Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Dữ liệu kinh tế cho thấy, ngoài đại dịch, kinh tế Úc đã chậm lại với mức tăng trưởng thấp nhất kể từ cuộc suy thoái đầu những năm 1990.

Điều đó dẫn đến một vấn đề đáng lo lắng: có phải là một cuộc khủng hoảng khác đang xảy ra không?

Bất kỳ đề cập nào đến suy thoái sẽ gây ra lo lắng. Suy thoái kinh tế gây ra tình trạng mất việc làm và thiệt hại về kinh tế, cũng như ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần của người dân.

Đặc biệt, nó ảnh hưởng nghiêm trọng đối với những đối tượng có nhiều bất lợi và dễ bị tổn thương.

Nhưng chính xác suy thoái là gì? Chúng được định nghĩa theo những cách khác nhau? Và cách tiếp cận hiện nay có phải là cách tốt nhất đo lường tổn thất kinh tế của mọi người không?

Suy thoái là gì?

Giống như những con sóng trên đại dương, nền kinh tế được đặc trưng bởi sự lên xuống của toàn bộ hoạt động kinh tế.

Chi tiêu và tăng trưởng kinh doanh tăng lên khi có sự lạc quan về kỳ vọng kinh tế, nhưng sẽ chậm lại khi sự lạc quan giảm sút hoặc kinh tế bị ảnh hưởng bởi một cú sốc như đại dịch hoặc thảm họa khí hậu. Mô hình này được các nhà kinh tế mô tả là “chu kỳ kinh tế”.

Hầu như nền kinh tế liên tục tăng trưởng, dù tốc độ có thay đổi.

Thông thường, chúng ta đo lường tốc độ tăng trưởng bằng sự thay đổi tổng sản phẩm quốc nội (GDP) – tổng khối lượng các mặt hàng và dịch vụ được sản xuất, mua và bán trong nền kinh tế.

Tỷ lệ tăng trưởng kinh tế mới nhất là 0,2% trong quý 2 năm 2024 và 1% trong năm 2023 cho thấy nền kinh tế Úc vẫn đang tăng trưởng, mặc dù chậm hơn so với những năm trước.

Đôi khi, nền kinh tế chậm lại, các hoạt động kinh tế bị thu hẹp, từ quý này sang quý khác. Khi điều này xảy ra, chỉ số GDP có kết quả âm.

Khi chỉ số GDP âm liên tiếp hai quý, điều này được định nghĩa là suy thoái kỹ thuật.

Những điều này đã xảy ra với hầu hết các quốc gia trên thế giới trong đại dịch COVID-19. Trước đại dịch, Úc chưa từng trải qua suy thoái kỹ thuật kể từ năm 1991.

Những số liệu mới nhất cho thấy Úc vẫn đang trụ vững vào lúc này. Nhưng điều đó không có nghĩa là nhiều người không cảm thấy như đang trong thời kỳ suy thoái. Một chỉ số khác cho thấy lý do tại sao.

Các thước đo khác của suy thoái

Tăng trưởng trong hoạt động kinh tế phần nào được thúc đẩy bởi sự gia tăng dân số. Chia tổng sản lượng kinh tế cho quy mô dân số, GDP bình quân đầu người có thể cung cấp bức tranh chính xác hơn về thực trạng kinh tế của người dân.

Chỉ số tăng trưởng kinh tế đã được điều chỉnh theo dân số này từ lâu đã rơi vào vùng âm. Số liệu ngày nay cho thấy, GDP bình quân đầu người của Úc đã giảm trong 18 tháng qua. Tỷ lệ tăng trưởng bình quân đầu người hàng năm hiện là -1,5%.

Tại Hoa Kỳ, suy thoái kinh tế được đo lường theo cách khác. Suy thoái được chính thức tuyên bố bởi Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (NBER). Không giống như suy thoái kỹ thuật, những tuyên bố này không dựa trên một quy tắc đơn giản.

NBER xem xét một loạt các thước đo ngoài GDP - bao gồm thu nhập cá nhân, việc làm, tiêu dùng cá nhân, doanh số bán buôn và bán lẻ, cũng như sản xuất công nghiệp trên nhiều lĩnh vực - khi quyết định có tuyên bố suy thoái kinh tế tại Hoa Kỳ hay không.

