Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 Nền kinh tế đang mở rộng nhanh chóng của Đông Nam Á đang thu hút các nhà đầu tư nước ngoài và những cam kết mới từ các tập đoàn toàn cầu. Liệu khu vực này có thể thách thức Trung Quốc ngay trong chính khu vực của mình?

“ASEAN là một điểm sáng,” Federico Burgoni, trưởng bộ phận Chiến lược và Chuyển đổi của Ngân hàng United Overseas Bank ở Singapore, cho biết.

Được thành lập như một cộng đồng chính trị và kinh tế gồm năm quốc gia vào năm 1967, Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ngày nay gồm 10 quốc gia và 647 triệu người, với GDP năm 2023 đạt 2,9 nghìn tỷ USD. ASEAN cũng là đối tác thương mại lớn thứ tư của Hoa Kỳ; một phần nhờ vào sự lạnh nhạt trong quan hệ kinh tế giữa Washington và Bắc Kinh, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ASEAN đã đạt 224 tỷ USD vào năm 2022, với Hoa Kỳ là nhà đầu tư lớn nhất.

Đã có những khó khăn trong quá trình phát triển; các kế hoạch tạo ra một thị trường chung tích hợp và không thuế quan vào năm 2025 đã bị cản trở bởi chủ nghĩa bảo hộ trong nước và gần đây hơn là do đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, những người có kinh nghiệm nghiên cứu về Đông Nam Á bày tỏ sự lạc quan.

Burgoni cho biết: “ASEAN được hỗ trợ bởi các yếu tố cơ bản vững chắc, bao gồm dân số trẻ, lực lượng lao động năng động và đầu tư trực tiếp nước ngoài ngày càng tăng”. Tổng vốn FDI cho khu vực đạt 228,9 tỷ USD vào năm 2023, gần gấp đôi so với mức 118,7 tỷ USD của năm 2015.

Burgoni kỳ vọng tăng trưởng trong khu vực sẽ duy trì mạnh mẽ nhờ vào sự kết hợp thuận lợi giữa nhu cầu nội địa, lạm phát đang giảm dần, và dòng chảy thương mại và đầu tư vào khu vực ngày càng tăng.

“Đúng, có một số rủi ro địa chính trị bao gồm, các biện pháp trừng phạt của Mỹ từ thời Trump, vấn đề ở Đài Loan, v.v., nhưng ở khu vực châu Á, chúng tôi nghĩ rằng Đông Nam Á là điểm sáng,” ông nói. “ASEAN là một trong những khối thương mại phát triển nhanh nhất và hiện được coi là một cơ sở sản xuất và một thị trường tiêu dùng đang phát triển cho cả phương Tây và Trung Quốc.” Điều này khác biệt so với Trung Quốc và nhiều nền kinh tế phương Tây.

Đến năm 2030, 65% dân số dự kiến ​​750 triệu người sẽ thuộc tầng lớp trung lưu, một phần dựa vào nhu cầu nội địa vững chắc. Điều quan trọng là các quốc gia như Malaysia và Indonesia rất giàu dầu mỏ và các loại khoáng sản.

Các nhà đầu tư công nghệ cũng đang để mắt tới khu vực này.

Các công ty công nghệ lớn mở rộng hoạt động

Padfield là một chuyên gia kỳ cựu trong lĩnh vực công nghệ và là CEO sáng lập của Salamander Advisory, một công ty tư vấn cho các công ty công nghệ giai đoạn đầu. Là một nhà lãnh đạo toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ và kinh doanh tại khu vực này trong hơn ba thập kỷ, ông từng là phó chủ tịch cấp cao toàn cầu về Chuyển đổi tại NTT, và trước đó là chủ tịch và CEO của Dimension Data Asia Pacific và CEO của Datacraft Asia, công ty niêm yết trên sàn SGX. Ông cũng đã giúp dẫn dắt Equant, hiện là Orange Business Services, đến một đợt IPO thành công đồng thời trên Sàn giao dịch chứng khoán New York và Sở giao dịch chứng khoán Paris.

