Tình trạng thiếu hụt điện của Trung Quốc và có thể kế tiếp là Ấn Độ đang gây ra mối đe dọa cho chuỗi cung ứng toàn cầu, vốn đã bị trì trệ kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát từ đầu năm ngoái đến nay. Dù vậy, một số ngành sản xuất tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng năng lượng mới nhất này.
Nguy cơ thiếu điện dẫn đến dịch chuyển dòng vốn
Trung Quốc đang trải qua giai đoạn khủng hoảng thiếu điện trầm trọng, trong bối cảnh phục hồi kinh tế nhanh trở lại. Giá các nguyên liệu đầu vào như khí đốt hay than tăng vọt đã kéo chi phí sản xuất điện tăng mạnh nhưng giá bán đầu ra bị kiểm soát, dẫn đến nhiều nhà máy điện than và điện khí của nước này phải tạm ngưng hoạt động, đến nỗi chính phủ phải yêu cầu các địa phương cắt điện trong các giai đoạn cao điểm.
Với định hướng cắt giảm điện than vì mục tiêu giảm khí thải carbon, cuộc khủng hoảng điện của Trung Quốc có thể càng trầm trọng hơn. Bắc Kinh dự kiến sẽ cắt giảm lượng khí thải carbon ròng xuống bằng 0 vào năm 2060. Được biết Trung Quốc là nguồn gây ra 27% lượng khí thải carbon-dioxide (CO2) toàn cầu.
Theo sau Trung Quốc, Ấn Độ cũng đang đối mặt với nguy cơ thiếu điện. Các nhà máy điện ở nước này đang có lượng than tồn kho thấp kỷ lục khi nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh để phục hồi sản xuất. Lượng than nhập khẩu cũng suy giảm vì giá tăng cao. Đáng lưu ý là điện than chiếm khoảng 70% sản lượng điện của Ấn Độ.
Trước tình hình nền kinh tế Trung Quốc bị đe dọa do tình trạng thiếu điện, cộng thêm những rủi ro từ thị trường tài chính nước này sau sự kiện tập đoàn bất động sản hàng đầu Evergrande đối mặt với khả năng phá sản, giới quan sát cho rằng dòng vốn đầu tư quốc tế có thể lại tiếp tục chuyển dịch từ Trung Quốc sang những quốc gia lân cận như Việt Nam, hoặc thậm chí là từ Ấn Độ.
Theo đó, nhóm doanh nghiệp bất động sản có thể tiếp tục hưởng lợi khi đón đầu làn sóng dịch chuyển vốn này, xu hướng đã diễn ra từ khi Mỹ khơi mào cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc từ giữa năm 2018 đến nay. Dù thời gian gần đây do ảnh hưởng các đợt bùng phát dịch Covid-19 tại các trung tâm kinh tế dẫn đến chính sách giãn cách xã hội khiến dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đổ vào Việt Nam phần nào bị hạn chế, nhưng điều này dự kiến sẽ không kéo dài.
Cụ thể, sau khi ghi nhận mức giảm 2,1% trong tám tháng đầu năm, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam, bao gồm vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần đã tăng trở lại trong hai tháng vừa qua, theo đó nâng giá trị lũy kế 10 tháng lên 23,74 tỉ đô la Mỹ, tăng 1,1% so với cùng kỳ.
Đặc biệt có tới 1.375 dự án FDI mới được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, với tổng vốn đăng ký đạt 13 tỉ đô la Mỹ, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm trước; có 776 lượt dự án được điều chỉnh tăng vốn, với tổng vốn tăng thêm đạt 7,09 tỉ đô la Mỹ, tăng 24,2%.
