Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trung Quốc đã trải qua đợt giảm phát, hoặc hạ giá, trái ngược với áp lực lạm phát đang diễn ra khắp nơi trên thế giới. Giá rẻ hơn có thể là điều may mắn cho một số người, nhưng giảm phát là hiện tượng của mức cầu tương đối yếu và tăng trưởng kinh tế đình trệ.

Thách thức như thế là thông tin quan trọng cho cuộc họp thường niên của quốc hội Trung Quốc, bắt đầu vào thứ Tư ngày 4-3-2025. Không rõ Đảng Cộng sản Trung Quốc có thể làm gì để giải quyết vấn đề này, mặc dù một số nhà kinh tế học dự kiến chi tiêu của chính phủ tăng. Nhà quan sát cũng sẽ chờ những thay đổi đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hàng năm, đã dao động gần 5% trong 2 năm 2023 và 2024.

Đây là vấn đề to lớn và lâu dài. Giá nhà giảm đã khiến cho nhiều gia đình không muốn chi tiêu, trong khi các nhà máy vẫn tiếp tục sản xuất hàng hóa.

Toàn bộ nền kinh tế, giá giảm vào năm 2023 và 2024, đợt giảm phát dài nhất kể từ những năm 1960. Chỉ số giảm phát tổng sản lượng quốc nội – thước đo rộng nhất về sự thay đổi giá trong một nền kinh tế - đã giảm -0,8% trong 3 tháng cuối năm 2024, so với -0,5% của quý 3-2024, có nghĩa là giảm phát đã gia tăng.

Thắt chặt túi tiền

Giảm phát là một khái niệm kinh tế trừu tượng nhưng nó phản ánh rất cụ thể trong bản cân đối kế toán cá nhân của Zhou, cũng như hàng triệu người khác. Ông Zhou cho biết căn hộ của ông ở quận Miyun, Bắc Kinh, có giá 2 triệu nhân dân tệ (tương đương 275.000 đô la) khi ông mua nó vào năm 2020, và ông đã thanh toán bằng khoản vay 800.000 nhân dân tệ (110.000 đô la). Tiền thuê nhà đã giảm từ 2.300 nhân dân tệ (316 đô la) hàng tháng xuống còn 1.700 nhân dân tệ (234 đô la). Thanh toán vay thế chấp hàng tháng hơn 3.000 nhân dân tệ (tương đương 413 đô la) và căn hộ hiện tại có giá trị khoảng 1,4 triệu nhân dân tệ (tương đương 193.000 đô la).

Vào thời điểm ông Zhou mua căn hộ, chính phủ bắt đầu nghiêm khắc xử lý các khoản vay quá hạn của các nhà phát triển bất động sản, đẩy ngành này vào khủng hoảng và nhiều công ty bất động sản vỡ nợ. Cha của hai công ty môi giới bất động sản, các công ty này đã bị mất tiền trong 4 năm qua. Kể từ đó, ông ta đã mở dịch vụ trang trí nội thất, giúp ông hòa vốn.

Zhou nói trên tờ The Associated Press: “Do làm việc trong lĩnh vực bất động sản thu nhập đã bị ảnh hưởng to lớn. Chi tiêu lớn nhất là thế chấp ngân hàng, xe hơi và giáo dục con cái. Tôi cắt các khoản chi tiêu khác như là du lịch. Ngay cả khi các con cũng nhận ra rằng tiền không phải dễ kiếm và sẵn sàng giảm chi tiêu.”

Lu Wanyong, chủ một xưởng sản xuất khung tranh ở Bắc Kinh, cho biết ông chỉ có một và hai khách mỗi ngày, lượng khách giảm so với hơn 12 khách trước đại dịch. Nhiều người hiện nay thích sửa khung tranh hơn là mua một khung mới. Ít chủ nhà mới chịu trang trí căn hộ.

Gia đình của ông Lu đã tiêu hết tiền tiết kiệm và e rằng chẳng bao lâu sẽ không có khả năng trả tiền thuê 6.000 nhân dân tệ (tương đương 825 đô la).

Ông tự hỏi: “Tôi đang xem xét chuyển sang ngành khác, nhưng khó khăn là tôi không có kinh nghiệm với bất kỳ ngành nào khác. Và vấn đề thực tế là ngành nào dễ làm nhất hiện nay?”

‘Vòng xoáy giảm phát’ có thể báo hiệu rắc rối lớn hơn sắp tới

Chuyên gia cho biết, chính phủ có thể khó giải quyết tình trạng giảm phát hơn là lạm phát bởi vì bắt buộc phải giải quyết các vấn đề cơ bản phía sau.

