Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 13 của WTO tại Abu Dhabi, 125 thành viên - 75% thành viên của WTO - ủng hộ đưa Hiệp định Tạo thuận lợi Đầu tư cho Phát triển (IFDA) mới này vào bộ quy tắc của WTO. Trong số các thành viên ủng hộ, có 89 quốc gia là các nước đang phát triển, 27 nước kém phát triển nhất.

IFDA là một thỏa thuận đa phương và mở cửa cho tất cả các thành viên WTO nhưng chỉ có tính ràng buộc đối với những thành viên tham gia thỏa thuận này. Ấn Độ từ lâu đã phản đối IDFA và thậm chí cùng với Nam Phi dẫn đầu một chiến dịch (cho đến nay) để ngăn chặn việc áp dụng IDFA theo Phụ lục 4 của Hiệp định Marrakesh tại một hội nghị cấp Bộ trưởng.

Các nước đang phát triển rất cần IFDA vì nó không chỉ giúp họ thu hút đầu tư nhiều hơn mà còn bền vững và đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có tác động thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế bền vững. Hiệp định được thực hiện sẽ giúp cải thiện hai trong ba yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư quốc tế về địa điểm đầu tư - chất lượng và khả năng dự đoán của khung pháp lý ảnh hưởng đến FDI, cũng như xúc tiến đầu tư.

Cũng vì lý do này mà các nước đang phát triển - do Chile và Hàn Quốc dẫn đầu - đã khởi xướng các cuộc đàm phán về IFDA kể từ khi ý tưởng này được một nhóm chuyên gia đề xuất lần đầu tiên vào năm 2015 và được ghi trong Tuyên bố chung của Bộ trưởng WTO vào năm 2017.

Thỏa thuận cuối cùng không đề cập đến việc tiếp cận thị trường, giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước, cũng như bảo vệ đầu tư. Thỏa thuận này phụ thuộc vào chính sách thu hút FDI của từng thành viên WTO. Theo IFDA, các quốc gia được tự do ký kết, chẳng hạn, họ có thể hạn chế dòng vốn FDI từ một quốc gia khác, đưa ra các ưu đãi, hạn chế FDI trong một số lĩnh vực nhất định và xử lý các tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước khi họ thấy phù hợp.

IFDA tập trung vào các vấn đề kỹ thuật liên quan đến việc thực thi chính sách FDI của một quốc gia nhằm cải thiện môi trường đầu tư và giúp các quốc gia thu hút FDI ngày càng tốt hơn. Cụ thể hơn, IFDA tập trung vào tính minh bạch, khả năng dự đoán và các thủ tục hành chính liên quan đến việc thực thi chính sách FDI của nước sở tại.

Cụ thể, nội dung IFDA khuyến khích đưa ra các quy định và nguyên tắc liên quan đến FDI, thiết lập một cổng thông tin trực tuyến duy nhất, thu phí ủy quyền hợp lý, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, chính phủ điện tử, thúc đẩy thiết lập cơ sở dữ liệu nhà cung cấp, triển khai chương trình phát triển và thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm. Các nước đang phát triển nhận được những ưu đãi đặc biệt như hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực cạnh tranh. Các nước đang phát triển cũng có thể xác định mức độ thực thi các điều khoản riêng lẻ.

Các quốc gia có thể tự cải thiện môi trường đầu tư của mình. Nhưng đối với nhiều quốc gia, IFDA mang lại một số lợi ích. Bao gồm việc gắn kết các cải cách tạo thuận lợi đầu tư vào các cam kết quốc tế chung, giúp các nước vượt qua sự phản ứng trong nước đối với những cải cách đó.

Hiệp định là một cam kết, một dấu hiệu tích cực cho các nhà đầu tư quốc tế rằng một quốc gia nghiêm túc thực thi các thỏa thuận trong việc thu hút FDI. Và đối với nhiều nước đang phát triển, việc hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực thực thi IFDA là cực kỳ quan trọng nhằm cải thiện năng lực thu hút đầu tư trên thị trường đầu tư toàn cầu. Những lợi ích này rất quan trọng đối với nhiều nước đang phát triển, đặc biệt là các nước kém phát triển nhất.

Đối với Ấn Độ, họ cần cân nhắc trước khi đưa ra quyết định. Một số công ty trong nước của họ đã là những nhà đầu tư nước ngoài và rất hùng mạnh hơn trên trường quốc tế. Họ quan tâm đến môi trường đầu tư minh bạch và có thể dự đoán được ở các nước sở tại, cũng như tình trạng quan liêu cản trở việc thành lập các chi nhánh nước ngoài của họ. Ấn Độ, giống như nhiều quốc gia khác nên hỗ trợ các công ty quốc nâng cao năng cạnh tranh quốc tế bằng cách ủng hộ IFDA.

