Các chuyên gia thương mại cho biết, đây là một trong những Hiệp định thương mại đa phương lớn nhất thế giới, có tiềm năng trở thành nhân tố thay đổi cuộc chơi toàn cầu và thay thế hệ thống thương mại toàn cầu đang chịu sức ép từ nhiều phía
Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) - trước đây được gọi là Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) được hình thành khi Hoa Kỳ chuyển trục xoay chiến lược sang châu Á. Tuy thỏa thuận gặp thất vọng về việc Hoa Kỳ rút lui, nhưng vẫn thu hút một loạt các quốc gia ngoài châu Á - Thái Bình Dương muốn tham gia, và đã trở thành một thỏa thuận toàn cầu thay vì chỉ là một khu vực.
TPP ban đầu có ý nghĩa là một Hiệp ước thương mại cho các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương, nhưng hiện tại CPTPP đã thu hút được Anh - đã đăng ký tham gia hiệp ước thương mại, và Trung Quốc và Đài Loan – cũng là các quốc gia liên tiếp trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cách đây 20 năm.
Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền của tờ South China Morning Post với ông Tim Groser, cựu bộ trưởng thương mại của New Zealand – quốc gia thành viên CPTPP, ông nói rằng những động thái này có thể giúp hồi sinh hoặc thậm chí thay thế WTO- tổ chức đang chịu sức ép từ các cuộc chiến tranh thương mại và cơ quan tài phán cao nhất trong hệ thống thương mại toàn cầu.
Ông Groser nói CPTPP như hiện tượng "tô mỳ spaghetti", nơi các quốc gia cắt giảm các thỏa thuận thương mại trực tiếp với nhau mà không cần thông qua WTO – tổ chức thiết lập các quy tắc thương mại toàn cầu và các hiệp định thương mại.
“Điều thực tế đang xảy ra là tất cả của “tô mỳ spaghetti” đang được tập hợp lại với nhau trong một thỏa thuận đa phương lớn được gọi là TPP và hiện tại đang nhận được sự quan tâm của Trung Quốc - nền kinh tế số 2 trên thế giới, lãnh thổ Đài Loan, và Vương quốc Anh”, ông nói.
“Nếu một quốc gia châu Âu tham gia vào khu vực châu Á - Thái Bình Dương thì sẽ biến thỏa thuận thương mại khu vực có khả năng thay thế hệ thống thương mại toàn cầu.”
“Nếu WTO tiếp tục chậm phát triển giống như của 25 năm trước, nếu Hiệp định này mất đi tính chất khu vực đặc biệt của châu Á - Thái Bình Dương, và bắt đầu mở rộng các thành viên khác, đây là lý do để xem CPTPP có thể trở thành một hệ thống thay thế của các quy tắc đa phương”
Groser cho biết các quy tắc thương mại thế giới cần được cập nhật, đặc biệt là thương mại kỹ thuật số và các quy tắc thương mại chung cần được đưa ra để tránh những trở ngại gần đây đối với WTO, chẳng hạn như việc Hoa Kỳ từ chối bổ nhiệm các thẩm phán trong cơ quan phúc thẩm của WTO.
Deborah Elms, giám đốc điều hành của Trung tâm Thương mại Châu Á tại Singapore - một nước thành viên CPTPP cho biết: so với WTO là CPTPP cải thiện rất nhiều các quy tắc thương mại hiện tại và bổ sung các lợi ích thương mại mới để tránh việc đàm phán riêng giữa các quốc gia.
Trong cuộc phỏng vấn Deborah Elms cho rằng “Hiệp định CPTPP có hàng trăm trang các quy tắc mới, tất cả đều vượt ra ngoài WTO. Vì vậy, đó không chỉ là các quy định của WTO, mà còn là điều khoản các thành viên đã đồng ý thực hiện cùng nhau, và trong chương trình hoạt động đó, các công ty sẽ biết được những lợi ích cụ thể dành cho họ, chẳng hạn họ có thể giao dịch với mức thuế bằng 0 trong hầu hết các thị trường tại thời điểm hiện tại”.
Ngoài các quy tắc về thuế, các thành viên tham gia sẽ nhận được các dịch vụ và cung cấp đầu tư tốt hơn, được bảo vệ tốt hơn đối với các ý tưởng và quyền sở hữu trí tuệ của mình, các quy tắc mới về kỹ thuật số.
"Vì vậy, đó là các quy tắc kết hợp với các lợi ích cụ thể."
Cựu Bộ trưởng Thương mại Singapore George Yeo nói thêm: CPTPP có các tiêu chuẩn thương mại cao hơn so với WTO và hiệp định thương mại lớn khác chẳng hạn như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).
Cũng giống như Elms, Yeo cho rằng sau Anh, Trung Quốc và Đài Loan, nhiều quốc gia ngoài châu Á - Thái Bình Dương sẽ tìm cách tham gia vào CPTPP.
Các quốc gia đang đứng trước phân vân về CPTPP giờ đây cũng có thể nhận ra rằng họ không muốn bỏ lỡ cơ hội và có thể nhanh chóng nộp đơn gia xin nhập cùng với Anh, Trung Quốc và Đài Loan, Elms nói.
Yeo, từng là bộ trưởng thương mại khi Trung Quốc trở thành thành viên WTO vào tháng 12 năm 2001 - tiếp theo là Đài Loan vào tháng 1 năm 2002 – đã lưu ý về tầm quan trọng của việc Trung Quốc quan tâm đến CPTPP, nó phản ánh nguyện vọng của Trung Quốc trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn thương mại cao hơn.
Groser cho biết việc Trung Quốc và Đài Loan liên tiếp gia nhập CPTPP không phải là một phần của thỏa thuận "bí mật" được thỏa thuận bởi hai bên, nó hoàn toàn tách biệt.
Giống như các thành viên WTO, Trung Quốc và Đài Loan là hai lãnh thổ hải quan có tư cách độc lập tại WTO. Trong lịch sử, họ đã cùng nhau giải quyết các vấn đề thương mại thế giới, phù hợp với chính sách một Trung Quốc đã được công nhận.
Groser nói: “Tôi nghĩ cả hai sẽ luôn quan sát nhau. Và sẽ cực kỳ bất thường nếu chính quyền Đài Loan đạt được những gì Trung Quốc đại lục đang làm. Vì vậy, đó thực sự là một điều bất ngờ trong lịch sử, và là sự kiện hữu ích cho Đài Loan. Và tôi nghĩ rằng nó tạo sự linh hoạt cho tất cả doanh nghiệp, đồng thời vẫn tuân theo chính sách một Trung Quốc”.
Nguồn: SCMP
Từ khóa: CPTPP, WTO, hệ thống thương mại toàn cầu
