Trung Quốc và đòn đáp trả về các biện pháp hạn chế xuất khẩu hàng hóa công nghệ

china us

Cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ dù đã bắt đầu từ năm 2018 nhưng vẫn đang diễn ra hết sức gay gắt dưới thời chính quyền Tổng thống Biden. Chiến lược cạnh tranh đã chuyển từ địa kinh tế sang công nghệ do tầm quan trọng của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong hiện đại hóa kinh tế và quân sự.

Chính quyền Tổng thống Biden tiếp tục di sản của Tổng thống Trump và áp đặt thêm các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với Trung Quốc vào tháng 10 năm 2022. Các hạn chế này đã gây khó khăn cho các công ty Hoa Kỳ và công ty các nước đồng minh có trụ sở tại Hoa Kỳ trong việc xuất khẩu phần mềm, thiết bị công nghệ cao và chất bán dẫn có nguồn gốc từ Hoa Kỳ sang Trung Quốc. Hoa Kỳ hạn chế xuất khẩu chất bán dẫn vì đây là nguyên liệu mang tính chiến lược trong việc ngăn chặn Trung Quốc phát triển công nghệ AI. Mục tiêu của các biện pháp hạn chế này là ngăn cản Trung Quốc phát triển trong ngành chip và vượt mặt Hoa Kỳ về tiến bộ quân sự, thương mại và công nghệ nhờ ứng dụng của chip trong AI, học máy (Machine learning), vũ khí và siêu máy tính. Về lâu dài, các công nghệ này sẽ tạo điều kiện để Trung Quốc hiện đại hóa nền kinh tế và quân sự, định hình các chuẩn mực quản trị toàn cầu.

Tương tự Hoa Kỳ, các đồng minh của họ trong ngành công nghệ cao cũng cản trở những tiến bộ công nghệ của Trung Quốc. Các biện pháp hạn chế xuất khẩu và khoản tài trợ 6,3 tỷ USD của chính phủ Nhật Bản nhằm mục đích xây dựng các nhà máy công nghiệp trong nước. Ý cũng áp đặt các biện pháp hạn chế đối với Sinochem để ngăn chặn khả năng công ty này tiếp cận các lĩnh vực công nghệ nhạy cảm.

Tương tự, chính phủ Hà Lan đã ban hành các biện pháp hạn chế trong việc xin cấp phép sản xuất chip đối với công ty ASML. Do đó, các nhà sản xuất Trung Quốc bắt tay vào việc mở rộng và đổi mới các công nghệ ít bị Hoa Kỳ kiểm soát xuất khẩu, chẳng hạn như chip nhớ. Trung Quốc cáo buộc Hoa Kỳ đang lạm quyền áp đặt các biện pháp xuất khẩu mà kết quả cuối cùng là gây ảnh hưởng đến thương mại quốc tế. Trung Quốc đã đệ đơn kiện lên WTO vào tháng 12 năm 2022 để giải quyết tranh chấp một cách hợp pháp. Hoa Kỳ phản ứng bằng cách tuyên bố rằng đó không phải là nơi phù hợp để giải quyết vấn đề an ninh quốc gia.

Trước đó vào năm 2018, Trung Quốc đã yêu cầu WTO giải quyết tranh chấp sau khi Chính quyền Tổng thống Trump áp đặt thuế đối với thép và nhôm. Tháng 12 năm 2022, WTO đưa ra phản hồi bác bỏ các mức thuế do Hoa Kỳ áp đặt đối với Trung Quốc. Điều này cho thấy rằng, các tranh chấp thông qua WTO phải mất nhiều năm để giải quyết và Trung Quốc nắm trong tay một số lợi thế nhất định.

Do vậy, Bộ Thương mại Trung Quốc đã tuyên bố hạn chế xuất khẩu đối với kim loại Gallium và Germanium và các sản phẩm làm từ những nguyên liệu này từ ngày 1 tháng 8. Các kim loại này bị cấm xuất khẩu nếu không có chỉ thị và sự cho phép đặc biệt của chính phủ Trung Quốc, là đòn đáp trả hạn về các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc. Các kim loại thô này được sử dụng để sản xuất xe điện, chip, tấm pin mặt trời và các ngành công nghiệp công nghệ cao. Theo Liên minh Nguyên liệu thô quan trọng, khoảng 60% germani và 80% gali của thế giới được sản xuất tại Trung Quốc. Hải quan Trung Quốc cho biết, 43 tấn germanium đã được bán vào năm 2022. Cuộc khảo sát địa chất của Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng, Trung Quốc là nhà sản xuất hai nguyên liệu thô này lớn nhất thế giới. Trung Quốc cùng với Nhật Bản, Nga và Nam Phi đã sản xuất ra 10.000 tấn gali. Công ty khai khoáng Teck của Canada và công ty Indium của Hoa Kỳ cũng sản xuất germanium. Mặc dù đang nắm giữ một số mỏ germanium trên thế giới nhưng Hoa Kỳ không khai thác chúng.

Tác động từ việc hạn chế xuất khẩu gali và gecmani sẽ được thấy rõ trong sự gián đoạn chuỗi cung ứng do nhu cầu nguyên liệu thô tăng và chi phí chất bán dẫn sử dụng gecmani và gali tăng trong ngắn hạn. Các nhà sản xuất germanium có trụ sở tại Trung Quốc như Yunnan Lincang Xinyuan Germanium Industrial và Yunnan Chihong Zinc & Germanium đã chứng kiến giá cổ phiếu tăng lần lượt 10% và 6,1% do giá các nguyên liệu thô này tăng vọt. Động thái này nhắm vào mục tiêu kiềm chế sự phát triển công nghệ cao của các quốc gia phối hợp với Mỹ trong việc ban hành các hạn chế xuất khẩu chống lại Trung Quốc. Nhà sản xuất wafer AXT, một công ty bán dẫn của Hoa Kỳ đã nộp đơn xin giấy phép sau khi Trung Quốc công bố các hạn chế mới vào ngày 3 tháng 7.

Trung Quốc đang đánh vào cái gốc của chuỗi cung ứng công nghệ thông qua việc hạn chế xuất khẩu. Các biện pháp mà Bắc Kinh đưa ra nhằm khẳng định với thế giới rằng, họ có thể duy trì vị thế của mình trong cuộc chiến Chip bán dẫn. Đòn đáp trả hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc là một bài học cho Mỹ và các đồng minh, cho thấy việc loại Trung Quốc ra khỏi chuỗi cung ứng công nghệ cao là điều không dễ dàng. So sánh giữa việc xuất khẩu gali và germanium với chi phí thấp của Trung Quốc và việc khai thác các nguyên liệu thô này đủ để có khả năng tự cung tự cấp với chi phí cao, Trung Quốc đang tận dụng triệt để lợi thế cạnh tranh của mình giống như Hoa Kỳ khai thác lợi thế trong công nghệ bán dẫn.

Nguồn: Eurasia Review

Từ khóa: cuộc chiến Mỹ - Trung, Hoa Kỳ, Trung Quốc, chất bán dẫn, công nghệ, xuất khẩu.