Sau bất động sản là các ngành xây dựng và sản xuất
Để đảm bảo đáp ứng các điều kiện thu hút vốn FDI, Chính phủ sẽ tiếp tục thúc đẩy cải thiện cơ sở hạ tầng thông qua các dự án đầu tư công khổng lồ và đồng bộ tại các vùng kinh tế trọng điểm, nhất là khi chính sách này cũng sẽ góp phần kéo nền kinh tế phục hồi và thoát khỏi suy giảm như hiện nay. Vì vậy, các nhóm doanh nghiệp xây dựng, xây lắp hay vật liệu xây dựng cũng sẽ có cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh khủng hoảng thiếu hụt điện tại Trung Quốc như là một lời cảnh báo, các nhà quản lý Việt Nam có lý do để lo ngại về một viễn cảnh tương tự trong tương lai, khi nguồn cung điện không còn đủ để đáp ứng cho các mục tiêu phát triển kinh tế, do đó Chính phủ sẽ cần phải tiếp tục đẩy mạnh đầu tư và phát triển cho ngành điện trong giai đoạn tới.
Trong một báo cáo mới đây, Công ty Chứng khoán VN Direct cũng cho rằng nhóm doanh nghiệp vật liệu xây dựng, đặc biệt là thép và xi măng của Việt Nam, sẽ hưởng lợi từ tình trạng thiếu hụt điện tại Trung Quốc trong những tháng qua, mà đã khiến nước này phải thu hẹp sản xuất một số ngành như thép, xi măng, luyện nhôm và sản xuất phân bón, vốn là những ngành thâm dụng điện và có mức độ gây ô nhiễm cao. Ngoài ra, các doanh nghiệp tôn mạ sẽ được hưởng lợi gián tiếp khi áp lực cạnh tranh từ tôn mạ Trung Quốc tại các thị trường xuất khẩu khác giảm.
Thống kê cho thấy sản lượng và giá bán thép – xi măng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng mạnh trong tháng 8 và 9 so với giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 trước đó, cùng lúc các nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng tại Trung Quốc bị yêu cầu cắt giảm công suất do thiếu điện. Các nhà xuất khẩu vật liệu xây dựng Việt Nam đang được hưởng lợi khi quốc gia láng giềng thiếu hụt nguồn cung tạm thời.
Cuối cùng, không thể không nhắc đến nhóm cổ phiếu điện, vốn cũng đã có dấu hiệu nhấp nhổm tăng trong giai đoạn gần đây. Trong bối cảnh khủng hoảng thiếu hụt điện tại Trung Quốc như là một lời cảnh báo, các nhà quản lý Việt Nam có lý do để lo ngại về một viễn cảnh tương tự trong tương lai, khi nguồn cung điện không còn đủ để đáp ứng cho các mục tiêu phát triển kinh tế, do đó Chính phủ sẽ cần phải tiếp tục đẩy mạnh đầu tư và phát triển cho ngành điện trong giai đoạn tới.
Rõ ràng khi dòng vốn FDI vẫn chọn Việt Nam như là điểm đến tiềm năng, xu hướng đã duy trì trong suốt những năm qua, nhu cầu sử dụng điện của các nhà máy tại các khu công nghiệp đã, đang và sẽ còn tăng trưởng mạnh mẽ. Điều này sẽ giúp thị trường sản xuất và phát điện của Việt Nam còn rất nhiều cơ hội để phát triển trong tương lai.
Mới đây, Bộ Công Thương cũng đã công bố bản dự thảo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia (QHĐ8), theo đó sẽ ưu tiên các nguồn năng lượng tái tạo để giảm thiểu các tác động tiêu cực do sản xuất điện gây ra đối với môi trường, với mục tiêu tăng trưởng kép 7,3% trong giai đoạn 2020-2045, nâng tỷ trọng từ 25,8% vào năm 2020 lên 41% công suất cả nước.
Đáng lưu ý là điện khí sẽ được thúc đẩy với tốc độ tăng trưởng kép cao nhất là 9,1%, với mục tiêu công suất chiếm 24% vào năm 2045. Với việc điện khí có mục tiêu tăng trưởng cao nhất và vẫn được xem trọng, các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu khí của Việt Nam cũng được kỳ vọng sẽ đảm bảo đầu ra ổn định. Ngoài ra, phát triển lưới điện truyền tải cũng được xem là một nhiệm vụ quan trọng trong những năm tới.
Nguồn: Saigon Times
Từ khóa: Trung Quốc thiếu điện, Việt Nam
