EU ban hành các quy tắc báo cáo mới cho cơ chế CBAM

cbam

Bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ một số đối tác thương mại, Ủy ban châu Âu đã ban hành các quy tắc báo cáo cho công cụ định giá carbon còn gọi là Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon hay CBAM. Công cụ này bắt đầu có hiệu lực trong giai đoạn chuyển tiếp kể từ ngày 1/10/2023.

CBAM, một trụ cột chính trong Chương trình nghị sự 55 của EU, là công cụ quan trọng của khối nhằm ngăn chặn việc rò rỉ carbon. CBAM đảm bảo rằng các công ty hoạt động trong và ngoài khu vực sẽ có quan điểm giống nhau về định giá carbon và tác động môi trường.

Hiện tượng rò rỉ carbon xảy ra khi một công ty hoạt động tại EU chuyển hoạt động sản xuất ra nước ngoài, nơi có các quy định về khí hậu ít nghiêm ngặt hơn. Hiện tượng này cũng xảy ra khi các sản phẩm được sản xuất trong khu vực được thay thế bằng hàng hóa nhập khẩu có hàm lượng carbon cao.

Một nghiên cứu ước tính rằng việc rò rỉ carbon không được kiểm soát có thể dẫn đến lượng khí thải carbon toàn cầu tăng 15%, gây tổn hại cho các hoạt động vì khí hậu. CBAM đang tìm cách khắc phục việc này.

Đưa ra mức giá hợp lý cho carbon

Khi EU đưa ra cơ chế này, Quy định thực thi ban đầu sẽ áp dụng cho các ngành công nghiệp phát thải nhiều khí carbon và một số mặt hàng khác, đặc biệt là sắt thép, xi măng, điện, hydro, nhôm, và phân bón.

Khi CBAM được triển khai chính thức theo từng giai đoạn, cơ chế có thể giải quyết >50% lượng khí thải của các ngành thuộc EU EST. Giai đoạn chuyển tiếp của CBAM sẽ kéo dài đến cuối năm 2025.

Các quy tắc mới được thông qua quy định cụ thể nghĩa vụ báo cáo dành cho nhà nhập khẩu hàng hóa được CBAM điều chỉnh. Cơ chế cũng cung cấp chi tiết về phương pháp tính toán lượng khí thải tích hợp được tạo ra trong quá trình sản xuất những sản phẩm đó.

Hướng dẫn này được EC ban hành nhằm hỗ trợ các nhà sản xuất hàng hóa CBAM từ nước thứ ba. Ủy ban cũng sẽ cung cấp tài liệu, hướng dẫn và tổ chức hội thảo trên web để giúp các công ty bị ảnh hưởng khi giai đoạn chuyển tiếp bắt đầu.

Báo cáo đầu tiên, bao gồm số liệu quý 4.2023 (bắt đầu từ 1/10), sẽ đến hạn vào ngày 31/1 năm sau. Thương nhân chỉ cần gửi báo cáo mà không phải trả thêm bất kỳ khoản điều chỉnh tài chính nào. Điều này nhằm giúp các công ty có đủ thời gian làm quen trong thời gian các phương pháp được điều chỉnh vào năm 2026.

Bằng cách đảm bảo rằng giá carbon đã được thanh toán cho lượng khí thải gắn liền với hàng hóa nhập khẩu và giá đó bằng với giá carbon của mặt hàng tương tự sản xuất trong nước, CBAM đang trong quá trình đưa ra mức giá hợp lý cho carbon. Cơ chế này cũng phù hợp theo các quy định của WTO.

Áp dụng CBAM, loại bỏ dần định mức carbon miễn phí

Giai đoạn áp dụng cơ chế này sẽ trùng với việc loại bỏ dần các các khoản trợ cấp carbon miễn phí theo EU EST để khử carbon trong ngành.

EC dự báo rằng thị trường trợ cấp carbon có thể đạt 4,5 tỷ euro hàng năm vào năm 2030. CBAM sẽ ảnh hưởng đáng kể đến thương mại và doanh thu quốc tế.

Bắt đầu từ 1/1/2026, hệ thống thường trực sẽ yêu cầu nhà nhập khẩu báo cáo hàng năm về khối lượng hàng hóa vào EU trong năm trước và lượng phát thải liên quan.

Sau đó, các công ty sẽ cần giao nộp số lượng tín chỉ CBAM tương ứng. Chi phí của chứng chỉ này sẽ dựa trên mức đấu giá cuối cùng trung bình hàng tuần về trợ cấp EST của EU, được tính bằng lượng euro/tấn của CO2.

Trước khi hệ thống CBAM có hiệu lực, sẽ có đánh giá toàn diện về hiệu quả hoạt động của cơ chế trong giai đoạn chuyển tiếp. Sau đó sẽ có đánh giá về phạm vi sản phẩm, đánh giá khả năng đưa nhiều hàng hóa từ các lĩnh vực đã được EU EST điều chỉnh vào CBAM. Báo cáo sẽ phác thảo một lịch trình cụ thể vào năm 2030.

Cuối cùng, đây là những điều quan trọng cần ghi nhớ trong giai đoạn chuyển tiếp của CBAM:

Lịch trình báo cáo: bắt đầu từ tháng 10, doanh nghiệp phải thu thập số liệu về lượng phát thải carbon tiềm ẩn của hàng hóa nhập khẩu. Báo cáo bắt đầu từ tháng 1 năm 2024 và kết thúc vào năm 2025.

Các ngành được điều chỉnh: các ngành phát thải nhiều carbon và một số sản phẩm hạ nguồn (như bu lông). Lượng phát thải gián tiếp cụ thể theo các điều kiện cho trước cũng có thể được đưa vào.

Chứng chỉ CBAM: chứng chỉ phải bao gồm thông tin về dấu chân carbon, xuất xứ, quá trình sản xuất/ quy trình và dữ liệu phát thải GHG (bao gồm cả lượng phát thải gián tiếp, như sử dụng năng lượng).

Việc đáp ứng các quy tắc báo cáo của CBAM, ban đầu có thể gây khó khăn cho thương nhân. Nhưng lợi ích của cơ chế sẽ lớn hơn các thách thức trong dài hạn bằng cách tạo ra mức giá carbon công bằng hơn.

Năm ngoái, Mỹ cũng đưa ra phiên bản CBAM của riêng mình- Luật Cạnh tranh sạch. Cơ chế nhằm mục đích làm cho các công ty nội địa ở Mỹ cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu.

Việc định giá carbon được thiết kế tốt như CBAM của EU sẽ giúp các ngành công nghiệp áp dụng các quy trình sản xuất thân thiện với môi trường hơn, góp phần tạo ra một nền kinh tế toàn cầu xanh hơn. Điều này rất quan trọng vì thế giới đang hạn chế lượng phát thải nhà kính để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Nguồn: Carbon Credits

Từ khóa: CBAM, giá carbon, EU, chứng chỉ CBAM