Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Sau hơn 20 năm quan hệ thương mại được gọi là “bình thường” giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, sự đồng thuận về mong muốn của mối quan hệ thương mại đó đã thay đổi đáng kể. Sau khi nhận ra quy chế Quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) của Trung Quốc đã xóa bỏ hàng triệu việc làm trong ngành sản xuất và hàng chục nghìn nhà máy, để lại hậu quả nghiêm trọng cho gia đình và xã hội. Điều này khiến thị phần sản xuất toàn cầu của Hoa Kỳ giảm từ 25% vào năm 1997 xuống còn 17% vào năm 2019 và Hoa Kỳ hiện phải đối mặt với rủi ro nghiêm trọng về chuỗi cung ứng do phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc.

Nhận ra tình trạng không bền vững này, một nhóm lớn các nhà hoạch định chính sách hiện ủng hộ việc hủy bỏ quy chế PNTR của Trung Quốc và áp dụng mức thuế quan vĩnh viễn cao hơn đối với Trung Quốc. Ủy ban đặc biệt về Cạnh tranh Chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc và Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung - Trung Quốc đã đề xuất chấm dứt quan hệ thương mại bình thường với Trung Quốc. Ý tưởng này cũng được đưa vào Cương lĩnh của Đảng Cộng hòa năm 2024.

American Compass đã ban hành một báo cáo mới để hướng dẫn các nhà hoạch định chính sách thực hiện các đề xuất này và xóa bỏ sự phụ thuộc về mặt chiến lược và kinh tế của Hoa Kỳ vào Trung Quốc. Luật mới do các Thượng nghị sĩ Tom Cotton (R-Ark.), Marco Rubio (R-Fla.) và Josh Hawley (R-Mo.) đưa ra sẽ giải thích cho cách tiếp cận này, hủy bỏ quy chế PNTR của Trung Quốc, tạo ra một biểu thuế quan mới dành riêng cho Trung Quốc và áp dụng mức thuế quan 100% hàng hóa quan trọng đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ.

Mặc dù Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất có những hành vi lạm dụng thương mại gây bất lợi cho người lao động và các ngành công nghiệp của Hoa Kỳ, nhưng nước này lại có chính sách trọng thương có chủ đích, có quy mô và hiệu quả trong việc nắm bắt các lĩnh vực chiến lược trong hai thập kỷ qua. Ví dụ, Trung Quốc hiện đang thống trị chuỗi cung ứng pin tiên tiến, bao gồm gần 100% quá trình chế biến than chì để làm cực dương. Trung Quốc cũng chiếm hơn 70% sản lượng khai thác đất hiếm trên thế giới, 90% quá trình chế biến đất hiếm và hơn 95% hàng khô và container lạnh trên thế giới. Sự phụ thuộc vào nguyên liệu Trung Quốc đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh kinh tế của Hoa Kỳ và đối với hoạt động mua sắm quốc phòng của Hoa Kỳ.

Trung Quốc đã duy trì các hạn chế thị trường và tăng cường trợ cấp của nhà nước, thông qua các sáng kiến ​​nhằm thống trị nền kinh tế thế kỷ 21 như Made in China 2025, thành lập quỹ hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp mới nổi chiến lược và các chương trình hợp nhất quân sự-dân sự. Những chính sách này đã làm gia tăng thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ, làm suy yếu ngành công nghiệp của nước này và thúc đẩy sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc - một thực tế rõ ràng trong đại dịch Covid-19.

Tất cả các quốc gia có quan hệ thương mại bình thường đều được hưởng mức thuế quan trung bình giống nhau là khoảng 3%. Điều này có nghĩa là cho đến khi Cựu Tổng thống Donald Trump bắt đầu áp thuế để đáp trả các hành vi lạm dụng thương mại của Trung Quốc vào năm 2018, Trung Quốc vẫn được hưởng mức thuế quan thấp giống như các nền kinh tế thị trường đồng minh là Anh và Úc. Cựu Tổng thống Donald Trump xứng đáng được ghi nhận vì đã khởi động quá trình giải quyết các hành vi lạm dụng thương mại của Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc đã không tôn trọng thỏa thuận “Giai đoạn một” đạt được vào cuối nhiệm kỳ của Cựu Tổng thống Trump và cách tiếp cận hạn chế của chính quyền Tổng thống Biden là “giảm rủi ro” cho một nhóm nhỏ các ngành tiên tiến của nền kinh tế Hoa Kỳ, chứ không giải quyết được toàn bộ phạm vi thách thức của Trung Quốc. Hoa Kỳ không còn có thể dựa vào các cuộc đàm phán hoặc các biện pháp có mục tiêu để điều chỉnh hướng đi nữa - họ phải theo đuổi việc thiết lập cứng rắn hơn cho các mối quan hệ thương mại với Trung Quốc.