Trong trường hợp của Trung Quốc, là sự kết hợp của năng suất dư thừa – hàng hóa sản xuất với số lượng lớn như thế thị trường không thể tiêu thụ hết – sự miễn cưỡng chi tiêu của người tiêu dùng và đầu tư của doanh nghiệp do quan ngại và nền kinh tế trì trệ. Ngoài ra, theo báo cáo của công ty Barclays, khủng hoảng nhà ở đã xóa sạch ước tính 18 nghìn tỷ đô la là tài sản của hộ gia đình, thêm thất nghiệp do đại dịch COVID 19.

He-Ling Shi, phó giáo sư kinh tế tại Đại học Monash của Úc, cho biết: “Khi thị trường bất động sản bùng nổ, mọi người tin bản thân rất giàu có, nên có xu hướng chi tiêu thu nhập vào tiêu dùng. Nhưng với việc giảm giá nhà ở trong hầu hết nhiều khu vực của Trung Quốc, mọi người tin rằng họ đã không còn giàu như trước cho nên .. họ muốn tăng tiết kiệm và giảm chi tiêu.”

Khi giá giảm, lợi nhuận của các công ty bị ảnh hưởng. Điều này có thể thúc đẩy cái gọi là “vòng xoáy giảm phát” của trình trạng sa thải, làm giảm thu nhập hộ gia đình, dẫn đến tiêu dùng ít hơn và có khả năng dẫn đến thời kỳ khủng hoảng hoặc suy thoái kinh tế. Fitch Ratings vào tháng 11-2024 đã cảnh báo, giảm phát đang trở nên cố thủ ở Trung Quốc và kêu gọi các nhà lãnh đạo thay đổi chính sách có thể kích cầu.

Đồng thời, Erica Tay, giám đốc nghiên cứu vĩ mô tại Maybank Investment Banking Group, cho biết, tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp mức thuế mới 20% đối với các hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc, được dự đoán giảm tới 1,1 % điểm trong tăng trưởng GDP Trung Quốc năm 2025 trong một “kịch bản nghiêm trọng” do xuất khẩu Trung Quốc đến Mỹ giảm một nửa

Vấn đề đối với nhà cầm quyền Trung Quốc

Giảm phát là vấn đề tế nhị đối với các nhà lãnh đạo của Trung Quốc, những người đã bắt đầu cắt giảm lãi suất và yêu cầu thanh toán các khoản vay thế chấp vào mùa thu năm 2024. Họ đã phát động chương trình nhằm để được chính quyền địa phương mua các căn hộ chưa bán được để thuê nhà ở và khuyến khích ngân hàng cho vay nhiều tiền hơn.

Nhưng các lãnh đạo cấp cao có xu hướng tập trung vào bình luận công khai về thành tựu của đảng và tránh đề cập trực tiếp đến giảm phát, vấn đề nan giải không có giải pháp tạm thời.

Ông Shi cho biết “Họ cố gắng hết sức để tránh ‘giảm phát’ bởi vì họ tin rằng sẽ khiến người tiêu dùng trở nên hoảng loạn. Nếu người tiêu dùng trở nên hoảng loạn, họ sẽ tiếp tục giảm mức chi tiêu hơn nữa do đó làm tình hình trở nên tồi tệ hơn.”

Một vài nhà kinh tế, trong đó có Michael Pettis, giáo sư tài chính tại Trường Quản lý Guanghua thuộc Đại học Bắc Kinhcho biết nền kinh tế chỉ có thể được cân đối lại nếu người tiêu dùng có sức mua. Điều đó yêu cầu giảm chia sẻ tài sản vào các khoản đầu tư không hiệu quả.

Chính phủ đã tìm cách khuyến khích chi tiêu nhiều hơn bằng cách phát hành vourcher, trong khi né tránh cải cách kinh tế cơ bản.

Sun Lijian, giáo sư tại Khoa Kinh tế, Đại học Fudan, cho biết “Phục hồi kinh tế nên đi đôi với tăng thu nhập của người dân. Chính phủ phải cung cấp vourcher để giúp người dân mua những gì họ cần; điều này được chứng minh một cách hiệu quả.”

Louis Kuijs, nhà kinh tế trưởng châu Á của S&P Global Ratings, cho biết Trung Quốc cần phải thay đổi lâu dài, giải quyết các vấn đề bao gồm sản xuất công nghiệp dư thừa và ngành công nghiệp bất động sản kém hiệu quả. Việc cải thiện chăm sóc sức khỏe, tiền trợ cấp và hệ thống giáo dục sẽ khiến mọi người “thoải mái hơn về vấn đề tài chính”.

Ông Kuijs cho biết: “Trong thời gian ngắn, bất kỳ điều gì là tăng thu nhập hộ gia đình sẽ giúp ích cho nhu cầu tiêu thụ, nhưng có lẽ quan trọng hơn là yếu tố tái cấu trúc… và đòi hỏi tăng cường vai trò của chính phủ trong y tế, giáo dục và an sinh xã hội.”

Nguồn: The Associated Press

Từ khóa: giảm phát, kinh tế, Trung Quốc