Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Gần bảy năm kể từ cuộc trưng cầu dân ý về Brexit, mối quan hệ Anh-EU trong tương lai vẫn luôn là vấn đề bất ổn. Suy ngẫm về những bài học từ bảy năm qua, Neil Kinnock cho rằng thực sự Vương quốc Anh là một phần kinh tế, chính trị, xã hội, khoa học và văn hóa của châu Âu trong tương lai.

Bây giờ đã sáu năm mười một tháng kể từ cuộc trưng cầu dân ý về Brexit. Trong số 52% đã bỏ phiếu đồng ý rời EU cho thấy một số người rất muốn rời khỏi EU bằng bất cứ giá nào, nhưng một số lượng lớn hơn nhiều vẫn tin chắc rằng sự ra đi có thể không mang lại nhiều giá trị. Sau 83 tháng, đã đến lúc cần đánh giá lại.

Mặc dù gần ba năm sáu tháng kể từ khi chính phủ được bầu với cam kết cốt lõi là “hoàn thành Brexit” và ba năm kể từ khi Hiệp định Thương mại và Hợp tác Anh – EU (TCA) được ký kết và có hiệu lực. Kể từ đó, các thỏa thuận để hoàn thành kiểm soát hàng nhập khẩu vào Vương quốc Anh từ EU đã bị chính phủ đơn phương hoãn lại 4 lần vì sự phức tạp và thiếu năng lực. Vì vậy, Vương quốc Anh vẫn chưa thực sự  “hoàn thành Brexit”.

Và có thể Brexit vẫn  chưa được “hoàn thành” trong một vài năm nữa. Theo TCA và Thỏa thuận rời khỏi EU, từ nay đến năm 2027 sẽ có các thời hạn sẽ hết hạn, thay đổi mới, điều chỉnh tăng hoặc giảm trong các lĩnh vực bao gồm dịch vụ tài chính, quy định về linh kiện xe điện, dữ liệu cá nhân, hóa chất, thủy sản và hợp tác năng lượng. Đến năm 2025, TCA sẽ phải thực hiện rà soát và đánh giá.

Sau 42 tháng, đã đến lúc phải đánh giá lại tiến trình. Bài phân tích sử dụng nhiều dữ liệu, một số được giả định, vì khó có thể thu thập một cách chi tiết và đầy đủ về để đánh giá hoạt động Brexit của Đảng Tory.

Một Brexit vẫn còn lộn xộn

Việc bỏ phiếu ủng hộ sự rời đi là quyết định không công bằng của nền dân chủ trưng cầu dân ý. Kể từ cuộc bỏ phiếu đó, quy mô và chiều sâu của những tác động tồi tệ của Brexit - tách khỏi thị trường và nguồn cung cấp lớn nhất và trốn tránh ảnh hưởng chính trị, từ bỏ sự hỗ trợ của khu vực và xã hội - đã bị vô hiệu hóa. Và tất cả là bắt nguồn từ kết quả của sự bất lực của các chính quyền.

Nguyên nhân của sự thất bại hàng loạt rõ ràng: bắt nguồn từ những nỗ lực nhằm xoa dịu những người theo chủ nghĩa dân tộc ám muội nhất châu Âu và những người theo chủ nghĩa dân túy trong Đảng Bảo thủ. Họ đã phá hoại, không phục vụ lợi ích quốc gia. Đó là lý do tại sao chúng ta phải hứng chịu một Brexit “cứng rắn” hơn từ EU- chẳng hạn như tái gia nhập EFTA - vốn có thể giảm thiểu đáng kể các tác động kinh tế và chính trị, xã hội và văn hóa của việc rời khỏi Liên minh.

Sự lộn xộn và sai lầm đó hiện đang được điều chỉnh bởi Dự luật sửa đổi Luật EU, nhưng dự luật này ban hành chậm hơn. Trong khi đó, “các phí tổn thực tế” bao gồm sự mất giá của đồng bảng kể từ tháng 6 năm 2016 tới 18% so với đô la Mỹ (đồng tiền có sức mạnh của thế giới) và 13% so với đồng euro (vốn là nguồn cung cấp 58% trái cây và rau quả của Vương quốc Anh, 23% nhập khẩu thực phẩm và 42% tổng nhập khẩu).