Nhận ra thực tế này, đề xuất của American Compass kêu gọi áp dụng mức thuế quan 100% dần trong năm năm, đối với nhiều loại hàng hóa chiến lược từ Trung Quốc để loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc của Hoa Kỳ vào Trung Quốc đối với các loại hàng hóa đó. Các loại hàng hóa này bao gồm hàng hóa quân sự và hàng hóa “sử dụng kép”; hàng hóa liên quan đến công nghệ tiên tiến; hàng hóa quan trọng đối với cơ sở hạ tầng của Hoa Kỳ, bao gồm các lĩnh vực năng lượng, y tế và vận tải; và các nguyên vật liệu chính cho hàng hóa trong các danh mục đó, bao gồm hàng hóa và hàng hóa sản xuất cơ bản. Tỷ lệ thuế quan mặc định đối với hàng hóa không mang tính chiến lược từ Trung Quốc phải là 25% và loại bỏ giá trị de minimis các gói hàng dưới 800 đô la vào Hoa Kỳ, điều này sẽ khuyến khích các công ty chuyển hướng chuỗi cung ứng từ Trung Quốc trở lại Hoa Kỳ hoặc ít nhất là chuyển sang các quốc gia thân thiện với Hoa Kỳ.

Đề xuất này sẽ dựa trên thành công của Thuế quan theo Mục 301 với hàng Trung Quốc được công bố lần đầu tiên bởi chính quyền Cựu Tổng thống Donald Trump vào năm 2018, vốn đã hạ thấp lượng hàng nhập khẩu chịu thuế và tăng đáng kể doanh thu mà không làm tăng đáng kể giá tiêu dùng. Mặc dù thuế quan theo đề xuất của American Compass sẽ cao hơn và áp dụng cho nhiều loại hàng hóa hơn, nhưng chúng cũng sẽ giúp tăng ít nhất 50 tỷ đô la doanh thu hàng năm để bù đắp cho bất kỳ hành động trả đũa nào từ phía Trung Quốc. Doanh thu này cũng có thể được đưa vào Cục Dự trữ Liên bang để phục vụ quá trình nghiên cứu, phát triển và đào tạo lực lượng lao động, nhằm phục hồi ngành công nghiệp Hoa Kỳ. Mặc dù các chính sách khác cùng với mức thuế quan mới là cần thiết - bao gồm các chính sách nhắm vào tình trạng trốn thuế của Trung Quốc - nhưng việc tăng thuế quan vĩnh viễn đối với Trung Quốc là điều cần thiết để giảm thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ, củng cố lại ngành sản xuất trong nước và khôi phục khả năng cạnh tranh của Hoa Kỳ trong dài hạn.

Một số người sẽ cho rằng chính sách này sẽ đi chệch khỏi các lý tưởng “thương mại tự do” và “chuẩn mực” quốc tế, nhưng thực tế là Trung Quốc chưa bao giờ áp dụng các khuôn khổ đó. “Cuộc chiến thương mại” giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã diễn ra trong nhiều thập kỷ và Hoa Kỳ phải mở rộng các nỗ lực gần đây (muộn) để chống trả. Mặc dù có thể có một số gián đoạn trong ngắn hạn, nhưng cuối cùng, người lao động và các ngành công nghiệp của Hoa Kỳ sẽ được hưởng lợi từ việc làm tốt hơn, mức lương cao hơn và chuỗi cung ứng đáng tin cậy hơn.

Các nhà hoạch định chính sách có lý khi thừa nhận rằng Hoa Kỳ không thể tiếp tục con đường kinh tế hiện tại nếu họ mong muốn cạnh tranh với Trung Quốc. Hoa Kỳ có quyền và nghĩa vụ xác định lợi ích quốc gia của mình và định vị nền kinh tế của mình để bảo vệ và theo đuổi các lợi ích đó. Việc tiếp tục coi mối quan hệ thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc là “bình thường” sẽ chỉ tiếp tục gây bất lợi cho nền kinh tế, an ninh và công dân Hoa Kỳ.

Nguồn: Newsweek

Từ khóa: Hoa Kỳ, Trung Quốc, quan hệ thương mại