Nếu nước Anh đủ may mắn, mối đe dọa từ một cuộc thương chiến có thể là yếu tố cần và đủ để một bên lùi bước, qua đó làm dịu tình hình – tuy nhiên, đừng hy vọng quá nhiều.
Thủ tướng Anh Boris Johnson và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tại Brussels trong cuộc gặp hôm 9/12. (Nguồn: NYT)
Trong trường hợp bạn trót đặt niềm tin vào ngôn từ bay bổng của Thủ tướng Anh Boris Johnson hay vẫn còn ảo tưởng rằng vấn đề Brexit chỉ còn là chuyện quá khứ và hiện giờ Anh quốc đang thịnh vượng hơn bao giờ hết, xung đột thương mại Anh-EU sẽ kéo bạn về thực tại trong đó tác động từ Brexit đang ngày càng rõ ràng.
Hãy đối mặt với sư thật, tranh cãi giữa Anh với EU về hoạt động giao thương đã kéo dài hàng tháng nay – và có thể đây là phương án tốt nhất để giải quyết vấn đề giữa hai bên. Hiệp định thương mại Anh-EU được ký kết trước đây chỉ đơn thuần là chiêu trò của Johnson nhằm giúp ông ta thoát khỏi các rắc rối chính trị và đắc cử Thủ tướng vào năm 2019. Từ thời điểm đó, chính phủ Anh không tiến hành bất kỳ đối thoại nào hoặc đạt được bất kỳ kết quả nào liên quan đến những vấn đề vướng mắc giữa quốc gia này với Liên minh 27 nước. Đặc biệt, tranh chấp biên giới Anh-EU vẫn còn là chủ đề hết sức gai góc. Trong thâm tâm, người dân Anh chắc cũng lờ mờ nhận ra rằng hiệp định EU-Anh về vấn đề Brexit không phải giải pháp cho tranh chấp của các bên.
Nếu quốc đảo sương mù may mắn, nguy cơ từ một cuộc xung đột giao thương có thể là nhân tố khiến bên còn lại phải nhượng bộ nhằm giảm căng thẳng. Tuy nhiên, các tính toán phức tạp có thể khiến mọi hy vọng sụp đổ. Nguy cơ đi liền với nguy cơ. EU có thể cho rằng đảo quốc sương mù đang gặp vấn đề kinh tế, do vậy, vương quốc Anh sẽ ngừng đòi hỏi và chấp nhân đàm phán về những chủ đề chưa được giải quyết sau khi quốc đảo rời EU. Ngay cả Thủ tướng Johnson và Bộ trưởng phụ trách Brexit Lord Frost cũng lo ngại về việc họ sẽ mất thị trường và buộc phải sa thải nhiều lao động trong một số ngành nghề khi EU áp thuế quan lên các sản phẩm nhập khẩu khẩu từ Anh. Bên cạnh đó, chính phủ Pháp cũng có thể ngừng cung cấp điện cho Anh quốc theo như điều khoản được các bên thống nhất từ trước.
Đúng là vương quốc Anh đang thiếu các nguồn lực để gây áp lực cho EU trên bàn đàm phán; tuy nhiên, nếu đảo quốc sương mù khởi động điều khoản 16 trong phụ Hiệp định Anh-EU liên quan đến vấn đề biên giới Bắc Ai-Len, cũng như thách thức EU và Ai-len bằng việc áp đặt biên giới hải quan trong lãnh thổ hòn đảo này (điều đó đồng nghĩa việc Thỏa thuận Thứ sáu tốt lành sẽ bị vô hiệu cũng như kích động các nhóm vũ trang Troubles và IRA hoạt động trở lại), liệu các chính trị gia tại Dublin và Brussel có muốn điều này xảy ra.