“Mặc dù không phải là một khối thương mại, ASEAN đang tích cực học hỏi từ những sai lầm của châu Âu,” Padfield cho biết. Việc thúc đẩy quá nhanh về hội nhập kinh tế và pháp lý sẽ tạo ra sự phản đối về chính trị - sự nhạy cảm của các quốc gia cần được tôn trọng.

Các công ty công nghệ lớn như Google, Amazon và NTT đã thiết lập hoạt động trong khu vực. Global Foundries năm ngoái đã hoàn thành việc mở rộng các cơ sở sản xuất vi mạch của mình ở Singapore với chi phí 4 tỷ USD, trong khi Nvidia và AMD đang nhắm đến tiềm năng trí tuệ nhân tạo của khu vực.

Padfield cho biết thêm: “Đáng chú ý là khoản đầu tư vào lĩnh vực xe điện đã tăng vọt lên 18,1 tỷ USD vào năm 2022, đánh dấu mức tăng 570% so với 2,7 tỷ USD của năm 2021”.

Trong một dấu hiệu cho thấy cộng đồng đầu tư toàn cầu nhìn nhận Singapore như một cường quốc tài chính và công nghệ, Sàn giao dịch chứng khoán London hiện có 350 nhân viên toàn thời gian làm việc tại đảo quốc này.

Padfield cho biết: “Thật ngạc nhiên, chúng tôi tính toán rằng có hơn 400 quỹ đầu tư mạo hiểm đã đăng ký tại Singapore với số vốn 8 tỷ USD và hơn 4.000 công ty khởi nghiệp công nghệ đã hoạt động”.

Ông cho biết thêm, Apple, Microsoft và Invidia đã cam kết đầu tư hàng tỷ đô la vào các nền kinh tế ASEAN và các CEO của họ đều đã “làm quen với các nguyên thủ quốc gia từ Indonesia đến Malaysia”.

Singapore đã thu hút sự chú ý vào tháng trước khi Amazon tiếp quản một địa điểm khổng lồ trong thành phố quốc gia này để công bố kế hoạch đầu tư mới trị giá 9 tỷ USD. Tại Johor Bahru của Malaysia, giáp với Singapore, Nvidia đã hợp tác với một nhà điều hành địa phương vào năm ngoái để xây dựng một công viên trung tâm dữ liệu AI trị giá 4,3 tỷ USD. Trong khi đó, CEO Jensen Huang đã được nhìn thấy đang thưởng thức ẩm thực đường phố ở Việt Nam và được đồn đoán rằng đang xem xét Hà Nội và Đà Nẵng như những trung tâm tiềm năng cho các khoản đầu tư trong tương lai.

Với hy vọng xây dựng dựa trên sự quan tâm của các công ty công nghệ lớn, ASEAN hiện đang hoàn thiện Hiệp định Khung Kinh tế Kỹ thuật số ASEAN (DEFA), hiệp định đầu tiên thuộc lĩnh vực này trên toàn thế giới, dự kiến sẽ tăng gấp ba nền kinh tế kỹ thuật số của khu vực từ 300 tỷ USD hiện nay lên gần 1 nghìn tỷ USD vào năm 2030. Các quy tắc tiến bộ (như càng nới lỏng quy định, tăng trưởng càng nhanh) trong DEFA sẽ tăng gấp đôi giá trị đóng góp, giải phóng 2 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế kỹ thuật số của khu vực.

Padfield kết luận: “Tôi nghĩ có thể thẳng thắn phát biểu rằng, những ngày chỉ đứng thứ hai sau Trung Quốc đã thực sự kết thúc”.

Nhà tư vấn Kearney cho biết AI sẽ đóng một vai trò lớn trong sự thay đổi này. Công ty này ước tính rằng việc áp dụng AI có thể bổ sung thêm 1 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế ASEAN vào năm 2030. Một yếu tố cụ thể thúc đẩy sự thay đổi này là AI có tính sáng tạo, theo Tony Nash, một cư dân lâu năm trong khu vực và là cựu cố vấn cho chính phủ Trung Quốc về Sáng kiến Vành đai và Cong đường toàn cầu, người sáng lập Complete Intelligence, một công ty cung cấp dự báo dựa trên AI cho các công ty lớn ở châu Á và trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, phần lớn sẽ phụ thuộc vào khả năng hội nhập hơn nữa của khu vực.

