Tuyên bố chung của các Lãnh đạo C5+1

c51

Tuyên bố của New York: Khả năng phục hồi C5+1 thông qua quan hệ đối tác an ninh, kinh tế và năng lượng

Tuần này, Tổng thống Hoa Kỳ, Cộng hòa Kazakhstan, Cộng hòa Kyrgyzstan,Cộng hòa Tajikistan, Turkmenistan và Cộng hòa Uzbekistan – đã gặp nhau trong dịp Hội nghị Thượng đỉnh Tổng thống C5+1 lần đầu tiên được tổ chức, trong khóa 78 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở thành phố New York và cam kết tuân thủ các nguyên tắc tương tác sâu hơn.

Khả năng phục hồi thông qua quan hệ đối tác

Cùng nhau cam kết vững chắc nhằm duy trì các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc, quan hệ đối tác được thành lập dựa trên tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của tất cả các quốc gia. Chúng tôi đánh giá cao sự tiến bộ đáng kể đạt được các mục tiêu chung kể từ cuộc họp các bộ trưởng C5+1 đầu tiên được tổ chức vào năm 2015. Sự thành lập Ban Thư Ký C5+1 năm 2022 và các Nhóm công tác về Kinh tế, Năng lượng, Môi trường và An ninh đã làm sâu sắc các cam kết. Chúng tôi duy trì cam kết tăng cường quan hệ đối tác thông qua nền tảng C5+1.

Tận tâm theo đuổi hòa bình và thịnh vượng, chúng tôi chia sẻ tầm nhìn về hợp tác bền vững nhằm giải quyết những thách thức phức tạp và các mối đe dọa mới nổi trong khu vực. Nhìn chung, chúng tôi ủng hộ mục tiêu C5+1 trong việc tìm kiếm các giải pháp khu vực cho những thách thức toàn cầu.

Việc đạt được tầm nhìn chung yêu cầu sự hợp tác bền vững bắt nguồn từ sự tôn trọng lẫn nhau và trách nhiệm giải trình đối với mọi người. Việc thực hiện chương trình nghị sự đầy tham vọng được đánh dấu chương kế tiếp cho sự hợp tác giữa Hoa Kỳ và các quốc gia Trung Á, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của thể thức C5+1.

Hợp tác an ninh được mở rộng

Chúng tôi tái khẳng định sự cam kết tăng cường hợp tác an ninh như là một nền tảng cần thiết để giải quyết các thách thức an ninh chung trong khu vực và duy trì chủ quyền và độc lập của các quốc gia Trung Á. Nhận thấy rằng tình hình ở Afghanistan vẫn là một yếu tố quan trọng trong an ninh và ổn định Trung Á, chúng tôi vẫn cam kết hợp tác về các liên quan đến quốc phòng, thực thi pháp luật và chống khủng bố. Chúng tôi khẳng định mong muốn hợp tác sâu sắc, bao gồm thông qua việc mở rộng chia sẻ thông tin; hợp tác an ninh biên giới và di cư an toàn; hỗ trợ việc hồi hương của công dân từ phía đông bắc Syria; và chia sẻ những thực tiễn tốt nhất về chống khủng bố và ngăn chặn tình trạng cực đoan hóa dẫn đến bạo lực. Những nỗ lực lâu dài này sẽ yêu cầu năng lực lớn hơn, và các nhà lãnh đạo Trung Á chào đón cam kết của Hoa Kỳ trong việc ưu tiên các công cụ hỗ trợ an ninh và các nguồn lực khác để duy trì và tăng cường quan hệ đối tác an ninh Hoa Kỳ - Trung Á. Các thành viên C5+1 nhận thấy lợi ích của việc tăng cường đối thoại những vấn đề này, kể cả ở cấp bộ trưởng. Cuối cùng, tất cả các quốc gia trong khu vực và cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn nên tiếp tục hỗ trợ Afghanistan có chủ quyền và tự chủ, không có khủng bố, tôn trọng nhân quyền và các quyền tự do cơ bản, bao gồm phụ nữ và trẻ em gái, hòa bình với chính mình và các quốc gia láng giềng, và thiết lập một chính phủ đại diện bao gồm tất cả các nhóm dân tộc, tôn giáo và chính trị, Chúng tôi khẳng định thêm sự ủng hộ đối với việc công nhận Trung Á là một khu vực hòa bình, tin cậy và hợp tác nhằm túc đẩy các mục tiêu và nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp Quốc