Khi sự việc diễn tiến theo chiều hướng đã nêu, mâu thuẫn về lợi ích sẽ bùng nổ và điều không tránh khỏi là việc các bên sẽ cùng thua cuộc. Không có xung đột thương mại là nhân tố xúc tác các phương án kinh tế và chính trị, chủ đề Brexit sẽ tiếp diễn không hồi kết. Tuần này, cả EU và đảo quốc sương mù sẽ tham gia một vòng đàm phán không chính thức khác về thỏa thuận Brexit hoàn chỉnh – hiệp định mà Thủ tướng Johnson đã hứa sẽ đạt được trong năm 2019 (thời điểm trước khi đạ dịch COVID-19 bùng phát).
Cơn ác mộng Brexit - với dấu hiệu là sự thiếu thốn hàng hóa và dịch chuyển kinh tế tại Anh đang diễn tiến trầm trọng trong viễn cảnh quan hệ kinh tế giữa quốc đảo sương mù và Liên minh 27 quốc gia đang trên bờ vực của sự sụp đổ - mới chỉ trong giai đoạn đầu. Và rồi, khi món gà tây truyền thống biến mất trên bàn tiệc Giáng sinh và điện bị cắt trên toàn vương quốc, người Anh sẽ cảm thấy rõ rằng đất nước họ thực chất đã không thịnh vượng hơn sau khi rời EU. Thực tế là nguy cơ chiến tranh thương mại đang ngày càng rõ rệt.
Người dân Anh nên có cách nhận thức rõ về nguyên nhân của cuộc xung đột đã nêu. Tương tự như điều đã xảy ra vào năm 2019, thời điểm hạn chót để Anh và Âu châu lục địa đạt đồng thuận về một thỏa thuận sẽ định hình quan hệ đôi bên sau sự kiện Brexit, Thủ tướng Johnson đã chấp thuận những điều khoản được phía EU đưa ra mà phần lớn trong số đó là mơ hồ và không chắc chắn. Mục của hành động này chính là để người dân Anh thấy rằng ông ta là một ứng viên phù hợp để lãnh đạo đât nước, và với sự dẫn dắt của ông ta, xứ sương mù đã đạt được một hiệp định toàn diện với Liên minh 27 quốc gia cũng như quên đi sự kiện Brexit một lần và mãi mãi. Ý định của Johnson phản ánh rõ ràng qua những gì vị Thủ tướng đương nhiệm đã nói với Bộ trưởng Lord Frost “cứ thỏa thuận đi và chúng ta sẽ tìm hiểu nó sau”.
Hiệp định Anh-EU, trên cơ sở tính cách của Johnson, cũng như những gì chính người dân xứ sương mù đang trải nghiệm- có thể nói đã đươc thành hình vội vàng mà không minh bạch. Thủ tướng đã nói dối khi ông ta đặt bút ký vào thỏa thuận. Nó không hoàn hảo, cũng như thực tế là không hoàn chỉnh.
Do vậy, nước Anh (hoặt ít nhất là chính phủ đương nhiệm) muốn hủy bỏ hiệp định nêu trên, vờ lấy do rằng nó sẽ góp phần gây quan ngại về an ninh tại Bắc Ai-Len và đe dọa đến chủ quyền đảo quốc sương mù – vấn đề vốn dĩ phải được đặt ra trước khi ký thỏa thuận (đang có nhiều cảnh báo từ các Đảng thuộc Ai-len cũng như trong nội bộ Đảng Bảo thủ về nội dung này do còn nhiều cách hiểu khác nhau).