Việc phá giá đồng bảng có chủ ý và có kế hoạch sẽ hữu ích khi cần thiết, bởi vì việc giảm giá trị quốc tế của một loại tiền tệ có thể thúc đẩy xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu. Việc phá giá ngoài kế hoạch thời hậu Brexit đã không có tác động tích cực nào. Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách (OBR) báo cáo rằng nhập khẩu từ EU giảm 18% nhưng xuất khẩu sang EU giảm 9%.

Cả giá trị về kim ngạch xuất nhập khẩu đều bị ảnh hưởng do những trở ngại hành chính lớn mới bao gồm kiểm soát biên giới, kiểm tra hải quan, thuế nhập khẩu và kiểm tra sức khỏe đối với các sản phẩm thực vật và động vật thậm chí còn trở nên khó khăn hơn do tình trạng thiếu đội ngũ bác sĩ thú y và tài xế xe tải. Trong khi đó, nhập khẩu của Anh từ các nước ngoài EU tăng 10% nhưng xuất khẩu sang các nước này giảm 18%.

Sự suy giảm rõ rệt

Tất nhiên, một số thay đổi trên có thể là do sự gián đoạn của đại dịch Covid-19. Nhưng điều đó đã ảnh hưởng đến toàn thế giới - và Vương quốc Anh là nền kinh tế lớn duy nhất không phục hồi được thương mại và tăng trưởng kinh tế kể từ sự tê liệt toàn cầu đó.

Một phần của sự thất bại trong việc phục hồi có thể liên quan đến hai mục khác trong “phí tổn thực sự trong hoạt động Brexit”. Đầu tiên, Trung tâm Hiệu quả Kinh tế LSE ước tinh rằng, kể từ khi Brexit, các mối quan hệ thương mại giữa Vương quốc Anh và EU giảm 33%, chủ yếu ảnh hưởng đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ – “xương sống của nền kinh tế Vương quốc Anh” –  nguyên nhân suy giảm là do gánh nặng về thủ tục hành chính mới và sự chậm trễ. Do đó, một số thương nhân đã từ bỏ Vương quốc Anh và thiết lập hoạt động kinh doanh tại EU.

Thứ hai, theo OBR, kể từ đầu năm 2017, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Vương quốc Anh đã giảm từ 4% GDP xuống còn 1%, bởi vì mục đích các nhà đầu tư vào Vương quốc Anh để tham gia vào thị trường chung 500 triệu dân của EU nhưng nay họ đã rời đi nơi khác. Đó là ý nghĩa của chủ nghĩa tư bản “toàn cầu”. Kỳ lạ thay, Brexiters dường như không hiểu thực tế cơ bản đó.

Sự suy giảm về thương mại và đầu tư nội địa cũng giải thích cho việc OBR dự báo mức tăng trưởng tiềm năng giảm 4% và năng suất giảm theo tỷ lệ tương tự, tất cả đều do Brexit. Vì cứ 1% tăng trưởng tạo ra khoảng 10 tỷ bảng doanh thu thuế, Brexit dẫn đến những khoản lỗ khoảng 40 tỷ bảng cho NHS và các dịch vụ công quan trọng khác. Đó là một khoản tổn thất rất lớn cho việc Brexit vốn được hứa hẹn sẽ kiếm được 350 triệu bảng mỗi tuần cho NHS.

Và những thay đổi đó diễn ra sau khi cắt giảm chi tiêu bình quân đầu người là 22% và chi tiêu doanh thu là 10% kể từ năm 2010. Điều đó mặc dù có một số phục hồi trong chi tiêu công dưới thời Boris Johnson – nhưng không có sự gia tăng tài trợ nào được phân bổ cho bù đắp cho lạm phát 10%, do đó sẽ tiếp tục cắt giảm chi tiêu thực tế cho dịch vụ và đầu tư.

