Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đạo luật Giảm lạm phát Hoa Kỳ (IRA) là một cột mốc quan trọng trên con đường hướng tới kỷ nguyên xe điện (EV) — một sự thay đổi lớn với tiềm năng tái cấu trúc không chỉ ngành công nghiệp ô tô của Hoa Kỳ mà còn toàn cầu. Washington đang nỗ lực thiết lập các giải pháp thay thế cho sự kiểm soát của Trung Quốc đối với các nguồn tài nguyên khoáng sản quan trọng trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, có khả năng điều chỉnh lại ngành công nghiệp xe điện toàn cầu.

Với các ưu đãi có mục tiêu, bao gồm tín dụng thuế sản xuất pin và ưu đãi mua xe điện được lắp ráp tại Hoa Kỳ, IRA nhấn mạnh cam kết của chính quyền Tổng thống Joe Biden trong việc kích thích tăng trưởng bền vững và thúc đẩy sản xuất trong nước.

Nhưng IRA cũng sẽ có những tác động toàn cầu sâu rộng, điều này được thể hiện qua thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản vào tháng 3 năm 2023. Thỏa thuận này, cho phép các kim loại có nguồn gốc hoặc được xử lý tại Nhật Bản đủ điều kiện nhận trợ cấp của IRA, đây là một động thái chiến lược và là một tín hiệu cảnh báo. Nó có thể đánh dấu sự khởi đầu của một loạt các liên minh chiến lược được hình thành trên khắp khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Úc, một quốc gia giàu tài nguyên khác, gần đây đã tham gia vào sáng kiến trợ cấp IRA và Indonesia, quốc gia có trữ lượng niken lớn, dường như đã sẵn sàng làm theo.

Những thay đổi chính sách gần đây khác ở Hoa Kỳ sẽ khuếch đại tác động của IRA. Các tiêu chuẩn khí thải ống xả mới đầy tham vọng của chính quyền Biden, song song với các chỉ thị được đề xuất trong Luật Cơ sở hạ tầng Lưỡng đảng, đẩy nhanh nỗ lực của IRA hướng tới phương tiện giao thông xanh hơn.

Các dự báo của chính phủ cho thấy rằng trong lực đẩy hoàn toàn của khung chính sách nhiều mặt này. Năm 2022, EVs chỉ chiếm 5,8 % doanh số bán xe mới ở Mỹ, có thể sẽ đạt tới 67% doanh số bán hàng của nước này vào năm 2023. Theo đó, những biện pháp chính sách này phác thảo một chiến lược toàn diện để bảo vệ chuỗi cung ứng mạnh mẽ, bao gồm cả các đồng minh ở Mỹ và châu Á – Thái Bình Dương, nơi lý tưởng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về khoáng sản quan trọng – đây chính là điểm tựa quan trọng của các công nghệ năng lượng sạch mới nổi.

Khi các quốc gia bắt tay vào quá trình chuyển đổi sang xe điện, một cuộc cạnh tranh toàn cầu quyết liệt đang nổi lên. Trong cuộc cạnh tranh để giành thị phần và vị trí dẫn đầu ngành xe điện, hậu quả kinh tế của sự cạnh tranh này sẽ lan tỏa trên toàn cầu. Động lực cạnh tranh ngày càng cao có thể buộc các nhà sản xuất ô tô truyền thống và các quốc gia nơi họ hoạt động, bao gồm cả Nhật Bản và Hàn Quốc, phải đối mặt với một loạt thách thức. Những thách thức này bao gồm nhu cầu đầu tư nghiên cứu và phát triển ngày càng tăng, biên lợi nhuận bị thu hẹp do sự cạnh tranh khốc liệt từ cả những nhà cung cấp mới và nhà cung cấp lâu đời, thắt chặt các quy định và bóng ma của các rào cản thương mại.

Tuy nhiên, dòng thay đổi này cũng tạo ra cơ hội. Các trung tâm sản xuất như Thái Lan và các vùng lãnh thổ giàu tài nguyên như Úc và Indonesia sẽ được hưởng lợi. Bằng cách tận dụng nhu cầu ngày càng tăng về tài nguyên và phụ tùng, các quốc gia này có thể kích thích tăng trưởng kinh tế và mở

rộng ảnh hưởng toàn cầu của mình, miễn là họ tận dụng lợi thế so sánh của mình và đầu tư chiến lược vào cơ sở hạ tầng và đổi mới.

