Các chuyên gia thương mại cho biết Trung Quốc đang dẫn đầu trong việc mở rộng thương mại toàn cầu khi hiệp định thương mại lớn nhất thế giới có hiệu lực, bỏ lại phía sau một Hoa Kỳ ngày càng bảo hộ.
Hiệp định đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), bao gồm 15 quốc gia thành viên trong đó có Trung Quốc, sẽ có hiệu lực vào ngày 1/1/2022, sau khi đạt được số lượng phê chuẩn tối thiểu vào tuần này.
Được kí kết đầu tiên vào tháng 11 năm 2020 sau tám năm đàm phán, RCEP không những mở rộng thương mại cho khoảng 30% dân số thế giới, mà còn mở rộng cửa cho Trung Quốc ra thế giới.
Với việc RCEP sẽ chính thức có hiệu lực sắp tới đây, Trung Quốc có thể thúc đẩy thương mại theo các điều khoản, mặc dù một số chuyên gia thương mại cho biết vẫn còn những rào cản phía trước và hiệu quả của RCEP vẫn còn phải xem xét, thậm chí một số chuyên gia còn đặt câu hỏi liệu có bao nhiêu quốc gia sẽ được hưởng lợi đầy đủ từ thỏa thuận này.
Trung Quốc cũng đang hướng tới việc gia nhập một khối thương mại khác, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), trước đây được gọi là Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) khi đó là trọng tâm trong chiến lược xoay trục của Hoa Kỳ đến châu Á, cho đến khi tổng thống Donald Trump rời bỏ thỏa thuận trong những ngày đầu nhiệm kỳ tổng thống.
“Trung Quốc thực sự muốn tham gia và cũng muốn kết thúc RCEP và khi TPP hoàn thành. Bryan Mercurio, giáo sư luật thương mại quốc tế tại Đại học Hong Kong Trung Quốc cho biết với việc Hoa Kỳ bỏ cuộc, thì cán cân đã thay đổi.
Hiện nay Hoa Kỳ đang đấu tranh với các chính sách của riêng mình và Biden tiếp tục các chính sách của Trump, và không bàn đến việc tiếp cận thị trường, dường như tất cả chỉ là về chủ nghĩa bảo hộ ”.
Mercurio cho biết RCEP là một chiến thắng và tạo ra một chương mới cho Trung Quốc sau khi nước này sống sót sau cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và sự giám sát của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), và RCEP cho phép Trung Quốc hoạt động bên ngoài các căng thẳng này, ông Mercurio cho biết.
Ông nói thêm: “Trung Quốc đã lấy mọi thứ mà Mỹ ném vào và hiện đang ở một vị thế mạnh hơn và sẽ tiến lên theo cách khả thi và điều đó phải nằm bên ngoài WTO.
Đây cũng là lý do đằng sau việc gia nhập CPTPP của Trung Quốc và khi RCEP có hiệu lực, sẽ giúp cho Trung Quốc đạt được chiến thắng trong quan hệ với các nước khác. Tuy nhiên, hiện vẫn phải còn xem RCEP đóng góp bao nhiêu về mặt kinh tế.
Dựa trên mô hình kinh tế, RCEP có thể mang lại lợi ích lớn nhất cho 3 quốc gia không thuộc Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) – cụ thể là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc – vì các nước này hiện không có các hiệp định thương mại tự do lẫn nhau, theo Mercurio.
Heng Wang, chuyên gia thương mại và RCEP thuộc Đại học New South Wales cũng cảnh báo, RCEP đã không cung cấp đủ các quy tắc về các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật (SPS), các biện pháp phòng vệ thương mại, thương mại điện tử, cạnh tranh và mua sắm chính phủ.
“Điều này khác với WTO, nơi có hệ thống giải quyết tranh chấp bao gồm các biện pháp SPS và các biện pháp phòng vệ thương mại,” Wang nói.
Do đó, RCEP sẽ nâng cao vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng công nghiệp châu Á và cuối cùng là toàn cầu hóa, theo Sheng Liugang, giám đốc chương trình nghiên cứu thương mại và phát triển tại Đại học Trung Quốc Hồng Kông cho biết,
Sheng nói: “RCEP không chỉ có ý nghĩa sâu sắc đối với Trung Quốc, mà còn sẽ tạo thêm niềm tin cho toàn cầu hóa”.