Việc Ấn Độ phản đối IFDA, vì họ cho rằng WTO thiếu thẩm quyền giải quyết các vấn đề đầu tư và các thỏa thuận đa phương sẽ phá vỡ hệ thống thương mại đa phương. Nhưng IFDA được xây dựng dựa trên Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ của WTO, vốn bao trùm FDI vào các lĩnh vực dịch vụ - khoảng 2/3 FDI toàn cầu - và Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại. Cả hai hiệp định đều được Ấn Độ ủng hộ và giải quyết các vấn đề liên quan FDI của các thành viên WTO. Giải quyết các vấn đề FDI không phải là điều mới lạ đối với WTO. IFDA cho rằng các công ty phải đầu tư để giao thương và nhiều hoạt động thương mại diễn ra trong chuỗi giá trị toàn cầu và trong mạng lưới sản xuất quốc tế của các doanh nghiệp đa quốc gia dưới dạng thương mại nội bộ công ty.

Việc đưa thỏa thuận đa phương vào bộ quy tắc của WTO không phải là mới. Nó chỉ bổ sung chủ nghĩa đa phương vào Hiệp định về Mua sắm Chính phủ - mà Ấn Độ có tư cách quan sát viên - và Hiệp định về Thương mại Máy bay Dân dụng, cả hai đều đã là một phần của Phụ lục 4.

Do yêu cầu đồng thuận của tất cả các thành viên WTO, Ấn Độ có quyền ngăn chặn IFDA như một thỏa thuận đa phương. Nhưng điều này sẽ ngăn cản lợi ích của các nước đang phát triển, gồm cơ hội hỗ trợ kỹ thuật và hỗ trợ xây dựng năng lực thu hút FDI của nhiều nước đang phát triển và 27 thành viên kém phát triển nhất của WTO. Nếu Ấn Độ tiếp tục không ủng hộ một thỏa thuận mà đại đa số các nước đang phát triển trong WTO mong muốn, điều này gây tổn hại đến thiện chí của các nước đang phát triển trong các cuộc đàm phán thương mại và điều đó làm suy yếu vị thế toàn cầu của Ấn Độ.

Ấn Độ thể tận dụng các lợi ích trực tiếp cũng như gián tiếp của IFDA bằng cách tích hợp IFDA vào các quy tắc chung của WTO như một thỏa thuận đa phương. Việc ủng hộ thỏa thuận sẽ giúp Ấn Độ đẽ dàng hơn vì IFDA thực chất là một thỏa thuận đa phương mở cho tất cả các thành viên WTO. Lợi ích sẽ mở rộng cho tất cả các thành viên WTO mà không áp đặt bất kỳ nghĩa vụ nào đối với những thành viên không tham gia. Ngay cả với tư cách là một nước không tham gia, Ấn Độ và các công ty của họ đầu tư ra nước ngoài cũng được hưởng lợi từ những cải tiến dành cho các quốc gia tham gia mà các công ty Ấn Độ đầu tư vào - tất cả đều mang lại lợi ích cho Ấn Độ.

Nhưng Ấn Độ có thể tiến xa hơn và tham gia IFDA, xem như là một thỏa thuận đa phương. Mục tiêu bao trùm của IFDA - cải thiện môi trường đầu tư của nước sở tại - trước hết sẽ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp trong nước của Ấn Độ. Suy cho cùng, khu vực doanh nghiệp năng động là nền tảng của phát triển kinh tế. Chính phủ có thể tham khảo IFDA khi muốn cải cách những quy định, điều này sẽ giúp Chính phủ hạn chế được sự phản đối trong nước khi thực hiện thỏa thuận này.

Hơn nữa, việc Ấn Độ tham gia IFDA sẽ gửi tín hiệu tới các nhà đầu tư quốc tế rằng Ấn Độ cam kết trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn FDI. Điều này sẽ thúc đẩy chương trình Make in India của Ấn Độ, giúp các công ty Ấn Độ hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu và tạo ra các cơ hội việc làm mà Ấn Độ cần - những mục tiêu quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của Ấn Độ.

Chính phủ Ấn Độ nên nắm bắt cơ hội và ủng hộ IFDA nhằm thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, đồng thời củng cố vị thế của mình trong số các nước đang phát triển. Thực hiện thỏa thuận này, Ấn Độ cũng sẽ củng cố hệ thống thương mại đa phương và khôi phục niềm tin vào chức năng xây dựng quy tắc vốn đang gặp khó khăn của WTO.

Nguồn: East Asia Forum

Từ khóa: Ấn Độ, Hiệp định tạo thuận lợi đầu tư cho phát triển, WTO, FDI