Tuy nhiên, kết quả phụ thuộc vào một loạt các biến số gây rủi ro tiềm ẩn, chẳng hạn như biến động giá cả, gián đoạn nguồn cung, tác động môi trường hoặc xã hội và căng thẳng địa chính trị. Biến số mạnh nhất trong bối cảnh này là Trung Quốc, quốc gia có sự thống trị sâu xa trong chuỗi cung ứng xe điện. Sự thống trị này đã ăn sâu vào các giai đoạn thượng nguồn và trung nguồn — từ khoáng sản thô cho đến sản xuất pin. Tuy nhiên, chính thị trường EV rộng lớn và đang mở rộng nhanh chóng của Trung Quốc có thể củng cố hơn nữa sự kìm kẹp này. Sự kiểm soát toàn diện này sẽ tiếp tục trao quyền cho Trung Quốc định hướng thị trường toàn cầu ngay cả trong bối cảnh có thể xảy ra những gián đoạn và tình hình căng thẳng Mỹ - Trung leo thang.

Trung Quốc, với tầm ảnh hưởng rộng lớn như vậy đối với chuỗi cung ứng xe điện và khả năng tận dụng áp lực chính trị, có vị trí thuận lợi để khai thác khéo léo những thay đổi trong động lực cung-cầu. Các chiến lược mà Trung Quốc có thể sử dụng, rút ra từ các tiền lệ lịch sử, bao gồm kiểm soát giá cả và nguồn cung hoặc thậm chí tham gia vào chính sách ngoại giao chiến thuật, chẳng hạn như gây ảnh hưởng chiến lược đến các hiệp định thương mại hoặc áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế để gây áp lực.

Nước Mỹ, với việc thông qua các sáng kiến chính sách gần đây, đang cố gắng giành quyền kiểm soát thị trường toàn cầu vừa phân tán về mặt địa lý vừa hội nhập theo chiều dọc - một nhiệm vụ nặng nề. Theo đuổi mục tiêu này, bất kỳ nỗ lực chiến lược nào của Mỹ nhằm tách khỏi Trung Quốc đều có thể sẽ gặp phải sự phản kháng dữ dội. Sự phản kháng này, kết hợp với khả năng leo thang chiến lược của Trung Quốc, có thể vô tình tạo cơ hội cho Trung Quốc củng cố sự hiện diện trên

thị trường của mình. Câu chuyện này nhấn mạnh sự phức tạp của cuộc cạnh tranh toàn cầu có rủi ro cao và sự cân bằng sắc thái cần thiết để định hướng tương lai của xe điện.

Các hành động của chính quyền Biden có thể thay đổi động lực thị trường và xác định lại bối cảnh cạnh tranh của ngành. IRA — với kết quả là các sáng kiến trợ cấp trải dài khắp khu vực châu Á-Thái Bình Dương đang thay đổi triển vọng cho ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Một loạt cơ hội và thách thức phức tạp đang chờ đón phía trước. Đối với các quốc gia châu Á – Thái Bình Dương, đây không chỉ là cách thức mà còn là cơ hội để cân bằng sức mạnh của Trung Quốc trong công nghệ mới nổi này. Chìa khóa để khai thác tiềm năng này nằm trong việc suy luận chiến lược, hợp tác khu vực và hiệu chỉnh chính sách một cách đúng đắn.

Hành trình bước vào lĩnh vực mới của kỷ nguyên ô tô điện sẽ đầy phức tạp về kinh tế và chính trị. Tuy nhiên, mỗi bước chiến lược mang lại tầm nhìn về một ngành công nghiệp ô tô điện toàn cầu cân bằng hơn và một tương lai không phụ thuộc quá mức vào một người chơi duy nhất.

Hiroshi Matsushima là nhà kinh tế tại Viện Liêm chính Chính sách tại Trường Luật Đại học New York.

Nguồn: East Asia

Từ khóa: chính sách, xe điện, tầm nhìn, chiến lược