ra ở Glasgow. Một số tin tức cho rằng Vương quốc Anh có thể hành động ngay trước COP26.
Tháng 7 vừa qua, chính phủ Anh cho biết đã chuẩn bị tinh thần để kích hoạt điều khoản 16. BBC cho biết, mặc dù Nghị định thư đề cập tới việc tránh thiết lập biên giới cứng giữa Bắc Ireland và Cộng hòa Ireland nhưng nó lại tạo ra một biên giới thương mại mới giữa Bắc Ireland và phần còn lại của Vương quốc Anh. Bắc Ireland vẫn tiếp tục tuân thủ các quy định của thị trường chung EU và điều này đang gây ra nhiều vấn đề cho các doanh nghiệp.
Trong khi EU đã đề nghị cắt giảm các thủ tục kiểm tra hàng hóa, Vương quốc Anh lại muốn đàm phán lại toàn bộ Nghị định thư.
Đầu tiên, Biên giới Ireland là gì?
Biên giới Ireland, thường được biết là Nghị định thư Bắc Ireland, là một thỏa thuận đã được ký kết giữa Vương quốc Anh và EU về việc sẽ không phát sinh các thủ tục kiểm tra mới đối với hàng hóa đi qua biên giới giữa Bắc Ireland và Cộng hòa Ireland.
Trước sự kiện Brexit, người dân và hàng hóa có thể di chuyển tự do giữa hai khu vực vì cả hai đều nằm trong thị trường chung EU và liên minh thuế quan. Nhưng tình hình ở biên giới đã thay đổi sau sự kiện Brexit. Vương quốc Anh bao gồm xứ Wales, Scotland, Anh và Bắc Ireland. Trong số này, Bắc Ireland là vùng duy nhất vẫn nằm trong hệ thống thị trường hàng hóa chung của EU.
Có biên giới nghĩa là, sẽ không có bất kỳ điểm kiểm soát vật lý nào giữa Bắc Ireland và Cộng hòa Ireland. Điều này cũng có nghĩa là, hàng hóa đến và đi từ vùng này vào EU không cần kiểm tra hải quan, không thuế quan và không bổ sung các thủ tục giấy tờ.
Vấn đề về biên giới đã bị Đảng Liên minh Dân chủ Bắc Ireland phản đối vì họ cho rằng biên giới này đang làm suy yếu vị thế của Bắc Ireland trong Vương quốc Anh.
Điều khoản 16 là gì?
Điều khoản 16 của nghị định thư có tiêu đề “Các biện pháp tự vệ”, nói rằng nếu việc áp dụng nghị định thư này dẫn đến “những khó khăn nghiêm trọng về kinh tế, xã hội hoặc môi trường có thể kéo dài hoặc chuyển hướng thương mại” thì Vương quốc Anh có thể đơn phương thực hiện các biện pháp tự vệ thích hợp. Nhưng nếu muốn kích hoạt điều khoản 16, Vương quốc Anh phải chứng minh được rằng họ đang đối mặt với những khó khăn đó.
Về cơ bản, việc viện dẫn điều khoản này sẽ làm tạm dừng nghị định thư và tạo khoảng nghỉ cho các cuộc đàm phán tiếp theo về cách thức tiến hành thương mại.
Tờ báo Irish Times đưa tin, có những lo ngại quanh việc kích hoạt Điều khoản 16 có thể khiến EU thực hiện hành động trả đũa và sau cùng là dẫn đến việc đình chỉ hiệp định thương mại tự do giữa EU và Vương quốc Anh.
Tình hình ở biên giới Ireland trước sự kiện Brexit?
Trước sự kiện Brexit, biên giới giữa Cộng hòa Ireland và Vương quốc Anh là biên giới trên bộ quan trọng duy nhất giữa Vương quốc Anh và phần còn lại của EU. Các cuộc đàm phán liên quan đến việc Vương quốc Anh rời khỏi EU đã công nhận: vấn đề biên giới Ireland là một trong ba vấn đề quan trọng nhất mà bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến việc tách rời cũng cần phải giải quyết một cách thỏa đáng.
Chính phủ của Ireland và Vương quốc Anh đều có mong muốn tránh thiết lập một biên giới cứng, tức là biên giới được đánh dấu bằng các trạm kiểm soát và các chốt giám sát qua lại.
Khoảng từ năm 2005, thực tế là đã không còn sự xuất hiện của các điểm kiểm soát vật lý ở biên giới Ireland, trên con đường xuyên suốt chỉ có một biển báo duy nhất mang thông điệp chào mừng và thay đổi từ dặm/giờ sang km/giờ hoặc ngược lại.
Biên giới này ra đời nhờ vào quá trình thực thi Thỏa thuận Thứ Sáu Tuần Thánh được ký kết vào Thứ Sáu, ngày 10 tháng 4 năm 1998. Thỏa thuận này đã chấm dứt Giai đoạn rối loạn - một cuộc xung đột vũ trang kéo dài hàng thập kỷ ở Bắc Ireland giữa phe Chủ nghĩa hợp nhất, những người muốn Bắc Ireland vẫn nằm trong Vương quốc Anh và phe Chủ nghĩa dân tộc, những người muốn Bắc Ireland rời khỏi Vương quốc Anh và thống nhất với Cộng hòa Ireland.
Khi nảy sinh các vấn đề liên quan tới Brexit, Nghị định thư Bắc Ireland đã xuất hiện, hay còn được gọi là Biên giới Ireland.
Nguồn: The Indian Express
Từ khóa: Bắc Irelanđ- Vương Quốc Anh
