Chủ động “hóa giải” tác động từ cuộc chiến thương mại toàn cầu

Chính sách tăng thuế nhập khẩu mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thực hiện với một số quốc gia, đặc biệt là những đối tác mà Mỹ đang bị thâm hụt thương mại, đang tác động rất lớn đến thương mại quốc tế. Nhiều ý kiến cho rằng, Việt Nam cần nhận diện và dự báo sớm về vấn đề này, chủ động thực hiện các giải pháp nhằm hạn chế những tác động bất lợi.

Nhận diện, dự báo sớm

Đánh giá về những kết quả đạt được của ngoại giao Việt Nam trong năm 2024 khi trao đổi với báo chí nhân dịp đầu xuân 2025, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn khẳng định, ngoại giao kinh tế là một trong những “điểm sáng” trong năm qua.

Đó là tranh thủ được các đối tác lớn như trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; đón bắt làn sóng chuyển dịch đầu tư ở khu vực, đón sóng đầu tư nước ngoài (FDI) chất lượng cao và ODA thế hệ mới với ưu đãi và thời gian dài hơn; mở rộng thị trường cho du lịch, lao động... Đặc biệt là còn dự báo và tham mưu các giải pháp ứng phó trước các diễn biến phức tạp, khó lường của kinh tế toàn cầu, trong đó có cả dự báo về chiến tranh thương mại toàn cầu.

5.1

Từ những kịch bản, tình huống được đặt ra khi diễn biến thương mại toàn cầu ngày càng khó lường, ngay trong năm 2024, Chính phủ đã chủ trương đa dạng hóa các đối tác và thị trường, nhất là những khu vực nhiều tiềm năng và chưa được khai thác, tránh phụ thuộc vào những thị trường truyền thống được dự báo có thể xảy ra những rủi ro.

Sự chủ động này của Việt Nam được thể hiện rõ là cuối tháng 10-2024, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có chuyến thăm chính thức Các Tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai nước đã thống nhất về nâng cấp quan hệ lên Đối tác toàn diện. Cùng với đó, hai bên đã ký kết Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) và UAE cam kết xóa bỏ thuế quan ngay khi CEPA có hiệu lực đối với nhiều ngành hàng chủ lực và có tiềm năng xuất khẩu lớn của Việt Nam.

Đây là một sự kiện thương mại có tính “bước ngoặt” đối với Việt Nam khi đã chính thức “đặt chân” vào được thị trường vùng Vịnh giàu tiềm năng với một lĩnh vực khá mới mẻ: thị trường Halal. Halal bao gồm thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm và nhiều sản phẩm khác mà người tiêu dùng Hồi giáo có thể sử dụng mà không vi phạm các quy tắc tôn giáo.

Báo cáo Kinh tế Hồi giáo toàn cầu (SGIE) dự đoán, chi tiêu cho sản phẩm và dịch vụ Halal sẽ đạt mức 1.670 tỷ USD vào năm 2025. Đây là cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Tiếp đó, tháng 11-2024, trong chuyến thăm chính thức Brazil của người đứng đầu Chính phủ, Việt Nam và Brazil cũng nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược, mở ra giai đoạn phát triển mới trong quan hệ hai nước. Hai bên cam kết phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 10 tỷ USD vào năm 2025 và lên 15 tỷ USD vào năm 2030.

Nguyên tắc “cùng thắng”

Hiện nay, nhiều ý kiến cho rằng việc không loại trừ khả năng sắp tới hàng hóa Việt Nam cũng sẽ bị Mỹ áp thuế khi Việt Nam đang là một trong những đối tác mà Mỹ chịu thâm hụt thương mại. Nếu điều này xảy ra, tác động đến thương mại và kinh tế Việt Nam sẽ rất lớn, nhất là khi Việt Nam đang dựa nhiều vào xuất khẩu. Tuy vậy, theo góc nhìn của một số chuyên gia, vấn đề không hẳn nằm ở việc Mỹ đánh thuế đối với hàng hóa Việt Nam khi nào và ra sao, mà vấn đề ở chỗ khả năng đàm phán và thỏa thuận giữa Việt Nam với Mỹ trên nguyên tắc “win - win” (cùng thắng, cùng có lợi).

5.2

GS Hà Tôn Vinh, thành viên Đảng Cộng hòa (Mỹ), cựu trợ lý đặc biệt của Nhà Trắng trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Mỹ R.W Reagan, hiện là Chủ nhiệm Chương trình GD-ĐT Doanh nghiệp cao cấp của Đại học Tổng hợp California Miramar University (CMU) tại Việt Nam và là chuyên gia tư vấn cao cấp khu vực châu Á của Ngân hàng Thế giới nhận xét, việc Mỹ đánh thuế đối với hàng hóa Việt Nam là điều sẽ xảy ra, có thể vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2026.

Tuy nhiên, quan hệ Việt - Mỹ hiện nay đang rất tốt, và quan trọng là Mỹ xem Việt Nam là “đối tác” chứ không phải là “đối thủ” trong cạnh tranh thương mại, do đó vấn đề hiện nay là Việt Nam cần đưa ra những giải pháp, thỏa thuận về thương mại sao cho “người Mỹ cảm thấy mình cũng có lợi”.

“Hiện Mỹ là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam, thương mại hai chiều luôn ở mức 100 đến 120 tỷ USD/năm và càng ngày càng phát triển ở nhiều ngành, lĩnh vực. Sự bổ trợ của hai nền kinh tế giúp cho xuất khẩu Việt Nam vào Mỹ tăng, cùng với đó là sự lớn mạnh của kinh tế Việt Nam, các doanh nghiệp FDI khai thác tốt ưu đãi thuế ở các hiệp định song phương, trong đó có cả các doanh nghiệp Mỹ”, GS Hà Tôn Vinh nói.

Theo GS Hà Tôn Vinh, giải pháp trước mắt hiện nay là Việt Nam cần mua hàng hóa của Mỹ để thu hẹp cán cân thâm hụt thương mại của Mỹ. “Tuy nhiên, hàng hóa của Mỹ có những thứ Việt Nam không có nhu cầu mua hoặc có thứ Việt Nam muốn mua nhưng lại quá đắt đỏ. Vừa qua, Việt Nam quyết định mua máy bay của Mỹ, nhưng giá trị mỗi chiếc cũng chỉ hơn 100 triệu USD cũng không thể đủ để giảm thâm hụt thặng dư thương mại của Mỹ, trong khi quan điểm của Mỹ là Việt Nam phải giảm khoảng 50% giá trị thặng dư thương mại hiện nay”, GS Hà Tôn Vinh đánh giá.

Do đó, theo GS Hà Tôn Vinh, Việt Nam cần tính đến giải pháp khác là mua công nghệ và thuê nhân lực, dịch vụ vận hành và tư vấn công nghệ từ Mỹ. Điều này Việt Nam đã và đang làm khi đã có những thỏa thuận hợp tác với các tập đoàn công nghệ số, công nghệ cao của Mỹ.

Nguồn: Sài Gòn giải phóng

Từ khóa: thuế quan, Donald Trump, Việt Nam, kinh tế