Hành lang kinh tế và năng lượng C5+1

Tăng cường các điều kiện củng cố khả năng phục hồi kinh tế lâu dài là điều cần thiết nhằm tăng cường khả năng tiếp cận các thị trường toàn cầu và thu hút đầu tư quốc tế bền vững vào Trung Á, bao gồm nền kinh tế xanh. Ngược lại, điều này sẽ tạo tiền đề cho khu vực đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế toàn diện thông qua hành lang thương mại năng động. Để đạt được mục tiêu đó, chúng tôi quyết tâm tăng cường hợp tác và kết nối khu vực, và chúng tôi cam kết thúc đẩy các nỗ lực nhằm tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho thương mại và đầu tư của khu vực tư nhân Hoa Kỳ ở Trung Á, bao gồm các nỗ lực hướng tới mối quan hệ thương mại bình thường lâu dài. Chúng tôi dự định thực hiện các bước quan trọng để cải thiện các tuyến thương mại thay thế, tạo điều kiện thuận lợi kết nối mới giữa doanh nghiệp Hoa Kỳ và Trung Á, đồng thời tạo ra một mạng lưới khu vực gồm các chuyên gia trẻ được đào tạo bằng Tiếng Anh và phát triển chuyên môn. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và Trung tâm Doanh nghiệp Tư nhân Quốc tế (CIPE) – một chi nhánh ở Văn phòng Thương mại Hoa Kỳ - sẽ hợp tác để thiết lập nền tảng kinh doanh khu vực tư nhân nhằm bổ sung cho nền tảng ngoại giao C5+1 và tăng cường thắt chặt mối quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Trung Á.

Tiếp tục đầu tư và phát triển Tuyến thương mại xuyên Caspian, hay còn gọi là “Hành lang giữa”, cũng như là cơ sở hạ tầng năng lượng và mở rộng mạng lưới giao thông nối Trung Á với Nam Á cũng là điều cần thiết để đa dạng hóa các tuyến vận chuyển. Để thúc đẩy mục tiêu kinh tế C5+1, Quan hệ Đối tác về Cơ sở hạ tầng và Đầu tư Toàn cầu (PGI) sẽ đánh giá các cơ hội nâng cấp đầu tư cơ sở hạ tầng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, an ninh năng lượng và kết nối Hành lang giữa. Chúng tôi khẳng định rằng chúng tôi sẵn sàng tận dụng các công cụ kinh tế có sẵn thông qua Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Tập đoàn Tài chính Phát triển, Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), để hỗ trợ cơ sở hạ tầng trong các quyền ưu tiên PGI, bao gồm các giao thông quan trọng, chuỗi cung ứng năng lượng sạch và khoán sản quan trọng, và kết nối kỹ thuật số. Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục đối thoại về hợp tác kinh tế khu vực và thảo luận các hoạt động cụ thể để các quốc gia C5+1 tiến hành thúc đẩy phát triển kinh tế toàn diện, bền vững tại Hội nghị các Bộ trưởng Kết nối USAID C5+1 vào tháng 10 năm 2023.

Chúng tôi có dự định sẽ thúc đẩy quan hệ đối tác với các tổ chức tài chính quốc tế để hỗ trợ đầu tư và môi trường kinh doanh cho phép các quốc gia C5+1 tăng trưởng kinh tế toàn diện. Điều này bao gồm thông qua các cơ chế tài chính đổi mới tại Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển Châu Á để thúc đẩy đầu tư nhằm giải quyết các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu và bằng cách hỗ trợ tăng vốn cho Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Châu Âu.

Tăng cường an ninh năng lượng và chống lại ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Để tăng cường an ninh năng lượng của Trung Á, chúng tôi vẫn cam kết tích hợp các hệ thống năng lượng khu vực để đa dạng hóa và mở rộng các tuyến xuất khẩu năng lượng mới và cung cấp đáng tin cậy các thị trường toàn cầu. Chúng tôi cũng cam kết tăng cường nỗ lực để thúc đẩy sản xuất năng lượng sạch, các dự án giảm thiểu khí metan, phát triển công suất thủy điện bền vững và hiệu quả sử dụng năng lượng, đặc biệt là bằng cách huy động nguồn tài chính công và tư nhân nhằm mục đích chuyển đổi năng lượng. Thông qua các chương trình C5+1 như USAID Power Central Asia, Hoa Kỳ và các quốc gia Trung Á sẽ khai thác những lợi ích kinh tế của khu vực, thương mại năng lượng sạch và một tương lai nền kinh tế sạch. Chúng tôi cam kết tăng cường hợp tác sâu rộng để phát triển khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng sạch toàn cầu đang phát triển, bao gồm khả năng cung cấp tiềm năng cho thế giới sự an toàn, đảm bảo cung cấp nguồn năng lượng hạt nhân bền vững. Sự chú ý của chúng tôi đến an ninh năng lượng trong khu vực bao gồm xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng đa dạng, linh hoạt và an toàn; phát triển công nghệ mới trong khai thác, chế biến nguyên liệu thô; và giá trị gia tăng thông qua hợp tác công nghiệp khu vực để giảm sự phụ thuộc chiến lược và đáp ứng các mục tiêu kinh tế, an ninh năng lượng và mục tiêu khí hậu. Nhu cầu về khoáng sản quan trọng, cần thiết cho năng lượng sạch và các công nghệ khác, sẽ tăng đáng kể trong những thập kỷ tới. Để phát triển hơn nữa nguồn tài nguyên khoáng sản to lớn của Trung Á và nâng cao an ninh khoáng sản quan trọng, chúng tôi sẽ đưa ra một Đối thoại Khoáng sản Quan trọng C5+1. Nó sẽ cung cấp một diễn đàn trong đó C5+1 có thể chia sẻ thông tin về những thách thức và cơ hội khoáng sản quan trọng, xúc tiến kết nối giữa các quan chức chính phủ và ngành công nghiệp khu vực tư nhân, xúc tác đầu tư và hợp tác trên chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.

