Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ gần đây, lạm phát ở Mỹ vẫn tiếp tục dai dẳng, làm dấy lên những cuộc thảo luận về hiệu quả của chính sách tiền tệ so với các chu kỳ trước đó. Bài viết này cho thấy khi xem xét thước đo lạm phát lõi “siêu nhạy cảm” với chính sách tiền tệ, việc Fed tăng lãi suất đã và vẫn đang đóng một vai trò rõ ràng trong việc giảm phát. Mặt khác, sự dai dẳng của lạm phát, đặc biệt là đối với các dịch vụ cốt lõi, dường như có liên quan đến các khoản chuyển giao tài khóa được cấp trong năm 2021.

Lạm phát tăng vọt sau đại dịch Covid-19 đã khiến nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới phải thắt chặt chính sách tiền tệ một cách mạnh mẽ. Từ tháng 3 năm 2022 đến tháng 8 năm 2023, Cục Dự trữ Liên bang đã bắt tay vào một chu kỳ thắt chặt dẫn đến việc tăng lãi suất 525 điểm cơ bản, mức tăng tích lũy lớn nhất kể từ những năm 1980. Chu kỳ tăng lãi suất tạm dừng vào tháng 9 năm 2023 khi giảm phát có vẻ đang đi đúng hướng và vào tháng 12 năm 2023, Fed đã báo hiệu một sự xoay trục sang cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, Fed đã quay trở lại thông báo cứng rắn vào tháng 01 khi xu hướng giảm phát bị đình trệ trong suốt quý đầu tiên của năm 2024. Kể từ tháng 4, lạm phát bắt đầu có xu hướng giảm, trong khi thị trường lao động tiếp tục chững lại. Trong bài phát biểu của mình tại Jackson Hole, Chủ tịch Powell tuyên bố rằng “đã đến lúc chính sách cần được điều chỉnh”.

Sự gia tăng lạm phát dịch vụ sau đại dịch, trong bối cảnh tiêu dùng trong nước tiếp tục mạnh mẽ và thị trường lao động thắt chặt, đã làm dấy lên cuộc tranh luận về hiệu quả của chính sách tiền tệ của Fed so với các chu kỳ thắt chặt trước đó. Hơn nữa, sự tương tác giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đã trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận chính sách gần đây. Ngay từ giai đoạn đầu của đại dịch, một số nghiên cứu đã cảnh báo về tác động lạm phát tiềm ẩn lớn của gói kích thích tài khóa lớn trong lịch sử được bơm vào nền kinh tế Mỹ để phục hồi sau đại dịch, đặc biệt nếu kỳ vọng lạm phát dài hạn bị phá vỡ. Do đó, chuyên mục này nhằm mục đích phân tích tác động của chính sách tiền tệ và tài khóa đối với lạm phát của Mỹ kể từ đại dịch.

Thước đo lạm phát PCE cốt lõi “siêu nhạy cảm với chính sách tiền tệ”

Câu hỏi đầu tiên chúng tôi giải quyết là liệu chính sách tiền tệ có còn hiệu quả trong việc tác động đến lạm phát như trước đây hay không. Để làm được điều này, chúng tôi sử dụng phân tích PCE cốt lõi (chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân) đối với chính sách tiền tệ của Fed trong giai đoạn trước đại dịch. Chúng ta xem xét tất cả khía cạnh của chính sách tiền tệ bằng cách sử dụng “cú sốc chính sách tiền tệ” do Bu et al. (2021) phát triển, không bị ảnh hưởng bởi thông tin bên ngoài. “Cú sốc chính sách tiền tệ” được sử dụng như một công cụ nội tại trong 14 mô hình tự hồi quy vectơ Bayes (BVAR), mỗi mô hình tương ứng với 14 danh mục chi tiêu của PCE. Việc xem xét các biến động giá gần đây của các loại hàng hoá nhạy cảm nhất với chính sách tiền tệ có thể giúp hiểu rõ hơn về hiệu quả của chính sách tiền tệ sau đại dịch.

