Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Từ 0 giờ ngày 1/10 (giờ địa phương, tức 11 giờ Việt Nam), chính phủ Mỹ chính thức đóng cửa do quốc hội không chốt được vấn đề cấp ngân sách. Theo các chuyên gia, việc chính phủ đóng cửa không tác động lớn đến nền kinh tế Mỹ, nhưng có thể khiến tăng trưởng GDP giảm 0,1 điểm % mỗi tuần và làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư vào nước Mỹ.

Đóng cửa chính phủ là gì?

Hàng năm, quốc hội Mỹ phải thông qua dự luật cấp ngân sách cho chính phủ liên bang trong năm tài khóa tiếp theo. Nếu quốc hội không hoàn tất tiến trình phân bổ ngân sách đúng thời hạn, chính phủ sẽ phải đóng cửa.

Ngày 1/10 là ngày bắt đầu năm tài khóa 2026 của chính phủ Mỹ.

Trong thời gian đóng cửa, chính phủ Mỹ sẽ dừng tất cả các chức năng “không thiết yếu” mà chưa được cấp ngân sách.

Ngược lại, các dịch vụ “thiết yếu” liên quan đến an toàn công cộng, chẳng hạn như kiểm soát không lưu hoặc an ninh quốc gia, sẽ tiếp tục hoạt động.

Các khoản chi trả cho an sinh xã hội và chương trình bảo hiểm y tế công Medicare - vốn được xem là chi tiêu “bắt buộc” của chính phủ - vẫn sẽ tiếp tục được duy trì, theo CNBC.

Đợt đóng cửa chính phủ gần đây nhất xảy ra trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump. Đó cũng là đợt đóng cửa chính phủ dài nhất trong lịch sử nước Mỹ, bắt đầu cuối tháng 12/2018 và kéo dài 35 ngày.

Những đối tượng nào chịu thiệt hại?

Ngay lập tức sau khi chính phủ đóng cửa, những công chức liên bang bị coi là “không thiết yếu” sẽ bị nghỉ việc tạm thời. Trong thời gian này họ không có lương, nhưng sau đó sẽ được nhận đền bù.

Trong khi đó, những công chức “thiết yếu” vẫn phải đi làm mà không được trả lương.

Trong lần đóng cửa chính phủ hồi năm 2018, khoảng 800.000 công chức liên bang đã bị nghỉ việc tạm thời hoặc phải làm việc không lương, dẫn đến mất thu nhập khoảng 70 tỷ USD (tương đương 0,3% GDP một năm của Mỹ).

Các nhà thầu chính phủ - từ các công ty cung cấp dịch vụ căng-tin cho đến các đơn vị tư vấn chiến lược cho chính phủ - cũng sẽ chịu tổn thất vì không được trả tiền cho các dịch vụ đã cung cấp.

Tuy nhiên, khác với công chức, lịch sử cho thấy các nhà thầu liên bang thường không được hoàn trả tiền.

Mất thu nhập có thể gây áp lực tài chính cho các hộ gia đình - đặc biệt là ở khu vực Washington D.C. - vốn không có nguồn tài chính dự phòng để ứng phó khi bỏ lỡ kỳ trả lương.

Tuy nhiên, tổn thất sẽ không quá nghiêm trọng nếu đợt đóng cửa chỉ ngắn hạn, các nhà kinh tế nhận định.

“Tác động trực tiếp từ các đợt đóng cửa thường không lớn vì đa phần chỉ kéo dài trong vài ngày. Thậm chí, nhiều lần đóng cửa rơi đúng vào cuối tuần nên mức ảnh hưởng càng hạn chế”, ông Thomas Ryan, nhà kinh tế học tại Capital Economics cho biết.

Ảnh hưởng thế nào đến kinh tế Mỹ?

Mặc dù chính phủ đóng vai trò lớn trong nền kinh tế, lịch sử cho thấy các đợt đóng cửa không để lại ảnh hưởng lâu dài.

Theo CNBC, nếu đợt đóng cửa kéo dài không đến 2 tuần, thì nền kinh tế Mỹ sẽ không bị tác động đáng kể. Theo ước tính trung bình, mỗi tuần đóng cửa có thể làm tăng trưởng GDP thực giảm khoảng 0,1 – 0,2 điểm %.

Phố Wall ước tính ngay cả đợt đóng cửa 35 ngày dài nhất trong lịch sử hồi năm 2018 cũng chỉ khiến GDP giảm tối đa khoảng 0,4%.

“0.1% tăng trưởng cũng là quan trọng. Nhưng mất nó không có nghĩa là thế giới sụp đổ hay nền kinh tế rơi vào suy thoái”, ông Mark Zandi, kinh tế trưởng tại công ty tư vấn tài chính Moody’s cho biết.

Mức độ tác động của đợt đóng cửa phụ thuộc vào số lượng lao động bị nghỉ việc tạm thời hoặc sa thải. Khác với các đợt đóng cửa trước, Tổng thống Donald Trump không chỉ cho nghỉ việc tạm thời mà còn cảnh báo sẽ cắt giảm việc làm vĩnh viễn.

Nền kinh tế Mỹ hiện tại đang khá bấp bênh, đặc biệt là với vấn đề việc làm. Do đó đợt đóng cửa có thể tạo thêm lực cản.

Báo cáo việc làm hồi tháng 6 cho thấy tăng trưởng việc làm ở mức âm. Trong tháng 8 vừa qua, nền kinh tế cũng chỉ bổ sung được 22.000 việc làm.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang phải đứng giữa 2 lựa chọn: Tăng lãi suất để giảm lạm phát, hay giảm lãi suất để thúc đẩy tạo việc làm.

“Đây là một tình huống đầy thách thức”, Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết.

Nhà đầu tư chịu tác động ra sao?

Theo Reuters, thị trường thường có xu hướng hoạt động tương đối ổn định trong các đợt đóng cửa chính phủ.

Công ty tư vấn tài chính Truist Wealth nhận thấy rằng chỉ số S&P 500 ít thay đổi trong 20 lần chính phủ Mỹ đóng cửa kể từ năm 1976.

Chỉ số Dollar Index (giá trị của đồng USD so với rổ tiền tệ bao gồm bảng Anh, euro và yên) thường dao động nhưng hiếm khi biến động mạnh. Trái phiếu Kho bạc Mỹ đôi khi tăng giá nhờ nhu cầu gia tăng đối với tài sản “trú ẩn an toàn”, nhưng nhìn chung ít bị ảnh hưởng trong dài hạn.

Tuy nhiên, một đợt đóng cửa kéo dài có thể gây áp lực lên niềm tin của nhà đầu tư vào khả năng quản trị quốc gia và vị thế “trú ẩn an toàn” của nước Mỹ, ông Zandi nhận định.

Nguồn: CNBC, Reuters/ VietnamFinance

Từ khóa: chính quyền Mỹ đóng cửa, thị trường tài chính, rủi ro kinh tế