Liên minh châu Âu (EU) cam kết duy trì các mục tiêu khí hậu hàng đầu thế giới, theo tuyên bố của quan chức phụ trách năng lực cạnh tranh kinh tế của khối. Tuy nhiên, EU đang chuẩn bị điều chỉnh một số chính sách xanh nhằm giảm bớt áp lực cho ngành công nghiệp vốn đang gặp khó khăn.
Thỏa thuận Xanh châu Âu (Green Deal) – một loạt chính sách tham vọng nhằm phát triển nền kinh tế carbon thấp – đã được công bố năm 2019. Tuy nhiên, hiện nay đang bị các doanh nghiệp châu Âu phản đối, do lo ngại về giá năng lượng cao và quy định chặt chẽ, vốn được cho là đang cản trở hoạt động kinh doanh. Đồng thời, các chính phủ cũng quan ngại về tình trạng tăng trưởng kinh tế chậm lại, trong khi chính sách của Donald Trump khiến nhiều bên kêu gọi EU điều chỉnh cách tiếp cận của mình.
“Bối cảnh toàn cầu đã thay đổi, và chúng ta có thể cần xem xét liệu các chính sách hiện tại có cần cập nhật hay không,” Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Teresa Ribera chia sẻ với Financial Times.
Bà Ribera, người phụ trách chuyển đổi sạch, công bằng và cạnh tranh, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo một chiến lược phát triển kinh tế bền vững, đồng thời lưu ý rằng đây là một bài toán cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Hôm thứ Tư, bà đã công bố kế hoạch của Ủy ban châu Âu nhằm tìm ra sự cân bằng giữa việc duy trì các mục tiêu khí hậu và nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế khu vực.
Bà cam kết huy động hơn 100 tỷ euro để hỗ trợ sản xuất sạch, bao gồm cả thông qua Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB). Ngoài ra, ngân sách dài hạn tiếp theo của EU, dù vẫn cần được phê duyệt, sẽ bao gồm một quỹ cạnh tranh nhằm thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghệ sạch tại châu Âu.
EU cũng chuẩn bị công bố Thỏa thuận Công nghiệp Sạch (Clean Industrial Deal), đề ra các biện pháp thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm “Made in Europe” – từ thép, hóa chất đến ô tô. Theo đó, quy trình mua sắm công sẽ được đơn giản hóa, đồng thời các nhà máy tiêu thụ nhiều năng lượng sẽ được EIB hỗ trợ tài chính khi mua năng lượng.
Bên cạnh đó, Ủy ban châu Âu đề xuất cơ chế mua chung và dự trữ chiến lược 17 loại nguyên liệu thô quan trọng. Một lĩnh vực hành động khác là cắt giảm đáng kể số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ phải tuân thủ các quy định môi trường hiện hành, giảm yêu cầu báo cáo và gia hạn thời gian để họ thích ứng với các quy định mới.
Hiện tại, EU ước tính chi phí tuân thủ các quy định môi trường lên tới 150 tỷ euro/năm và đặt mục tiêu cắt giảm 37,5 tỷ euro vào năm 2029. Một số chính sách xanh cũng đã được điều chỉnh, chẳng hạn như hoãn một năm quy định chống phá rừng gây tranh cãi.
Bà Ribera thừa nhận rằng nhiều quy định dành cho doanh nghiệp châu Âu còn chồng chéo, dư thừa hoặc mâu thuẫn. Tuy nhiên, bà khẳng định việc đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với việc làm suy yếu Thỏa thuận Xanh.
“Chúng ta cần tránh việc đánh đồng ‘đơn giản hóa’ với ‘bãi bỏ quy định’,” Ribera nhấn mạnh. “Tôi tin rằng việc đơn giản hóa là cần thiết để giúp mọi thứ vận hành hiệu quả hơn.”
Những thay đổi đề xuất trong quy định
- Miễn nghĩa vụ báo cáo theo CSRD và phân loại xanh (taxonomy) cho 80% doanh nghiệp, bao gồm các công ty có dưới 1.000 nhân viên hoặc có doanh thu dưới 50 triệu euro hoặc tổng tài sản dưới 25 triệu euro.
- Trì hoãn một năm việc tuân thủ Chỉ thị Thẩm định Tính bền vững Doanh nghiệp (CSDD) đến 26/07/2028.
- Loại bỏ nghĩa vụ CBAM đối với 90% nhà nhập khẩu nhỏ bằng cách đặt ngưỡng tối thiểu mới là 50 tấn hàng hóa nhập khẩu có liên quan đến CBAM.
- Đơn giản hóa quy tắc CBAM cho các công ty vẫn thuộc phạm vi áp dụng, bao gồm cách tính lượng khí thải và yêu cầu báo cáo.
- Nâng ngưỡng doanh thu ròng đối với các doanh nghiệp nước ngoài từ 150 triệu euro lên 450 triệu euro.
- Sửa đổi Tiêu chuẩn Báo cáo Bền vững Châu Âu (ESRS) để giảm số lượng chỉ tiêu bắt buộc.
- Loại bỏ yêu cầu đánh giá rủi ro kép (double materiality) trong báo cáo.
- Bỏ quy định báo cáo riêng cho từng ngành.
- Giảm tần suất kiểm tra thẩm định từ hàng năm xuống 5 năm một lần.
- Giới hạn yêu cầu xác định tác động xấu chỉ áp dụng với đối tác kinh doanh trực tiếp.
- Loại bỏ nghĩa vụ chấm dứt quan hệ kinh doanh với đối tác không tuân thủ.
- Bỏ quy định về mức phạt tối thiểu 5% doanh thu toàn cầu đối với doanh nghiệp vi phạm.
Các chuyên gia lo ngại rằng những thay đổi đề xuất đang đi xa hơn mức cần thiết, có thể làm suy yếu tính minh bạch mà các nhà đầu tư đang mong đợi.
Heather Grabbe, chuyên gia cấp cao tại viện nghiên cứu kinh tế Bruegel, nhận định:
“Những thay đổi này dường như không chỉ đơn thuần là đơn giản hóa quy trình báo cáo, mà dường như còn làm suy giảm tính minh bạch.”
Gresham House, một công ty quản lý tài sản thay thế, cũng cảnh báo rằng các quy định mới có thể làm suy yếu mục tiêu bền vững, thay vì chỉ cải thiện hiệu suất báo cáo.
Các công ty cũng bày tỏ lo ngại về sự thiếu nhất quán trong quy định. Karen McKee, Giám đốc mảng sản phẩm của ExxonMobil, cho biết việc đầu tư vào châu Âu phụ thuộc vào tính ổn định của các quy định.
“Điều chúng tôi mong muốn lúc này là hành động thực tế,” bà nói với Financial Times.
“Chúng tôi muốn EU giảm bớt những quy định ‘có ý tốt’ nhưng quá rườm rà, để ngành công nghiệp có thể tự đổi mới.”
Bà cũng cảnh báo rằng chiến lược phát triển nền kinh tế carbon thấp hiện tại có nguy cơ dẫn đến phi công nghiệp hóa châu Âu, thay vì thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Việc nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế hiện là ưu tiên hàng đầu của Ủy ban châu Âu, bên cạnh mục tiêu củng cố năng lực quốc phòng.
Cả hai mục tiêu này đều trở nên cấp thiết hơn do ảnh hưởng từ Donald Trump, người đã đe dọa rút bảo đảm an ninh của Mỹ đối với châu Âu, đồng thời cắt giảm hàng trăm tỷ USD ưu đãi thuế xanh ở Mỹ.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Teresa Ribera khẳng định rằng EU sẽ vẫn kiên định với chiến lược của mình:
“Chúng tôi vẫn sẵn sàng hợp tác với Mỹ nếu họ muốn, nhưng chúng tôi sẽ không dừng lại.”
Năm 2023 là năm nóng nhất từng được ghi nhận. Châu Âu đang trở thành lục địa nóng lên nhanh nhất, với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng khi nhiệt độ toàn cầu đã vượt 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Nguồn: Financial Times
Từ khóa: EU, mục tiêu khí hậu, môi trường
