Những diễn biến tại Hội nghị Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26) tại Glasgow cho thấy khả năng cao xảy ra một cuộc chiến thương mại carbon. Các nhà lãnh đạo thế giới khoogn thể đồng thuận về các mục tiêu được nêu trong Hội nghị, tuy nhiên, sớm hay muộn thì cũng phải có ai đó gánh chịu hậu quả từ sự bất đồng này. Chính trị luôn là chính trị, nhưng các nhà lãnh đạo muốn đổ lỗi cho ai đó.
Tại Glasgow năm nay, không còn một Donald Trump phủ nhận các mối đe dọa của khí hậu đến kinh tế toàn cầu; thay vào đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã hứa sẽ thực hiện các cam kết trên. Với lời cảnh báo của Tiến sĩ Strangelove: Hành tinh đang bị buộc vào tình thế ngày càng cực đoan, Thủ tướng Anh Boris Johnson cũng thúc giục các nước cần cam kết mạnh mẽ hơn để giảm lượng phát thải. Tuy nhiên, hiện nay các nhà lãnh đạo thế giới vẫn còn tranh về vấn đề ai sẽ chia sẻ gánh nặng toàn cầu.
Tổng thống Biden vừa trở về từ Hội nghị G20 ở Rome, ông cho rằng cả Trung Quốc và Nga đều “không góp phần” trong các cam kết khí hậu. Mặc dù khi trở lại Washington, một dự luật của Hoa Kỳ với các biên pháp khí hậu đã bị hoãn lại trước khi trình Quốc hội. Chủ tịch Tập Cận Bình đã gửi thư điện tử kèm lời khẳng định của mình, trong đó nhấn mạnh các nước giàu phải thực hiện cam kết giảm phát thải nhiều hơn. Thủ tướng Ấn Độ, Narendra Modi, cam kết giảm phát thải ròng nhưng không đạt được tới năm 2070, và cũng nên lưu ý rằng nếu tính trên cơ sở đầu người thì lượng phát thải của Ấn Độ vẫn thấp hơn so với các nước giàu.
Thêm vào đó, ngày 31/10 vừa qua Mỹ và Liên minh châu Âu đã kết thúc tranh chấp thuế quan mà cựu Tổng thống Trump khởi xướng, thông qua việc đồng thuận đàm phán “hiệp định khu vực về giảm phát thải khí carbon đầu tiên về thép và nhôm.”
Hai bên nhất trí cùng tạo ra một môi trường giảm lượng phát thải carbon. Ít nhất là trong lĩnh vực thép và nhôm.
Mỹ và EU sẽ cùng nỗ lực ngăn chặn nhập khẩu thép từ các quốc gia sản xuất thép sử dụng nhiều carbon. Và cũng hạn chế nhập khẩu thép từ các quốc gia xuất khẩu nhiều thép với giá rẻ trên thế giới. Cả hai trường hợp trên đều nhắm vào Trung Quốc.
Theo dự thảo của Mỹ, cả Mỹ và EU sẽ không khuyến khích nhập khẩu “thép bẩn” được sản xuất bằng cách sử dụng nhiều khí thải nhà kính. Trong đó, Trung Quốc là nước có lượng phát thải lớn nhất thế giới, ngành công nghiệp thép Trung Quốc chiếm 10%-20% lượng phát thải carbon của nước này.
Những biện pháp này sẽ có ý nghĩa đối với thuế biên giới carbon về thép và nhôm- đây vừa là biện pháp bảo vệ môi trường vừa là lệnh trừng phạt thương mại đối với Trung Quốc. Bên cạnh đó, Mỹ cũng phát đi thông điệp quan trọng rằng những quốc gia nào sản xuất thép với lượng carbon sử dụng tương đối thấp và không bán phá giá sản phẩm thì có thể cùng tham gia thỏa thuận thuế quan về nhôm và thép. Ngành công nghiệp thép Canada đã phản hồi ngay tức khắc.
Catherine Cobden, chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất thép Canada cho biết: “Chúng tôi thật sự không muốn bị bỏ lại phía sau.”
Tưởng tượng xem điều này cuối cùng mang lại ý nghĩa gì: Đó là một khối các quốc gia, phần lớn là các nước phương Tây, áp thuế lên các nhà cung ứng thép sử dụng lượng carbon cao, đặc biệt là Trung Quốc. Kết quả, Trung Quốc chắc chắn sẽ trả đũa bằng các biện pháp thương mại của riêng mình.
Tuy nhiên, việc thông qua thuế carbon đang bắt đầu xuất hiện những bế tắc không thể tránh khỏi. EU đang chú trọng vào một Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon, vì vậy các công ty châu Âu chịu chi phí khử carbon sẽ không bị buộc phải giảm giá hàng hóa để cạnh tranh với các đối thủ từ các quốc gia khác không chịu chi phí giảm thải carbon. Về mặt lý thuyết, Canada cũng đang xem xét các điều chỉnh về biên giới, tuy nhiên điều đó rất rủi ro đối với một thị trường nhỏ có đối tác thương mại lớn nhất nhưng không đồng quan điểm. Và Mỹ vẫn chưa có động thái gì tiếp theo.
Tại Hội nghị Glasgow, Tổng thống Trudeau cho rằng ông xem các điều chỉnh biên giới là cách để cho các công dân được hít thở không khí tốt hơn, các quốc gia nên đặt giá dựa trên lượng khi thải carbon hoặc chịu phí khử carbon để cùng tạo ra một sân chơi bình đẳng. Ông cho rằng nhôm của Quebec là sạch nhât thế giới, tuy nhiên mặt hàng nhôm phải cạnh tranh với nhôm từ các nước khác sử dụng các quá trình gây hại cho môi trường.
Nhưng thay vì thực hiện các điều chỉnh biên giới, ông Trudeau cho rằng một mức giá toàn cầu tối thiểu đối với carbon thì sẽ mang lại lợi ích cho các nước hơn. Nói cách khác, ông muốn mọi người đều phải trả một mức giá hợp lý cho công cuộc chống lại biến đổi khí hậu toàn cầu. Vấn đề là phần lớn các quốc gia đều không đồng thuận với quan điểm trên.
Hội nghị Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26) ghi nhận một số tiến bộ, các nhà lãnh đạo trên thế giới đã cùng nhau làm điều chưa từng xảy ra trước đây: Đó là kêu gọi các nước cùng chung tay chia sẻ chi phí carbon để giải quyết mối đe dọa ngày càng tăng của hành tinh.
Tuy nhiên, nếu không tin vào mối đe dọa biến đổi khí hậu là thật, thì vẫn sẽ có những áp lực khác xảy ra. Trái đất ngày càng nóng lên. Các quốc gia đều buộc phải hành động. Các nguyên thủ quốc gia sẽ muốn các nước khác cũng phải chia sẻ gánh nặng về giảm phát thải carbon. Nếu không có thỏa thuận toàn cầu, các nước sẽ giải quyết vấn đề thông qua trừng phạt thương mại. Mỗi lần một cuộc đàm phán kết thúc trong bế tắc, chẳng hạn như Hội nghị Glasgow, thì một cuộc chiến tranh thương mại về thuế carbon lại tiến gần hơn.
Nguồn: The Globe and Mail
Từ khóa: Hội nghị Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26), thuế carbon