Sheng cũng cho biết, RCEP có thể thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ của Trung Quốc.
Ông cho biết, khi chúng tôi muốn thúc đẩy quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, hy vọng các đối tác thương mại cũng sẽ giải quyết các giao dịch bằng đồng nhân dân tệ và cách tiếp cận thuận tiện nhất là bắt đầu làm như vậy với các nước láng giềng.
Đối với CPTPP, Bắc Kinh không nên kỳ vọng việc áp dụng sẽ đi theo con đường tương đối dễ dàng mà họ đã có như RCEP, theo giới thạo tin người Singapore cho biết.
Chính phủ Trung Quốc đã có các cuộc tham vấn với Singapore, quốc gia giữ vị trí chủ tịch của CPTPP vào năm tới, nhưng nguồn tin tiết lộ rằng Singapore có thể làm được rất ít về đơn xin gia nhập của Trung Quốc, đặc biệt là do những phức tạp trong mối quan hệ với Úc, một thành viên CPTPP, cũng như như đơn xin gia nhập của Đài Loan.
Ông nói: “Vì đơn gia nhập cần phải được sự chấp thuận nhất trí của tất cả 11 quốc gia thành viên, nên Trung Quốc cần phải thương lượng với họ… miễn là có một thành viên không đồng ý, Trung Quốc cũng sẽ không thành công.
Ông kêu gọi Bắc Kinh xem xét lại các hoạt động ngoại giao và thương mại hiện nay với Úc, đồng thời cảnh báo Trung Quốc không nên mong đợi được"đối xử" đặc biệt dành cho các nước đang phát triển như Việt Nam, một thành viên sáng lập CPTPP.
Bên cạnh các mối quan hệ rắc rối, ông Wang thuộc Đại học New South Wales cho biết, Trung Quốc sẽ cần phải cải tổ các chính sách trong nước của mình để tham gia CPTPP, không giống như các hiệp định thương mại khác.
Wang Xiaosong, một giáo sư kinh tế thuộc Đại học Renmin của Trung Quốc, cho biết tại một diễn trực tuyến hôm thứ 4/11, những khó khăn khác đối với Trung Quốc gồm những lo ngại từ Nhật Bản khi Tokyo muốn Bắc Kinh tiến hành nhiều cải cách hơn nữa mặc dù họ rất quan tâm đến việc Trung Quốc gia nhập CPTPP.
Ông Wang từ Đại học Renmin cũng cho biết, Mexico cũng có thể buộc phải đứng về phía nào vì lo ngại sẽ bị loại khỏi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ với Mỹ và Canada.
Tuy nhiên, vào đầu tuần này, Bộ trưởng Ngoại giao Mexico Marcelo Ebrard đã hoan nghênh việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP trong cuộc gặp với người đồng cấp Trung Quốc, Vương Nghị trong cuộc họp G20 ở Rome.
Trung Quốc vẫn chưa đạt được các tiêu chuẩn thỏa đáng của CPTPP trong nhiều lĩnh vực, chẳng hạn như doanh nghiệp nhà nước, tiêu chuẩn lao động và thương mại kỹ thuật số, theo ông Wang.
Ông nói: “Quy định về tự do lưu chuyển dữ liệu trong RCEP đã đạt đến giới hạn mà Trung Quốc có thể chịu được, rất khó để Luật An ninh dữ liệu hiện tại nganh bằng với các yêu cầu trong CPTPP”.
Khoảng cách giữa Trung Quốc và các tiêu chuẩn của CPTPP nằm ở quy tắc và tiếp cận thị trường. Theo ông Su Qingyi, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc
“Chúng tôi cần làm cho các thành viên trong CPTPP tin tưởng vào khả năng thực hiện của chúng tôi, điều này không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn phù hợp mà còn cần phải thay đổi một số ý tưởng để thực hiện được hiệp định này một cách thực sự”, ông nói.
Nguồn: SCMP
Từ khóa: CPTPP, Trung Quốc, chiến tranh thương mại, chính sách