Rõ ràng, lạm phát - hậu Covid, và do chi phí năng lượng tăng cao sau cuộc chiến của Putin với Ukraine – đã ảnh hưởng đến mọi nền kinh tế. Nhưng Vương quốc Anh có thêm gánh nặng của Brexit – và điều đó chắc chắn cản trở khả năng Vương quốc Anh đạt được tỷ lệ lạm phát thấp hơn so với các quốc gia tương đương. Theo Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, “Brexit là nguyên nhân chính dẫn đến chênh lệch lạm phát” và đồng giám đốc Trung tâm Chính sách Thương mại Toàn diện của Đại học Sussex cho biết Brexit là “lý do hợp lý nhất khiến nước Anh trở nên suy giảm hơn so với các nước tương đương”.

Tất cả những phân tích đó đã được dự đoán trước khi lạm phát có khả năng xảy ra vào cuối năm. Nếu việc áp dụng các biện pháp kiểm tra vệ sinh và kiểm dịch đối với thực phẩm nhập khẩu từ EU của Vương quốc Anh bị trì hoãn nhiều vào tháng 12, các nghĩa vụ phi thuế quan mới sẽ không khuyến khích các nhà sản xuất, đặc biệt là các nhà sản xuất nhỏ hơn, xuất khẩu. Điều đó sẽ mang lại sự thiếu hụt hoặc chi phí bổ sung và thúc đẩy lạm phát hơn nữa. Nói tóm lại, mặc dù Brexit rõ ràng không phải là nguyên nhân duy nhất của cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, nhưng Brexit đã khiến – và sẽ khiến – các vấn đề về giá cả và nguồn cung trở nên khó  giải quyết hơn.

Những lời hoa mỹ và sai lầm

Ngoài ra, các khu vực của Vương quốc Anh được hưởng lợi từ Quỹ khu vực và xã hội của EU đã phải chịu những tổn thất nặng nề về tài chính. Chẳng hạn, xứ Wales đã nhận được 1,4 tỷ bảng Anh được cung cấp trong Ngân sách EU 2020-2025. “Vòng phân bổ” mới nhất từ ​​“Quỹ thịnh vượng chung” của Vương quốc Anh mang lại tổng số tiền tài trợ cho Phát triển hậu Brexit cho xứ Wales là 840 triệu bảng – ít hơn 560 triệu bảng so với khoản tài trợ được phân bổ của EU, cùng với khoản giảm tài trợ cho trang trại sau Brexit là khoảng 243 triệu bảng.

Khi một năm trước đó, thủ tướng đương nhiệm nói rằng “không tuân theo các quy tắc mang tính quy định của EU, chúng tôi có thể đoàn kết và nâng tầm đất nước theo cách phù hợp với nhu cầu của chính chúng tôiem không”, sự hào nhoáng đó thật đáng kinh ngạc.

Dữ liệu phân tích đã chỉ ra rằng khi mọi người bỏ phiếu cho Brexit, phần lớn họ đã bị mất phương hướng do các điều kiện kinh tế và xã hội xuống cấp, đôi khi không được công nhận và nhiều năm thay đổi khiến họ hoang mang và mất tinh thần. Họ đã phải hứng chịu hàng thập kỷ những điều sai sự thật, nửa sự thật và những tư tưởng về “Châu Âu” là nguồn gốc của nhiều tai ương. Họ bị tấn công bởi lời nói dối rằng mọi thứ sẽ được quản lý tốt hơn, thịnh vượng hơn và an toàn hơn khi chúng ta “thoát khỏi” bộ máy quan liêu và sự bắt nạt của “siêu nhà nước tập trung” của EU. Đại đa số những người bỏ phiếu Rời bỏ không ngu ngốc hay phân biệt chủng tộc, họ phẫn nộ và hy vọng.

