Châu Âu cần cẩn trọng hơn đối với các khoáng sản quan trọng

Manganese mine

Trong suốt lịch sử loài người, nguyên liệu thô đã đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế, quan hệ quốc tế và vận mệnh của toàn bộ các quốc gia và nền văn minh nhân loại. Từ kim loại quý (bạc và vàng) và hàng nông sản (đường, cao su, lụa và gia vị) đến các nguồn năng lượng như dầu khí, những thay đổi về nhu cầu do sự phát triển công nghệ thúc đẩy việc thay đổi các mô hình thương mại toàn cầu, tạo ra nhiều cơ hội và cũng gây ra xung đột và các vấn đề xã hội khác.

Trong những năm 2020s, con người ngày càng phụ thuộc vào một nhóm nguyên liệu thô quan trọng mới, bao gồm các nguyên tố đất hiếm (REE) và các kim loại như lithium, gali và germani. Việc sử dụng những nguyên liệu này trong mọi lĩnh vực của đời sống, từ tấm pin mặt trời, pin và tua bin gió đến chip máy tính trong công nghiệp và quốc phòng, khiến chúng trở nên rất quan trọng đối với quá trình chuyển đổi xanh và kỹ thuật số, từ đó sẽ quyết định tương lai của nhân loại.

Châu Âu sẽ không bao giờ có thể đáp ứng nhu cầu về REE hoặc lithium trong nước, nhưng đó cũng không phải là mục tiêu của họ. Đúng hơn, mục tiêu là đảm bảo khả năng tiếp cận các nguyên liệu thô quan trọng để vận mệnh nhân loại không rơi vào tay những kẻ có thể vũ khí hóa chúng, như Điện Kremlin đã làm với hydrocarbon. Khả năng tiếp cận các nguyên liệu thô quan trọng rất cần thiết để tăng cường quyền tự chủ chiến lược của châu Âu, duy trì khả năng cạnh tranh và đáp ứng tham vọng về khí hậu.

Để đạt được mục tiêu này, châu Âu phải tránh những sai lầm trong quá khứ, nhất là việc phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp duy nhất. Các sự kiện gần đây, chẳng hạn như đại dịch COVID-19 và cuộc xung đột toàn diện của Nga vào Ukraine, đã nâng cao tầm quan trọng của chuỗi cung ứng an toàn trên tất cả các lĩnh vực kinh tế. Châu Âu cũng nhấn mạnh tầm ảnh hưởng đáng kể của các nền kinh tế mới nổi lớn nhất thế giới, bao gồm BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi), thống trị nhiều chuỗi cung ứng toàn cầu quan trọng, bao gồm cả các chuỗi cung ứng nguyên liệu thô quan trọng.

Khi châu Âu tiếp tục theo đuổi quá trình khử cacbon và điện khí hóa, kim loại và khoáng chất sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Chỉ riêng nhu cầu toàn cầu đối với REE được dự báo sẽ tăng gấp 5 lần vào năm 2030. Tuy nhiên, về phía cung, chỉ có một quốc gia hiện đang thống trị thị trường: gần 90% REE và 60% lượng lithium của thế giới được xử lý tại Trung Quốc. Do đó, Liên minh Châu Âu phụ thuộc vào Trung Quốc đối với gần như toàn bộ REE nhập khẩu.

Kinh nghiệm gần đây cho thấy rủi ro của sự phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp duy nhất nghiêm trọng như thế nào. Để tránh sự gián đoạn chuỗi cung ứng, châu Âu phải đa dạng hóa và giảm thiểu rủi ro cho chuỗi cung ứng của mình. Vấn đề sẽ không được giải quyết đơn giản bằng cách đầu tư vào khai thác mỏ ở châu Âu, điều đó cũng không mang ý nghĩa kinh tế. Thay vào đó, châu Âu sẽ cần phải bàn bạc với các đối tác có cùng quan điểm trên toàn cầu để giúp nâng cao năng lực khai thác và chế biến của họ.

Tuy nhiên, Châu Âu vẫn phải đưa ra một số quyết định khó khăn liên quan đến các dự án khai thác mỏ và phải đầu tư nhiều hơn vào các nhà máy lọc dầu và sản xuất của riêng mình để đặt nền móng cho việc đạt được nền kinh tế tuần hoàn hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không. Đây là những cam kết lớn đòi hỏi sự đầu tư đáng kể và bền vững.

Các sáng kiến trong quá khứ như Liên minh Pin 2017 cho thấy chúng ta có thể thành công khi hợp tác cùng nhau. Châu Âu hiện là nơi có một trong những nhà máy sản xuất pin xanh và tiên tiến nhất trên thế giới. Với sự hỗ trợ tài chính từ Ngân hàng Đầu tư Châu Âu, nhà sản xuất pin Northvolt của Thụy Điển sẽ sớm sản xuất 2/3 số pin xe điện mà EU cần.

Để tiếp tục câu chuyện thành công này, châu Âu phải tránh việc xem xét thách thức nguyên liệu thô một cách riêng biệt. Tất cả các sáng kiến liên quan đến việc đảm bảo nguồn cung an toàn cần được tích hợp trong một chính sách toàn diện, như cách châu Âu đã thực hiện trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Khi áp dụng cách tiếp cận này, chúng ta phải có cái nhìn rõ ràng về chính sách đối ngoại của châu Âu, nhằm mục đích phát triển và làm sâu sắc hơn các mối quan hệ đối tác chiến lược, đồng thời thúc đẩy đầu tư vào châu Âu và các nước đối tác.

Đạo luật Nguyên liệu thô Quan trọng của EU năm 2023 đã đưa ra những thay đổi chính sách cần thiết. Như Chủ tịch Ủy ban Châu Âu – bà Ursula von der Leyen đã lưu ý trong bài phát biểu “Thông điệp Liên bang 2023” rằng nhiều quốc gia trên thế giới mong muốn hợp tác cùng nhau để đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu.

Rõ ràng là châu Âu phải hành động nhiều hơn nữa để bảo vệ khả năng tiếp cận các nguồn cung cấp quan trọng. Tập đoàn EIB, vốn đã cung cấp 3 tỷ euro để củng cố chuỗi cung ứng nguyên liệu thô trong bảy năm qua, đã sẵn sàng tham gia. Nhưng châu Âu cũng nhận ra rằng các biện pháp hiện có của Châu Âu là chưa đủ. Tập đoàn EIB hiện đang thực hiện một sáng kiến quan trọng về nguyên liệu thô để đảm bảo rằng nó có thể đáp ứng được các mục tiêu này và châu Âu đang khuyến khích những quốc gia khác cũng làm như vậy, từ cấp độ quy định cho đến các dự án cụ thể.

Việc tiếp cận các nguyên liệu thô quan trọng mang tính chiến lược là yếu tố quyết định sự thịnh vượng và phát triển kinh tế. Để đảm bảo tương lai của châu Âu, chúng ta phải nắm bắt sáng kiến và đặt việc bảo vệ quyền tiếp cận các mặt hàng quan trọng mới của thế kỷ này lên ưu tiên hàng đầu.

Werner Hoyer là chủ tịch Ngân hàng Đầu tư Châu Âu. Bản quyền: Project Syndicate, 2023.

Nguồn: The Jordan Times

Từ khóa: châu Âu; cẩn trọng; nguyên liệu thô; quan trọng; khoáng sản; chuỗi cung ứng.