Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Những thay đổi triệt để đang diễn ra với thương mại quốc tế, vì các liên minh kinh tế mới, và sự dịch chuyển địa chính trị đang định hình lại bối cảnh thương mại toàn cầu. Xu hướng hiện nay cho thấy các nước đang hình thành hoặc gia nhập các liên minh thương mại mới đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các khối thương mại truyền thống.

Một trong những diễn biến đáng kể là sự gia tăng của các thỏa thuận thương mại khu vực, trong đó tạo điều kiện cho tăng trưởng thương mại quốc tế bằng cách tạo ra các cách thức mới cho thương mại xuyên biên giới phi thuế quan. Đối với lục đại châu Á, hợp tác kinh tế đã trở thành một thách thức cho khu vực, trong đó Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) ngày càng nhận được nhiều sự ủng hộ khi trở thành thỏa thuận thương mại tự do lớn nhất thế giới.

RCEP bao gồm 15 nước trong đó Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Úc đang tăng cường quan hệ kinh tế khu vực thông qua thỏa thuận thương mại. Liên minh thương mại khổng lồ này được dự đoán sẽ dẫn đầu về giao thương và đầu tư trong khu vực bên cạnh khả năng tái cấu trúc các chuỗi cung ứng toàn cầu và điều chỉnh quyền lực kinh tế.

Ngược lại, Hoa Kỳ đang sử dụng chiến lược mới “friend-shoring” để củng cố mối quan hệ với đồng minh và đối tác có cùng lý tưởng. Phương pháp này được xem là câu trả lời cho những yếu điểm đã thể hiện trong đại dịch COVID- 19 và sự đối kháng với Trung Quốc, Hoa Kỳ đang nỗ lực cung cấp các “nguyên liệu” chiến lược có sẵn và giảm sự phụ thuộc vào đối thủ địa chính trị.

Tương tự, châu Âu đang đánh giá lại các mối quan hệ thương mại sau Brexit và tình hình bất ổn giữa Liên minh châu Âu và Nga. EU hiện đang tìm cách hoàn thiện các thỏa thuận thương mại mới với Mỹ Latinh, châu Phi và các nước Đông Nam Á, cũng như tương lai về hội nhập kinh tế với các nước thành viên.

Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp bán dẫn đã trở thành một điểm trọng tâm của thương mại quốc tế, mặc dù các nước đang cạnh tranh để thống trị trong lĩnh vực quan trọng này. Hoa Kỳ, Trung Quốc và châu Âu tất cả đang đầu tư rất nhiều tiền vào việc phát triển năng lực sản xuất chip quốc gia, tìm cách giảm sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu và đảm bảo sự phát triển công nghệ tương ứng của họ.

Các chính sách thương mại ngày càng bị ảnh hưởng bởi vấn đề biến đổi khí hậu, vì vậy nhiều nước hiện đang bổ sung các tiêu chuẩn môi trường vào thỏa thuận thương mại của mình. Sáng kiến về “Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon” đang trở nên hợp thời, đặc biệt ở châu Âu, như một cách cân bằng các ngành công nghiệp nội địa với các quy định nghiêm ngặt về phát thải.

Nền kinh tế số vẫn rất quan trọng, cung cấp thương mại điện tử và dịch vụ số, là các yếu tố chính của thương mại quốc tế. Các nước hiện đang trong quá trình cân nhắc về cách điều chỉnh và đánh thuế những hoạt động mà có thể khiến trật tự thương mại mới tập trung vào dòng dữ liệu, thuế điện tử và an ninh mạng hơn.

Ngày càng nhiều những nền kinh tế nhỏ hơn đang xem xét bối cảnh thương mại toàn cầu. Các nước như Ấn Độ, Brazil và Indonesia đang củng cố ưu thế kinh tế của mình nhằm đảm bảo các điều kiện thương mại tốt hơn và tạo dấu ấn mạnh mẽ hơn trên trường quốc tế.

Các cuộc tranh chấp thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc vẫn bao trùm nền kinh tế toàn cầu. Vẫn có những nỗ lực nhằm giảm bớt tranh chấp nhưng cuộc chiến tranh quyền thống trị giữa hai cường quốc trên thế giới vẫn luôn là một vấn đề cần lưu tâm trong bối cảnh thương mại quốc tế.

Khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng là cần thiết sau thời gian gián đoạn trong lĩnh vực kinh doanh và chính phủ. Điều này là do cách tiếp cận nearshoring và reshoring là chiến lược phổ biến được áp dụng khi các công ty nỗ lực giảm thiểu tình trạng dễ bị tổn thương với các cú sốc toàn cầu và các mối nguy địa chính trị.

Bên cạnh đó, WTO cần được cải cách bởi vì các nước không thể tự mình đối phó với thách thức của thương mại thế kỷ 21. Các nước thành viên đang tranh luận về cách đưa cơ chế giải quyết tranh chấp của tổ chức WTO vào kỷ nguyên số và cũng cập nhật các quy tắc của mình để phản ánh tốt hơn tình hình thực tế.

Các hoạt động thương mại bền vững ngày càng được công nhận nhiều hơn, tập trung mạnh mẽ hơn vào các tiêu chuẩn lao động công bằng, bảo vệ môi trường và nguồn cung ứng. Tính minh bạch và trách nhiệm với môi trường mà người tiêu dùng và nhà đầu tư ngày càng yêu cầu, đang ảnh hưởng đến xu hướng phát triển của các công ty, tức là sao cho phù hợp hơn với phần còn lại của thế giới.

Gần đây, tiền điện tử và công nghệ blockchain đã được đưa vào thương mại quốc tế và những điều mới mẻ này chắc chắn sẽ phát triển toàn bộ cấu trúc của quy trình cho phép các công ty thực hiện các hoạt động thương mại của họ. Tuy nhiên, sự không chắc chắn về quy định và lo ngại về những biến động cho đến nay đã khiến các công ty không thể tiếp cận được với khách hàng trên thị trường thế giới nói chung.

Có thể thấy thương mại dịch vụ đang bao trùm, trong một số trường hợp thậm chí còn vượt qua thương mại hàng hóa và đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất nhanh ở nhiều khu vực. Các yếu tố thúc đẩy xu hướng này là công nghệ hiện đang phổ biến và nền kinh tế toàn cầu đang phát triển, nơi các ngành công nghiệp dựa trên tri thức đóng vai trò quan trọng.

Các vấn đề xung đột thế giới không còn ảnh hưởng nhiều nên sẽ sớm có những thay đổi lớn trong các mối quan hệ kinh tế toàn cầu. Cách các quốc gia quản lý những thay đổi này và giao thương với nhau sẽ có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế toàn cầu và hợp tác quốc tế trong tương lai.

Nguồn: Magazine99

Từ khóa: liên minh kinh tế mới, thương mại thế giới, hiệp định thương mại tự do, WTO, công nghệ