Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

“Trách nhiệm xã hội góp phần tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp.” Đây là đoạn trích thường được những người ủng hộ chủ nghĩa tư bản trích dẫn liên quan đến các vấn đề ESG trong kinh doanh, của nhà kinh tế học Milton Friedman đoạt giải Nobel. Tuy nhiên, phần còn lại của câu trích dẫn được đặt sang một bên, cùng với những lưu ý hết sức quan trọng của nó.

Câu trích dẫn đầy đủ là: “Có một và chỉ một trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp – sử dụng các nguồn lực và tham gia các hoạt động góp phần tăng lợi nhuận miễn là nó vẫn tuân thủ các quy tắc chung, nghĩa là tham gia vào các hoạt động cởi mở và tự do cạnh tranh mà không có hành vi gian lận.”

Trích dẫn đầy đủ này, dựa trên lý thuyết kinh tế, là rất cần thiết nhằm giúp chúng ta hiểu rõ hơn các vấn đề ESG trong kinh doanh. Nó đặc biệt hữu ích là quan sát sự thay đổi nhận thức của chúng ta trong 130 năm qua khi phải đối mặt với thách thức làm sao cân bằng giữa lợi nhuận với tính bền vững.

Luận điểm của Milton Friedman có đứng vững đến nay hay không?

Kể từ những năm 1970, luận điểm của Milton Friedman đã được cộng đồng doanh nghiệp trên toàn thế giới đón nhận rộng rãi. Cho đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, nơi mà tâm lý tối đa hóa lợi nhuận tương tự ở Phố Wall đã thổi bay 2 nghìn tỷ USD chỉ sau một đêm, thì niềm tin chung của chúng ta về cách tiếp cận này đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Vì vậy, vào năm 2024, khoảng hơn 15 năm sau khủng hoảng tài chính năm 2008, 54 năm sau khi Milton Friedman đưa ra tuyên bố trích dẫn nổi tiếng của mình trên tờ The New York Times, 130 năm sau khi ý tưởng non trẻ về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) ra đời, vẫn tiếp tục xem xét kỹ lưỡng? Tôi tin điều đó, nhưng nó chỉ phù hợp với bốn nền tảng vi mô (thường bị bỏ qua) sau đây.

Đầu tiên, doanh nghiệp phải có cái nhìn rộng hơn về việc tối đa hóa giá trị cho tất cả các cổ đông chứ không phải một cá nhân đơn lẻ. Tầm nhìn ngắn hạn chỉ tập trung vào lợi ích trước mắt của một hoặc một số ít cổ đông được chọn sẽ không tạo ra giá trị có trách nhiệm với xã hội.

Thứ hai, theo như Friedman, thị trường cạnh tranh là điều cần thiết để tạo ra kết quả có trách nhiệm với xã hội trong kinh doanh. Các công ty thường lạm dụng vị thế thị trường và vốn xã hội như là yếu tố độc quyền (ví dụ: dữ liệu cá nhân của khách hàng) để tối đa hóa lợi nhuận mà không xem xét đúng đắn các yếu tố ESG.

Thứ ba, cần có hệ thống pháp lý và quy định phát triển tốt để bảo vệ quyền của các nhóm dễ bị tổn thương nhất trong xã hội. Hệ thống này giúp doanh nghiệp ngăn chặn những thông lệ xấu và hướng dẫn họ đưa ra những quyết định có trách nhiệm với xã hội.

Cuối cùng, tối đa hóa giá trị cổ đông không phải lúc nào cũng giống như tối đa hóa giá cổ phiếu. Càng ngày, các nhà đầu tư càng muốn mua vào thứ gì đó phù hợp với yêu cầu về chính trị, xã hội và môi trường. Do đó, cải thiện phúc lợi của cổ đông ngày nay có nghĩa là áp dụng một cách tiếp cận toàn diện hơn, kết hợp cả ưu tiên theo chiều giá và không theo chiều giá.

Chỉ khi bốn nền tảng vi mô này được thực hiện một cách nhất quán thì doanh nghiệp mới đáp ứng cả mục tiệu lợi nhuận và trách nhiệm xã hội.

Bức tranh lớn hơn – Chúng ta nghĩ gì về ESG?

