Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khi Thủ tướng Justin Trudeau bị tụt hạng trong các cuộc thăm dò, phe đối lập tìm cách thuyết phục cử tri rằng chính sách môi trường là một gánh nặng.

Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Pierre Poilievre đã cảnh báo về nạn đói, suy dinh dưỡng và một thảm họa hạt nhân lớn có thể xảy ra, đe dọa cuộc sống của người dân Canada. Ông cho rằng thủ phạm chính là thuế carbon của chính phủ, được đặt ra để giảm khí thải gây ô nhiễm.

Tại Hạ viện trong tháng này, nhà lãnh đạo đảng Tory cho biết chỉ có một cách để tránh cuộc khủng hoảng tàn khốc: Thủ tướng Justin Trudeau đang gặp khó khăn phải “phát động một cuộc bầu cử về ‘thuế carbon’”.

Được ca ngợi là hình mẫu toàn cầu về chính sách môi trường tiến bộ, thuế carbon của Canada đã giúp giảm lượng khí thải và mang lại lợi ích kinh tế cho người dân. Mức thuế này, được cả các nhà kinh tế bảo thủ và tiến bộ tán thành, đã vượt qua nhiều cuộc bầu cử liên bang và thách thức của tòa án tối cao. Tuy nhiên, lần này, cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt dai dẳng và sự phản đối mạnh mẽ từ lãnh đạo Đảng Bảo thủ, người ta đặt ra câu hỏi liệu thuế carbon có thể tồn tại sau một cuộc bỏ phiếu quốc gia khác hay không.

Năm 2018, Thủ tướng Trudeau công bố kế hoạch cho “khung khí hậu toàn Canada”, được mô phỏng theo thuế carbon tiên phong của British Columbia. Đáng chú ý, mức thuế này là trung hòa về doanh thu: chính phủ không giữ bất kỳ khoản tiền nào. Thay vào đó, chính phủ sẽ hoàn trả toàn bộ số tiền thu được cho người nộp thuế dưới hình thức hoàn thuế hàng quý. Bất kỳ khoản tăng chi phí nào từ thuế nhiên liệu sẽ được bù đắp bằng khoản hoàn trả có giá trị gần tương đương.

Theo chính phủ liên bang, một gia đình bốn người ở Ontario sẽ nhận được khoản hoàn trả 1.120 đô la Canada (630 bảng Anh) trong năm nay. Những người sống ở vùng nông thôn sẽ nhận được 1.344 đô la Canada. Một gia đình nông thôn bốn người ở tỉnh Alberta nhận được 2.160 đô la Canada.

Bất kỳ ai sẵn sàng và có khả năng thay đổi hành vi của mình sẽ được hưởng lợi. Các nhà kinh tế, nhà khoa học chính trị - và cán bộ ngân sách quốc hội - đã phát hiện ra rằng các hộ gia đình có thu nhập thấp nhận được nhiều hơn từ khoản hoàn thuế so với số tiền họ phải trả thêm.

Nhưng Đảng Bảo thủ, với lợi thế dẫn đầu đáng kể trong các cuộc thăm dò, đang rất muốn khai thác sự thất vọng ngày càng tăng đối với chính phủ đương nhiệm và biến cuộc bỏ phiếu liên bang thành một cuộc trưng cầu dân ý về chính sách khí hậu quan trọng của Trudeau. Thông điệp chiến dịch của họ, trên biển quảng cáo và áo phông, rất đơn giản: “bỏ thuế”. Họ lập luận rằng mức thuế này đang gây gánh nặng cho người dân Canada vào thời điểm mà giá thuê nhà, thực phẩm và chi phí vận tải đều tăng vọt.

Kathryn Harrison, nhà khoa học chính trị tại Đại học British Columbia, người đã dành nhiều năm nghiên cứu về ảnh hưởng của thuế carbon đối với hành vi và lượng khí thải, phản bác "những thông tin sai lệch trắng trợn" được lan truyền vì lợi ích chính trị.

“Cuộc tranh luận chính trị hiện tại khiến nhiều người Canada hiểu sai về cách thức chính sách này ảnh hưởng đến họ. Họ không nghĩ rằng nó hiệu quả. Họ nghĩ rằng họ đang trả nhiều tiền hơn thực tế. Và đó là một điều rất đáng lo ngại đối với tôi, không chỉ từ góc độ chính sách khí hậu mà còn từ góc độ dân chủ ”, bà nói. “Đây không phải là cuộc tranh luận về việc nên nhấn mạnh bao nhiêu vào vấn đề này hay vấn đề khác. Sự không được ưa chuộng của thuế carbon, phần lớn, là do cử tri hiểu lầm về nó và có thông tin sai lệch.”

Đối với Bộ trưởng Môi trường Canada, Steven Guilbeault, cuộc tranh luận gay gắt này đánh dấu một ngã rẽ đối với đất nước trong việc giải quyết những ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng khí hậu.

“Thực tế là, nói “bỏ thuế' rất dễ," ông nói. “Không ai thích đóng thuế. Giải thích rằng biến đổi khí hậu là có thật, nó đang khiến người Canada thiệt hại hàng tỷ đô la và định giá carbon là một trong nhiều biện pháp chúng tôi đang áp dụng để cố gắng chống lại biến đổi khí hậu thì phức tạp hơn nhiều. Điều đó khó truyền đạt hơn so với một khẩu hiệu.”