Hiện tại, có vẻ EU đang muốn nhượng bộ nhiều hơn nhằm làm dịu tình hình – gần đây Liên minh châu Âu đã cho phép sản phẩm thịt đông lạnh của Anh tiếp tục được nhập vào thị trường chung qua ngả Bắc Ai-Len. Có thể khẳng định, trong cuộc “tranh chấp về mặt hàng xúc xích”, nước Anh đã giành phần thắng. Nhưng chính phủ hiện tại lại có vẻ đang muốn Phó chủ tịch châu Âu Marco Sefcovic phải nhượng bộ nhiều hơn nữa liên quan đến việc xuất khẩu một số loại hàng từ Anh. Ví dụ như, doanh nghiệp tại Belfrast và Strabane sẽ muốn sản phẩm bánh Pukka, bánh sandwich tôm Unionist của họ tiếp tục được bày bán tại thị trường 27 nước. Hơn thế, người dân Anh sẽ không muốn có bất kỳ một ranh giới địa lý nào xuất hiện trên biển Bắc cũng như tiếp tục phải quy thuận trước các phán quyết của Tòa án Công lý châu Âu. Những vấn đề đã nêu sẽ tiếp tục gai góc mặc cho việc sản phẩm bán thịt lợn Melton Mowbray vẫn được bày bán trên khắp kệ hàng của Âu châu lục địa.
Vậy người dân Anh có thể làm gì nếu Johnson thực sự muốn thuyết phục EU và Ai-len hủy bỏ Phụ lục Hiệp định về vấn đề Ai-len/Bắc Ai-len? Để thực sự tránh cái gọi là “hạ cánh cứng” mà ngài Thủ tướng từng hứa hẹn sẽ tránh cho nước Anh trước đây, ông ta sẽ làm những gì? Điều này cũng có nghĩa EU và nước Anh phải đặt chốt biên giới ở đâu đó, hoặc cả hai phía chấp thuận dỡ bỏ tất cả hoạt động kiểm soát thương mại hiện tại, đồng thời dựng lên các điểm kiểm tra khác biệt với đường biên hiện có; ngoài ra, một thỏa thuận với những đối tác giao thương quan trọng ví dụ như các hệ thống siêu thị cũng có thể là một biện pháp bổ sung hữu ích.
Tôi nghĩ rằng những vấn đề nêu trên chắc chắn là thứ ông Johnson đang nghĩ đến với giả định là người dân Anh ảo tưởng về việc tất cả khó khăn liên quan đế sự kiện Brexit đã lùi xa hoặc họ đang bị thu hút bởi chủ nghĩa “Johnson-Cakeism”. Điều này cũng có nghĩa EU phải chấp nhận giải nghĩa thị trường chung theo hướng khác biệt theo cách mà nước Anh đang tái định nghĩa lại “thị trường nội địa”. Tất nhiên, đây là điều bất khả thi. Bên cạnh đó, thật là hài hước khi nghĩ đến viễn cảnh các lô hàng thịt gà có chứa clo có xuất xứ Hoa Kỳ hoặc những sản phẩm có chứa sinh phẩm nguy hại từ Anh có thể được lưu chuyển tự do tại thị trường chung 27 quốc gia châu Âu. Những vấn đề vừa nêu chỉ là ảo tưởng. Đặc biệt là khi Pháp khăng khăng đòi phải được tiếp cận nguồn cá tại biển Bắc của Anh quốc và họ sẽ không nhượng bộ về chủ đề này.
Chắc chắn là vương quốc Anh và EU phải xác định đường biên giữa hai bên ở đâu đó. Chính phủ xứ sương mù đã và đang tìm kiếm địa điểm phù hợp để đặt mốc biên giới trong suốt 5 năm qua, bao gồm áp dụng cả “những giải pháp kỹ thuật” hoặc nghiên cứu khả năng giữ Anh lại trong liên minh hải quan/thị trường chung. Từ năm 2016, những quan chức có kinh nghiệm xử lý các vấn đề tại Âu châu lục địa đang nỗ lực tìm cách giải quyết các vấn đề hiện có giữa EU và đảo quốc sương mù và Phụ lục về Bắc Ai-len là giải pháp khả dĩ nhất trong thời điểm hiện tại đối với họ. Do vậy, chính phủ Anh nên bớt phớt lờ những khó khăn nội tại. Phụ lục đã nêu có nội dung rất đầy đủ và đang làm hài lòng các phía; những toan tính khác chỉ làm mọi việc thêm nguy hiểm và rủi ro.
Nguồn: Independent
Từ khóa: Anh, EU, thuế, Bắc Ai-len
