Mất cân bằng xuất nhập khẩu cũng như ảnh hưởng từ chính sách Trung Quốc cộng 1 là những yếu tố thúc đẩy chính quyền Thủ tướng Modi áp dụng cách nhìn mới đối với các hiệp định thương mại (FTAs) – các nhà phân tích nhận định.
Ấn Độ đang trong giai đoạn xúc tiến những cuộc thảo luận liên quan đến các thỏa thuận giao thương với nhiều quốc hoặc nhóm nước như Úc, Anh và Liên minh châu Âu trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ 3 châu Á đang theo đuổi mục tiêu xuất khẩu đạt mốc 2000 tỷ USD vào năm 2030, trong đó, 1000 tỷ USD thu từ xuất khẩu hàng hóa, và 1000 tỷ còn lại đến từ xuất khẩu dịch vụ.
Hai tuần trước, Ấn Độ và Úc thông báo hai quốc gia sẽ ký kết thỏa thuận thương mại tự do vào cuối năm 2022. Các cuộc thảo luận giữa hai bên đã bắt dầu từ năm 2011, tuy nhiên do một số nguyên nhân, hiệp định này hiện vẫn còn dang dở.
Động thái này cho thấy sự chuyển hướng chiến lược của chính quyền Modi đối với các FTA so với trước đây khi quốc gia hơn 1 tỷ dân thường tránh né việc tham gia các thỏa thuận giao thương.
Khi trở thành người đứng đầu chính phủ vào năm 2014, ông Modi đã tiến hành rà soát tất cả hiệp định giao thương giữa Ấn Độ với các đối tác. Một số thỏa thuận được đánh giá trong giai đoạn này gồm hiệp định thương mại với Singapore (ký kết năm 2005), Hàn Quốc (2010), Malaysia (2011), Nhật Bản (2011) và thỏa thuận giao thương hàng hóa Ấn Độ-ASEAN (2010).
Vào tháng 10/2014, Bộ trưởng Thương mại Nirmala Sitharaman cho biết sau quá trình rà soát, có nhiều yếu tố chỉ ra rằng nhiều hiệp định giao thương chỉ mang lại lợi ích cho các quốc gia khác thay vì Ấn Độ.
Trong bối cảnh chính phủ Ấn ký kết các hiệp định về vấn đề về dịch vụ và đầu tư với ASEAN năm cũng vào năm 2014; vào thời điểm 2015, nước này cùng lúc thiết lập một ủy ban độc lập riêng biệt do cố vấn kinh tế (CEA) Arvind Subramanian đứng đầu nhằm tiến hành đánh giá các FTA hiện hữu khác.
Một năm sau, Bộ trưởng Tài chính Arun Jaitley đã chủ trì một cuộc họp cấp chính phủ để thảo luận về những đánh giá sơ bộ do nhóm nghiên cứu nêu trên tiến hành.
Nhiều nhà phân tích cho rằng cách tiếp cận mới của chính phủ Ấn Độ về vấn đề giao thương được thúc đẩy bởi mất cân bằng thương mại và tác động từ đại dịch.
Theo số liệu từ Bộ Thương mại Ấn Độ, trong giai đoạn 2014-2015 và 2019-2020, giá trị xuất khẩu của nước này tăng từ 310.33 tỷ USD lên 313.36 tỷ USD – tương đương mức 1%.
Cùng thời điểm giá trị nhập khẩu của đất nước đông dân thứ 2 thế giới tăng lên mức 474.40 tỷ USD (từ 448.03 tỷ USD) – tương ứng với mức tăng 5%.
Như vậy, thâm hụt thương mại của Ấn Độ thực chất đã tăng từ 118.7 (giai đoạn 2014-2015) tỷ USD lên 161.34 tỷ USD (giai đoạn 2019-2020).
Từ bỏ RCEP, chật vật xây dựng liên kết giao thương với Hoa Kỳ
Quan điểm của chính quyền Modi về vấn đề FTA vẫn duy trì cho đến thời điểm trước khi đại dịch COVID bùng phát trên toàn cầu.
Vào tháng 11/2019, Thủ tướng Modi thông báo Ấn Độ sẽ không gia nhập RCEP với lý do thỏa thuận đã nêu sẽ tác động đến cuộc sống của hàng triệu hộ gia đình quốc gia hơn 1 tỷ dân. Ngay sau đó, Bộ trưởng Công Thương Piyush Goyal tuyên bố nước này đang rà soát RCEP nhằm giải quyết vấn đề “mất cân bằng” thương mại với các quốc gia ASEAN.
Chính quyền Modi trong nhiệm kỳ đầu đặt trọng tâm vào xây dựng một mối quan hệ sâu sắc và toàn diện về thương mại và đầu tư với Hoa Kỳ - một báo cáo của Trung tâm nghiên cứu chính sách quốc tế Gateway House có trụ sở tại Mumbai nhận định. Báo cáo đã nêu đồng thời đưa ra nhận định rằng Ấn Độ đã không tận dụng đầy đủ lợi thế thương mại của mình trong lĩnh vực dịch vụ.