Chúng tôi đầu tư vào cải tiến an ninh nguồn nước và chất lượng môi trường của Trung Á, nỗ lực gia tăng hợp tác khu vực về các vấn đề nguồn nước và hệ sinh thái có tính đến mối liên kết giữa an ninh lương thực, tình trạng vệ sinh, nông nghiệp và năng lượng. Các chương trình USAID ở Trung Á đã cung cấp phần mềm khí tượng, đào tạo và học bổng để dự báo dòng chảy nguồn nước ra vào tốt hơn, cải thiện chất lượng dữ liệu và chia sẻ thông tin, phát triển nông nghiệp thích hợp khí hậu và bảo tồn môi trường sống của các loài có nguy cơ tuyệt chủng, trong đó có các khu vực phủ đầy tuyết. Chúng tôi khẳng định cam kết tăng cường hơn nữa sự hợp tác nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước và áp dụng các công nghệ tiết kiệm nước ở Trung Á nhằm tăng cường ổn định, thịnh vượng kinh tế và sức khỏe của hệ sinh thái trong khu vực. Thông qua chương trình Nguồn nước khu vực và Môi trường dễ bị tổn thương USAID, chúng tôi có kế hoạch hợp tác để giải quyết các nhu cầu về nguồn nước, năng lượng, lương thực và môi trường, đồng thời chống lại biến đổi khí hậu bằng các biện pháp giảm thiểu, thích ứng và phục hồi thích hợp. Hơn thế nữa, chúng tôi tái khẳng định sự ủng hộ đối với việc bảo tồn sông băng và cam kết tăng cường năng lực thích ứng của cộng đồng.

Quan hệ đối tác thông qua con người

Mối quan hệ phong phú nhất là giữa con người và chúng tôi nhận ra tầm quan trọng của việc kết hợp nhiều khía cạnh con người trong tất cả các hoạt động của C5+1. Chúng tôi tái khẳng định cam kết hợp tác để thúc đẩy nguyên tắc thượng tôn luật pháp và quản trị dân chủ. Chúng tôi tiếp tục hỗ trợ và làm vững mạnh sự kết nối giữa Hoa Kỳ và Trung Á thông qua hỗ trợ xây dựng năng lực giáo dục, đào tạo nghề, phát triển thanh niên và các cơ hội trao đổi. Chúng tôi quyết tâm tiếp tục ủng hộ các tổ chức giáo dục đại học ở Trung Á phục vụ cho nam và nữ sinh viên từ khắp Trung Á và Afghanistan như là một phương tiện để tăng cường kết nối khu vực và sự hiểu biết đa văn hóa. Hơn thế nữa, chúng tôi thách thức các chính phủ xác định các cơ hội mới để mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khoa học và xã hội cũng như phát triển mối quan hệ giữa người với người gần gũi hơn. Chúng tôi khẳng định cam kết bảo vệ nhân quyền, bao gồm quyền của phụ nữ, trẻ em và người khuyết tật.

Hướng tới một bầu không khí quan hệ đối tác mới

Chúng tôi nhận ra quan hệ đối tác mới trong khuôn khổ C5+1, tái khẳng định giá trị của khuôn khổ này và cam kết tăng cường hợp tác,an ninh khu vực và phát triển bền vững thông qua các cuộc đối thoại thường xuyên và hành động chung. Các cam kết được đưa ra trong suốt Hội nghị Thượng đỉnh này là bắt nguồn từ tầm nhìn chung vì một Trung Á kiên cường, an toàn và thịnh vượng hơn. Khi nỗ lực thực hiện những cam kết này, chúng tôi tìm các mô hình một đường dẫn bền vững dựa trên sự tin tưởng nhằm thúc đẩy an ninh và thịnh vượng toàn diện.

Tầm nhìn chung này sẽ định hướng chúng tôi khi chúng tôi bước vào giai đoạn quan trọng nhất của lịch sử quan hệ đối tác C5+1. Để đạt được mục tiêu đó, nhóm của chúng tôi sẽ gặp gỡ thường xuyên, song phương và tập thể, và chúng tôi cam kết tiếp tục tham gia thông qua các cuộc họp Bộ trưởng C5+1 về các chủ đề như thương mại, năng lượng, khí hậu và an ninh. Chúng tôi sẽ nỗ lực duy trì đối thoại cấp cao để cùng nhau giải quyết các thách thức mới nổi, và đảm bảo mối quan hệ đối tác tiếp tục mang lại kết quả thiết thực cho con người.

Nguồn: The White House

Từ khóa: C5+1, quan hệ đối tác, Hoa Kỳ, Trung Á, USAID