Vai trò của chính sách tài khóa

Nhiều nghiên cứu kết luận rằng, các cú sốc về cầu đã là nguyên nhân chính gây ra lạm phát sau đại dịch ở Mỹ. Ở đây, chúng ta xem xét chi tiết hơn về vai trò của các cú sốc tài khóa trong việc thúc đẩy cú sốc cầu này. Điều này có thể hỗ trợ cho những tuyên bố ban đầu về tác động lạm phát của các gói tài khóa lớn được áp dụng để ứng phó với đại dịch. Đạo luật CARES của tháng 3 năm 2020 trị giá 2,2 nghìn tỷ USD (10% GDP) và sau đó là ARPA vào tháng 3 năm 2021, trị giá 1,9 nghìn tỷ USD (6,4% GDP). Kết quả là thâm hụt ngân sách của Mỹ tăng từ 2,8% GDP năm 2019 lên 13,1% GDP năm 2020 và 10,5% GDP năm 2021. Các gói tài khóa này phần lớn bao gồm chuyển khoản trực tiếp và thanh toán cho các hộ gia đình để hỗ trợ nền kinh tế phục hồi sau cú sốc đại dịch. Vì tác động của cú sốc tài khóa đối với hoạt động và lạm phát khác nhau tùy thuộc vào loại công cụ tài khóa được sử dụng, nên phân tích này nhằm mục đích tách biệt tác động của chi tiêu và thu nhập thuế, dựa trên trên nhiều nghiên cứu về hiệu ứng của chính sách tài khóa và các mô hình hồi quy vector Bayesian (BVAR).

Cụ thể, cú sốc đối với chi tiêu tài chính, bao gồm cả tiêu dùng và đầu tư của chính phủ, được đo lường bằng những thay đổi trong chi tiêu quân sự, phù hợp với nghiên cứu của Miyamoto (2019), và các nghiên cứu khác. Về doanh thu, chúng ta theo dõi tài liệu và xem xét thuế ròng, tức là thuế thu được trừ đi chuyển khoản cho hộ gia đình, trợ cấp và thanh toán lãi vay. Theo định nghĩa này, các khoản chuyển giao sẽ hoạt động như các khoản thuế âm. Chiến lược xác định dựa trên công cụ thuế do Mertens và Ravn (2011) cung cấp với phương pháp tiếp cận dựa trên tư liệu.

Theo tài liệu gần đây của Ricco et al. (2016), Jørgensen và Ravn (2022), cú sốc chi tiêu của chính phủ được phát hiện có tác động như cú sốc nguồn cung. Chúng có tác động hạn chế đến lạm phát gần đây, đặc biệt là lạm phát dịch vụ cốt lõi. Mặt khác, cú sốc thuế thu ròng có tác động như cú sốc nhu cầu vì chúng có tác động tích cực đến nhu cầu và giá cả. Bằng chứng thực nghiệm cho thấy vào đầu năm 2020 và 2021, cú sốc thuế thu ròng là động lực rất quan trọng của lạm phát tăng vọt. Bằng chứng này phần lớn tương ứng với giai đoạn mà các gói tài khóa đại dịch được áp dụng và cho thấy rằng những khoản chuyển khoản này có tác động lâu dài đến lạm phát và góp phần giải thích sự dai dẳng của lạm phát dịch vụ cốt lõi. Những kết quả này phù hợp với nghiên cứu của Bianchi et al. (2023) và Faria-e-Castro (2024), những người nhận thấy vai trò của các gói kích thích tài khóa lớn trong việc gây ra lạm phát bắt đầu từ đầu năm 2021.

Những phát hiện của chúng tôi ủng hộ quan điểm rằng chính sách tiền tệ đã có hiệu quả trong chu kỳ thắt chặt hiện tại. Sự dai dẳng của lạm phát PCE, đặc biệt là lạm phát trong các dịch vụ cốt lõi, dường như được thúc đẩy bởi các cú sốc tiêu cực lên thu nhập tài khóa, chẳng hạn như các khoản chuyển giao lớn được thực hiện vào đầu năm 2021. Những cú sốc này hoạt động như các cú sốc nhu cầu, do đó chúng phù hợp với các thảo luận gần đây về vai trò nổi bật của các cú sốc nhu cầu trong việc giải thích lạm phát ở Mỹ. Nhìn về phía trước, các kế hoạch của cả hai ứng cử viên trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đều dự kiến một số mở rộng tài khóa theo hướng giảm thuế thu nhập. Phân tích của chúng tôi cho thấy điều này có thể là một rủi ro tăng giá đối với lạm phát ở Mỹ.

Nguồn: CEPR

Từ khóa: lạm phát, chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