“Ấn Độ đã ký kết Hiệp định thương mại hàng tự do về hàng hóa và dịch vụ với ASEAN. Có thể nói nếu đất nước đông dân thứ hai thế giới tham gia FTA với các đối tác giao thương về cả lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ cùng thời điểm, những thiệt hại về mất cân bằng thương mại có thể đã không xảy ra” – báo cáo nhấn mạnh.
Chính phủ Ấn hiện tại đang xem xét lại chiến lược thương mại
Tại cuộc họp cấp Bộ trưởng khối G20 tại Ý hôm thứ Ba, ngài Goyal đã gặp gỡ 15 Bộ trưởng Ngoại giao các nước nhằm thúc giới thiệu định hướng giao thương của Ấn Độ trong tương lai. Đây là động thái mới nhất của chính quyền Modi trong tiến trình xem xét lại những thỏa thuận thương mại mà nước này dự định tham gia ví dụ như thỏa thuận với Úc, Anh, EU và UAE. Trong một vài trường hợp, quốc gia hơn 1 tỷ dân cũng sẵn sàng ký kết các hiệp định giao thương tạm thời hoặc những hiệp định có độ bao phủ hẹp.
New Dehli có kế hoạch hoàn tất một thỏa thuận tạm thời với Canberra vào Giáng sinh năm nay. Về phần nước Anh - nền kinh tế mà lĩnh vực dịch vụ chiếm đến 71% GDP, xứ sương mù dự kiến khởi động tiến trình đàm phán FTA với Ấn Độ vào tháng tới và đặt mục tiêu đưa thỏa thuận này có hiệu lực sớm vào tháng 3/2022.
Ấn Độ cũng nối lại các phiên đàm phán Thỏa thuận về thương mại và đầu tư với EU (BTIA) - tiến trình đã bắt đầu từ năm 2007 với hy vọng hiệp định sẽ giúp mở rộng thị trường cũng như cơ hội kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp của hai bên.
“Mất cân bằng giao thương và đại dịch” những nguyên nhân đằng sau chiến lược giao thương mới của Ấn Độ
Theo ông Ajay Sahai, Tổng giám đốc Liên đoàn các tổ chức xuất khẩu Ấn Độ - một cơ quan xúc tiến giao thương thuộc Bộ Thương mại, những thay đổi về chiến lược thương mại của đất nước hơn 1 tỷ dân được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố.
“Hệ quả chung từ các FTA nước này đã ký kết chính là tăng trưởng về xuất khẩu không tương đồng với sự gia tăng nhập khẩu. Đây cũng là nguyên nhân cho sự thay đổi chiến lược thương mại của Ấn Độ” – ông Sahai nhận định.
Khi được hỏi liệu đại dịch có vai trò gì trong những thay đổi trong chính sách giao thương của Ấn Độ, ông Sahai nói “Hiện nay, chiến lược Trung Quốc cộng 1 đang là kim chỉ nam cho mọi chiến lược giao thương của tất cả quốc gia và trong bối cảnh đó, Ấn Độ nổi lên như một địa điểm thay thế đối với thị trường Trung Quốc”.
Chiến lược Trung Quốc cộng 1 là khái niệm đề cập đến việc các quốc gia và nhà đầu tư nước ngoài không còn coi xứ Trung là địa điểm phù hợp để đặt cơ sở sản xuất.
Ông Dhiraj Nayyar, kinh tế trưởng của Vedanta Resources, đồng thời là chủ tịch của Hội đồng giao thương quốc gia thuộc Phòng Thương mại Ấn Độ cho rằng hoạt động xuất khẩu của nền kinh tế số 3 châu Á đã chịu thiệt hại trong những năm đầu khi thiết lập mối quan hệ kinh tế với các đối tác có lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ.
“Các FTA thời kỳ đầu của Ấn Độ thường được ký kết với những nền kinh tế có lợi thế cạnh tranh rất mạnh trong lĩnh vực sản xuất, chế tạo. Có thể nói, sự yếu kém của doanh nghiệp không phải là nguyên nhân khiến nền kinh tế lớn thứ 3 châu Á có mức tăng xuất khẩu thấp, vấn đề nằm ở cơ sở hạ tầng và môi trường chính sách không phù hợp do chính phủ tạo dựng” – ông Nayyar phát biểu với tờ ThePrint, đồng thời nói thêm rằng các FTA mà Ấn Độ ký kết tập trung vào vấn đề giao thương hàng hóa thay vì dịch vụ - lĩnh vực mà nước này có thế mạnh.
“Chúng ta đã chọn sai quốc gia và chọn sai nội dung đàm phán. Hiện tại, chúng ta đã chọn đúng đối tác thương mại – đó là EU và Mỹ. Họ là các nền kinh có chi phí sản xuất cao và đang tìm kiếm các quốc gia khác để đặt cơ sở sản xuất thay thế Trung Quốc. Do vậy, Ấn Độ, cùng Bangladesh và Việt Nam sẽ có cơ hội lớn để đón dòng đầu tư từ những quốc gia đã nêu” – ông Nayyar nói thêm.
Nguồn: The Print
Từ khóa: Ấn Độ, dịch vụ, FTA, Trung Quốc