Nash lưu ý: “ASEAN bao gồm khoảng chục quốc gia khác nhau về chính trị, văn hóa và địa lý. “Mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ nhưng xu hướng bảo hộ cứng nhắc và các lợi ích quốc gia xung đột vẫn tiếp tục cản trở việc thực hiện đầy đủ tham vọng này.”

Tuy nhiên, "có những dấu hiệu liên tục cho thấy ASEAN đang hưởng lợi từ những rạn nứt trong nền kinh tế của Trung Quốc," ông nói thêm. Khi căng thẳng với phương Tây tiếp diễn và những lo ngại về sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng gia tăng, các tập đoàn đa quốc gia tiếp tục đa dạng hóa hoạt động của họ vào khu vực Đông Nam Á.

Đặc biệt, Việt Nam đã nổi lên như một trung tâm sản xuất, thu hút các khoản đầu tư mà trước đây có thể đã ưu tiên cho Trung Quốc. Và các tập đoàn công nghệ lớn đang tận dụng lực lượng lao động chi phí thấp nhưng có kỹ thuật cao trong khu vực này, Nash cho biết thêm.

Bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi biến đổi khí hậu, ASEAN cũng đang nhìn về tương lai trong các nỗ lực khử cacbon cho nền kinh tế của mình.

Các sáng kiến như Chiến lược trung hòa carbon ASEAN, Khung kinh tế tuần hoàn và Khung kinh tế biển ASEAN nhằm giúp khu vực chuyển đổi sang nền kinh tế xanh đồng thời tạo ra giá trị kinh tế đáng kể. Malaysia và Thái Lan đang thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo, thường hợp tác với các nhà cung cấp công nghệ hàng đầu của Trung Quốc đang tìm cách tránh các khoản thuế xuất khẩu nặng nề từ Mỹ đối với hàng hóa từ đại lục.

Góc nhìn từ Hoa Kỳ

Từ góc nhìn của nhà đầu tư Hoa Kỳ, ASEAN có nhiều điểm hấp dẫn. "Khu vực này tự hào với tầng lớp trung lưu đang phát triển mạnh, tài nguyên thiên nhiên phong phú và vị trí địa lý chiến lược trên các tuyến đường thương mại quan trọng," Nash nói. Sự ổn định chính trị tương đối và các chính sách ủng hộ kinh doanh có thể chứng tỏ sức hút, đặc biệt khi thế giới đang đối mặt với trật tự kinh tế ngày càng phân mảnh.

Các nhà quan sát kỹ lưỡng cũng đồng ý rằng vị thế của Singapore như một trung tâm tài chính hàng đầu Đông Nam Á được đảm bảo, ít nhất là trong tương lai gần.

"Động lực kinh tế ấn tượng, khung pháp lý vững chắc và các chính sách thân thiện với doanh nghiệp của đảo quốc này đã củng cố vị thế như là một cửa ngõ vào khu vực," Nash nói. Nhưng các nước láng giềng cũng có sự thông minh tương tự.

Các đối thủ mới nổi như Jakarta và Kuala Lumpur đang háo hức cạnh tranh với thành công của Singapore, với việc tận dụng những lợi thế chiến lược riêng của họ, bao gồm quy mô mà Singapore thiếu và nhu cầu không ngừng về vốn trong các nền kinh tế ASEAN. Sự thẩm định thận trọng, lựa chọn đối tác địa phương phù hợp và tầm nhìn dài hạn là những điều kiện tiên quyết để thành công trong khu vực phức tạp nhưng đầy hứa hẹn này. Nash cho biết thêm.

Nguồn: Global Finance

Từ khóa: ASEAN, tăng trưởng, địa chính trị, tầm nhìn, biến đổi khí hậu