Bỏ qua các chi tiết của lý thuyết kinh tế, nhận thức của mọi người về ESG – và cách các doanh nghiệp ủng hộ hoặc phớt lờ nó – đã thay đổi theo thời gian. Nhờ nghiên cứu mới nhất của Joel Houston, Sehoon Kim và Boyuan Li, ứng dụng AI và công nghệ máy tính vào bối cảnh trách nhiệm của doanh nghiệp, giờ đây chúng ta đang ở vị thế tốt hơn nhiều để đánh giá mối quan hệ này giữa các vấn đề ESG và quan điểm của mọi người trong 130 năm qua.

Nếu chúng ta tổng hợp các ý kiến được chia sẻ từ năm 1890 đến năm 2024, sẽ xuất hiện hai xu hướng nổi bật liên quan đến vấn đề Môi trường (E) và Xã hội (S).

Một là sự chú ý của cộng đồng đối với vấn đề E tăng lên trong lúc các xã hội tương đối thịnh vượng. Nó cũng gia tăng vào thời điểm có sự chia rẽ về chính trị và ý thức hệ.

Hai là sự chú ý của cộng đồng đối với vấn đề S tăng lên trong thời điểm kinh tế xã hội bất ổn. Nó cũng tăng trong thời kỳ tăng trưởng GDP thực có biến động cao.

Nói một cách đơn giản, mọi người quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề môi trường khi tình hình tài chính được đảm bảo, tình hình chính trịbị phân mảnh. Mối quan tâm của công chúng đối với các vấn đề xã hội thường bùng lên khi nền kinh tế xấu đi, khi họ cảm thấy khó khăn hoặc khi cơ cấu xã hội thay đổi và họ cảm thấy không chắc chắn về vị trí của mình trong xã hội.

Năm 2024, bất bình đẳng toàn cầu ngày càng gia tăng, chia rẽ chính trị và ý thức hệ ngày càng lớn, đồng thời biến động kinh tế ngày càng gia tăng, vì vậy, mọi người trên khắp thế giới đang chú ý nhiều hơn đến cả các vấn đề môi trường và xã hội. Do đó, các công ty cần xem xét lại các hoạt động ESG và sẵn sàng thực hiện và minh bạch hơn với các nhà đầu tư cũng như khách hàng về các vấn đề ESG.

Hướng về phía trước – Chúng ta sẽ đi đâu từ đây?

Mặc dù chúng ta đang có dữ liệu 130 năm, thảo luận và phản ánh về ESG, nhưng công việc vẫn chưa hoàn thành.

Tiếp tục nâng cao hiểu biết về vai trò và nhận thức của công chúng về ESG trong kinh doanh là vô giá để hướng dẫn các doanh nghiệp có trách nhiệm hơn với xã hội. Theo đó, các học giả đang nâng cao kiến thức về các vấn đề ESG. Bốn lĩnh vực trọng tâm trong các nghiên cứu học thuật ngày nay là:

• Đo lường: Làm cách nào chúng ta có thể phát triển một thước đo nhất quán, khách quan và có thể so sánh được về các vấn đề ESG và dễ tiếp cận?
• Sự phù hợp: Làm thế nào chúng ta có thể kết hợp tốt hơn các sản phẩm bền vững với khách hàng bền vững hoặc người cho vay bền vững với chủ nợ bền vững?
• Định giá: Làm thế nào chúng ta có thể định giá các công cụ tài chính như trái phiếu xanh, định giá carbon và cổ phiếu xanh một cách công bằng, minh bạch và hiệu quả?
• Tác động: Làm cách nào chúng ta có thể đánh giá chính xác tác động xã hội của một biện pháp ESG nhất định?

Bằng cách khai thác những lĩnh vực này, các học giả, doanh nghiệp và cộng đồng đều có thể góp phần nâng cao hiểu biết về các vấn đề ESG và cách tiếp cận chúng tốt nhất. Nhằm suy nghĩ như một nhà kinh tế trong thời đại mà trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ngày càng trở nên phổ biến và quan trọng, thì thái độ là cần thiết. Mọi người cần tôn trọng sự thật và tin vào sức mạnh của dữ liệu cũng như các phương pháp tiếp cận khoa học. Chúng ta cần giải quyết những vấn đề cấp bách nhất có ý nghĩa thực tế. Và cuối cùng, chúng ta cần điều tra sâu nhưng phải suy nghĩ thấu đáo, đồng thời tìm hiểu những điều chưa biết.

Nguồn: CampdenFB

Từ khóa: ESG, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, CSR, khủng hoảng tài chính