Nhưng sắc thái của cuộc tranh luận - và thông tin sai lệch - cũng cho thấy có điều gì đó sâu sắc hơn đang bị đe dọa.

“Biến đổi khí hậu, và rộng hơn là vấn đề môi trường, hiện đang sa lầy vào cuộc chiến văn hóa, nơi sự thật không còn quan trọng, nơi sự thật không còn giá trị”, Guilbeault nói. “Đây là một vấn đề liên quan đến các yếu tố cơ bản của nền dân chủ trên toàn thế giới, nhiều yếu tố trong số đó đang bị suy yếu bởi các chiến dịch thông tin sai lệch này.”

Tuy nhiên, những lợi ích nhận thức được từ việc bãi bỏ thuế carbon đã thu hút các nhà lãnh đạo đảng phái khác. Tháng trước, lãnh đạo đảng Dân chủ Mới, Jagmeet Singh, cho rằng sự ủng hộ của ông đang giảm sút vì ông không muốn một chính sách đặt “gánh nặng lên lưng những người lao động” - tuyên bố đã bị các chuyên gia bác bỏ.

Harrison cho biết: “Thật đáng ngạc nhiên khi đảng Dân chủ Mới liên bang lại quay lưng với một chính sách rất tiến bộ, chính sách này vừa giúp giảm ô nhiễm carbon vừa mang lại khoản hoàn trả lớn hơn khoản phải trả cho carbon đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp hơn - những người mà ông ta tự nhận là ủng hộ hết mực”.

Guilbeault thừa nhận chính phủ liên bang đã “hơi chậm” trong việc điều chỉnh làn sóng thông tin sai lệch xung quanh mức thuế này.

“Chúng tôi có thể đã làm tốt hơn, nhưng các cuộc bầu cử năm 2019 và 2021, và một phần là cuộc bầu cử năm 2015, đều đã được tổ chức một phần dựa trên vấn đề định giá carbon - và chúng tôi đã giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử đó,” ông nói.

Ban đầu, khoản thuế được hoàn trả dưới hình thức giảm thuế mà ít người nhận thấy khi khai thuế. Sau đó, chính phủ bắt đầu chuyển trực tiếp tiền hoàn lại - nhưng không thể yêu cầu các ngân hàng ghi rõ khoản tiền đó là khoản hoàn trả từ thuế carbon. Phải thay đổi luật thì cuối cùng mới buộc các ngân hàng phải ghi rõ các khoản thanh toán của chính phủ là “Khoản hoàn trả Carbon của Canada” hoặc “CdaCarbonRebate”.

Khi các quốc gia trên thế giới công bố các chính sách nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh chóng, báo cáo gần đây từ Viện Khí hậu Canada cho thấy thuế carbon quốc gia, nhắm mục tiêu đến cả người tiêu dùng và ngành công nghiệp, được dự đoán là sẽ giảm lượng khí thải lên tới 50% vào năm 2030.

Trong trường hợp chính phủ Bảo thủ bãi bỏ thuế carbon quốc gia, Canada sẽ “không có cách nào” đạt được mục tiêu phát thải năm 2030,” Guilbeault nói và cho biết thêm rằng điều đó “làm giảm uy tín của chúng tôi” khi đàm phán với các quốc gia khác đang tiến hành các kế hoạch giảm lượng khí thải.

Dale Beugin, phó chủ tịch của Viện Khí hậu Canada, cho biết phần lớn cuộc tranh luận hiện nay là về phí nhiên liệu, tức giá carbon đối với người tiêu dùng, ít tập trung vào thuế carbon công nghiệp, điều này “giúp giảm gấp ba lần lượng khí thải vào năm 2030” so với thành phần thuế đối với người tiêu dùng.

Các nhà lãnh đạo đảng đối lập, bao gồm cả Singh, đã đưa ra những gợi ý mơ hồ về việc tăng cường phần thuế carbon công nghiệp để bù đắp cho những lợi ích bị mất đi của thuế tiêu thụ.

“Nhưng thực tế là, khi bạn loại bỏ một chính sách - trong trường hợp này là thuế carbon tiêu dùng - bạn buộc phải thúc đẩy mạnh mẽ hơn các đòn bẩy khác để kiểm soát lượng khí thải,” Beugin nói. “Và không còn nhiều nguồn phát thải – các tòa nhà, phương tiện - chưa được xem xét.”

Đối với Beugin, cuộc tranh luận này nhấn mạnh một thực tế khó chịu về các chính sách nhằm khắc phục thiệt hại môi trường kéo dài do phát thải không được kiểm soát.

“Chính sách khí hậu không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi một số nỗ lực để chống lại những điều dễ dàng và đơn giản về mặt chính trị, bởi vì đó là sự chuyển đổi mà chúng ta cần,” ông nói. “Đúng vậy, công nghệ đang ngày càng rẻ hơn, nhưng chính sách khí hậu chắc chắn là khó khăn - và bạn không nên né tránh điều đó.”

Nguồn: The Guardian

Từ khóa: Thuế Carbon, Canada, biến đổi khí hậu