Úc có đang hướng tới suy thoái không?

Đây là một câu hỏi khó trả lời vì các số liệu GDP mà các nhà kinh tế thường sử dụng để cảnh báo tình hình chỉ được tiết lộ sau khi suy thoái xảy ra.

Số liệu kinh tế mới nhất từ Cục Thống kê Úc (ABS) cho quý 2 năm 2024 - hiện đã hơn hai tháng. Các chỉ số về tình hình kinh tế hiện tại không được đưa vào số liệu thống kê chính thức trong một thời gian.

Nếu suy thoái xảy ra, đến khi nó được chính thức cảnh báo, thì chúng ta đã thực sự ở trong giai đoạn suy thoái rồi.

Một hạn chế nữa là cách tiếp cận hồi cứu của NBER, tức là “chờ cho đến khi chắc chắn rằng suy thoái đã xảy ra”.

Giống như nhà dự báo thời tiết chỉ tuyên bố bão đã đổ bộ sau khi những cơn gió mạnh đã cuốn bay mái nhà của bạn.

Tuy nhiên, chúng ta có thể sử dụng các thước đo khác để cảnh báo về nguy cơ suy thoái trước khi tâm bão ập đến.

Sử dụng số liệu việc làm để cảnh báo suy thoái

Một cách tiếp cận là Quy tắc Sahm, được đặt theo tên của nhà kinh tế học người Mỹ Claudia Sahm, người đã tìm ra nó.

Bằng cách phân tích các mô hình trong dữ liệu thất nghiệp nhiều tháng trước các cuộc suy thoái trong quá khứ, Sahm đưa ra công thức để phát hiện khi nào tỷ lệ thất nghiệp hiện tại tăng nhanh đến mức đủ để gây ra rủi ro suy thoái.

Ưu điểm của phương pháp này là số liệu thống kê thất nghiệp được đưa ra nhanh và thường xuyên hơn so với số liệu GDP.

Nhiều người cũng cho rằng việc theo dõi tỷ lệ thất nghiệp thay vì GDP, là thước đo có ý nghĩa hơn, nó phản ánh hoạt động hàng ngày của mọi người về nền kinh tế và phúc lợi.

Phương pháp Sahm theo dõi tốc độ tăng của tỷ lệ thất nghiệp quốc gia hiện tại so với năm trước.

Phương pháp này được tính bằng cách so sánh trung bình động của tỷ lệ thất nghiệp quốc gia trong ba tháng hiện tại với giá trị thấp nhất của của giá trị này trong 12 tháng trước đó. Phương pháp “trung bình động” này sẽ làm mượt sự biến động của các số liệu hàng tháng.

Mức tăng 0,5% trở lên là dấu hiệu cho thấy mô hình hiện tại của nền kinh tế đang trên bờ vực suy thoái.

Mặc dù phương pháp của Sahm được xây dựng đối với kinh tế Hoa Kỳ, nhưng nó cũng có tác dụng khá tốt trong việc đưa ra cảnh báo những cuộc suy thoái cũng đã xảy ra trong nền kinh tế Úc trước đây.

Tỷ lệ thất nghiệp mới nhất của Úc - tăng lên tới 4,2% vào tháng 7 năm 2024 - đã đẩy giá trị Sahm lên 0,5%.

Chỉ số này không nhất thiết có nghĩa là một cuộc suy thoái sẽ xảy ra. Nhưng nó cho thấy các nhà hoạch định chính sách nên cảnh giác cao độ.

Chỉ số Sahm cũng cho thấy quá trình tìm kiếm việc làm của người lao động – mặc dù theo định nghĩa chính thức nền kinh tế không rơi vào suy thoái – họ đang cảm thấy áp lực do nền kinh tế chậm lại và cơ hội việc làm giảm dần.

Khi cách tiếp cận trong việc đo lường và quản lý nền kinh tế tiếp tục phát triển, các số liệu lấy con người làm trung tâm ngày càng trở thành một phần quan trọng trong bộ công cụ của chúng ta.

Nguồn: The Conversation

Từ khóa: suy thoái kinh tế, tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp