Các nhà ngoại giao Úc đã áp dụng quy định rà soát quốc tế thường xuyên đối với các chính sách thương mại của Trung Quốc để thúc đẩy chiến dịch trừng phạt kinh tế của Bắc Kinh đối với Úc, cảnh báo hành vi của Trung Quốc có thể khiến các đối tác thương mại giảm đi và làm suy giảm niềm tin quốc tế đối với Trung Quốc.
China's government has hit a range of Australian goods with sanctions.(AAP: Lukas Coch)
Chính phủ Trung Quốc đã công kích một loạt hàng hóa của Úc - bao gồm lúa mạch, rượu vang, gỗ, tôm hùm, bông và than đá - bằng các biện pháp trừng phạt chính thức và không chính thức, như là áp đặt thuế quan, đình chỉ nhập khẩu và kéo dài thời gian giải quyết tại cơ quan hải quan.
Trong một tuyên bố mạnh mẽ tới Tổ chức Thương mại Thế giới, đại diện của Úc - George Mina, cho biết Trung Quốc đã “ngày càng thách thức các quy tắc thương mại toàn cầu” và Úc là một trong “nhiều thành viên WTO” đã phải đối mặt với các biện pháp gây rối từ chính phủ Trung Quốc.
Ông Mina nói rằng các chiến thuật của Trung Quốc bao gồm “kiểm tra biên giới một cách tùy tiện”, “trì hoãn không chính đáng” đối với giấy phép nhập khẩu và “việc áp thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp vô lý” đã “hạn chế nghiêm trọng hoặc chấm dứt” thương mại đối với hơn một chục mặt hàng của Úc.
“Những hành động của Trung Quốc đã vượt ra ngoài tác động đối với các nhà xuất khẩu Úc - làm tăng rủi ro và làm cho thị trường Trung Quốc không ổn định đối với cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu”, ông tuyến bố.
“Bằng cách phá hoại các quy tắc thương mại đã thỏa thuận, Trung Quốc cũng phá hoại hệ thống thương mại đa phương mà tất cả các thành viên WTO đang dựa vào.”
Ông Mina cũng cáo buộc rõ ràng Trung Quốc áp đặt các hạn chế đối với hàng hóa của Úc để trả đũa cho các tranh chấp chính trị, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy các hành động được “thúc đẩy bởi các tính toán chính trị”.
Ông dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc - Zhao Lijian, người đầu năm nay phát biểu rằng Úc sẽ không thể “gặt hái lợi ích” từ việc giao thương với Trung Quốc khi mà “cáo buộc và bôi nhọ họ một cách vô căn cứ.”
Ông Mina cũng cho biết đã có “những báo cáo đáng tin cậy” rằng các nhà chức trách Trung Quốc hướng dẫn các nhà nhập khẩu không mua một số sản phẩm của Úc, điều này “trái với các quy định của WTO.”
Úc không phải là quốc gia duy nhất chỉ trích các hoạt động thương mại của Trung Quốc. Đại diện của Canada cũng cáo buộc Bắc Kinh triển khai “các biện pháp cưỡng chế kinh tế” để đáp lại những bất đồng chính trị, trong khi Nhật Bản và EU đều cho rằng Trung Quốc thiếu minh bạch và sử dụng các điều khoản an ninh quốc gia rộng rãi để gây thiệt hại cho các công ty nước ngoài.
Mỹ cũng cho biết Trung Quốc đã không thực hiện lời hứa với WTO là tự do hóa nền kinh tế của mình mà đã “tăng gấp đôi” mô hình kinh tế do nhà nước lãnh đạo.
Chiến dịch “điểm mặt chỉ tên”
Jeffrey Wilson thuộc Trung tâm Perth USAsia cho biết các quan chức Úc đang áp dụng Đánh giá Chính sách Thương mại của WTO để nhắm vào các biện pháp trừng phạt thương mại “vùng xám” của Trung Quốc bằng cách “nói thẳng và nói thật không sợ Trung Quốc tức giận” trong một “chiến dịch điểm mặt chỉ tên”.
“Để tái định hình những điều này cũng như là hành vi của Trung Quốc với tư cách là một thành viên tuân thủ quy tắc của nền kinh tế toàn cầu, nó cho phép Úc kêu gọi liên minh quốc tế chống lại các hành vi thương mại cưỡng bức của Trung Quốc.”
Mặc dù chính phủ Trung Quốc về cơ bản đã không leo thang chiến dịch trừng phạt thương mại trong năm nay, mối quan hệ Úc-Trung vẫn ngày càng xấu đi.
Các Bộ trưởng Úc vẫn đang bị từ chối tiếp cận với những người đồng cấp Trung Quốc, và Bắc Kinh gần đây đã gây ra hiềm khích mới ở Canberra bởi đình chỉ thương mại với một lò mổ thứ chín của Úc, với lý do nhiễm hóa chất.
Đầu tháng này, cựu thủ tướng Tony Abbott cũng đã thu hút sự phản ứng dữ dội từ Đại lục khi ông có bài phát biểu tại Đài Loan cáo buộc chính quyền Trung Quốc bắt nạt và đe dọa hòn đảo tự trị này.
Đại sứ quán Trung Quốc gọi ông Abbott là một nhân vật “thất bại và đáng thương”, trong khi truyền thông nhà nước Trung Quốc cảnh báo rằng “điều tồi tệ nhất vẫn còn đang chờ phía trước” trong mối quan hệ Úc-Trung vì các chính trị gia ở Canberra ngày càng "thù địch" với Bắc Kinh.
Tuy nhiên, tình trạng thiếu điện dường như đã buộc chính quyền Trung Quốc phải nới lỏng lệnh cấm nhập khẩu than của Australia .
Úc thúc đẩy vị thế của mình
Bình luận của ông Mina cũng cho thấy Úc sẵn sàng sử dụng vị thế của mình với tư cách là một bên ký kết Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) để buộc Bắc Kinh ngừng chiến dịch cưỡng bức kinh tế.
Chính phủ Trung Quốc đã tuyên bố muốn tham gia CPTPP - một hiệp định thương mại tự do gồm có Úc và một số quốc gia vành đai Thái Bình Dương khác.
Nhưng Úc cùng với 10 quốc gia thành viên khác đã ký hiệp ước, sẽ phải đồng ý khởi động các cuộc đàm phán trước khi Bắc Kinh có thể tham gia.
Chính phủ các nước thành viên không loại trừ việc ủng hộ nỗ lực của Trung Quốc, nhưng Bộ trưởng Thương mại Dan Tehan đã nói rõ rằng Úc sẽ chỉ tham gia các cuộc thảo luận về chủ đề này ở cấp Bộ trưởng, điều này sẽ buộc Bắc Kinh bỏ lệnh từ chối các cuộc gặp cấp cao nhất giữa hai bên.
Ông Tehan cũng nói rằng các thành viên CPTPP sẽ phải tự tin rằng các nước muốn tham gia sẽ “thực hiện và tuân thủ các tiêu chuẩn cao của Hiệp định” cũng như thể hiện “tuân thủ nghiêm túc các cam kết trong WTO và các hiệp định thương mại hiện có.”
Nguồn: AMP
Từ khóa: Quan hệ Úc-Trung Quốc, quy tắc thương mại, CPTPP, chiến dịch “điểm mặt chỉ tên”