Sự giả dối mà họ được nhận đầy sức thuyết phục; rằng Brexit có thể gây ra một số gián đoạn nhưng không gây bất lợi về kinh tế. Tuy nhiên, Vương quốc Anh vẫn suy giảm nhiều về tăng trưởng, đầu tư, năng suất, cơ hội, dịch vụ công và phúc lợi cá nhân.

Brexit đó sẽ làm giảm triệt để tình trạng nhập cư và lệnh cấm nhập cư của EU sẽ tạo ra việc làm và cải thiện tiền lương. Tuy nhiên, di cư vào Anh đã tăng lên đáng kể - nhưng hiện tại chúng ta đang thiếu lao động nghiêm trọng trong ngành.

Chúng tôi được tuyên truyền rằng Brexit sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho một thỏa thuận thương mại của Hoa Kỳ. Nhưng không có thỏa thuận nào như vậy và tình trạng bế tắc ở Bắc Ireland cản trở bất kỳ triển vọng nào của một thỏa thuận.

Cuối cùng, có lẽ lời hứa hẹn về Brexit có thể giúp NHS tăng thêm 350 triệu bảng mỗi tuần. Nhưng tăng trưởng thấp hơn có nghĩa là doanh thu thấp hơn so với chi tiêu. Bất kỳ sự gia tăng tài trợ y tế nào kể từ năm 2020 đều đến từ trường hợp khẩn cấp Covid-19, không phải từ bất kỳ khoản “tiết kiệm” nào của EU. Trong khi đó, việc thiếu nhân viên y tế và chăm sóc xã hội có trình độ sau Brexit đã gây thêm áp lực cho các dịch vụ y tế - xã hội, trong khi đó chúng tôi vẫn phải đảm bảo mức 2,5 giường trên một nghìn người ở Vương quốc Anh so với mức trung bình của châu Âu là 5,9 giường trên một nghìn người.

Lấy lại quyền kiểm soát

Những lời hứa về sự sẳn sàng rời khởi EU, về việc sẽ “đạt được những giao dịch dễ dàng nhất trong lịch sử” đã được hô hào, và cam kết lớn nhất, hấp dẫn nhất là Vương quốc Anh sẽ “lấy lại quyền kiểm soát”.

Chủ quyền là một mỹ từ gợi lên cảm giác độc lập, tự quyết và tự lực. Nhưng hiện nay trên thế giới và trong nhiều thập kỷ qua, các nền dân chủ, chủ quyền độc lập là sự phụ thuộc lẫn nhau: liên minh, hợp tác, hòa thuận và tương hỗ. Việc rời khỏi không mang lại sự tự chủ, nó mang lại sự bất an. Các quốc gia phụ thuộc vào sự phù hợp của các quốc gia khác và phụ thuộc vào quyền ưu tiên về kinh tế và chính trị.

Chúng tôi được thông báo rằng Brexit sẽ mang lại quyền kiểm soát “tiền tệ, biên giới và luật pháp”, tuy nhiên đồng tiền này đã bị mất giá đáng kể và sự thụt lùi đầy tai hại so với toàn cầu sau 49 ngày của Trussonomics cho thấy tài chính không thể bị “kiểm soát” nội bộ được. Các số liệu về di cư, những thảm kịch trên thuyền nhỏ (xuất phát trực tiếp từ việc Brexit rút khỏi Công ước Trả về Dublin) và những rắc rối hành chính trong Bộ Nội vụ cho thấy biên giới không được quản lý, chứ chưa nói đến việc “được kiểm soát”.

“Việc kiểm soát luật pháp” đã được bảo đảm – ít nhất là bởi chính phủ. Ví dụ điển hình của điều đó là Dự luật sửa đổi Luật EU đang được Hạ viện thông qua. Dự luật đó trao toàn quyền cho các bộ trưởng, chứ không phải quốc hội, để quyết định việc hết hiệu lực của khoảng 3.800 luật được tồn tại trong Đạo luật của Vương quốc Anh trong 47 năm thành viên của Cộng đồng và Liên minh Châu Âu.

Các luật bị xóa bỏ có phạm vi rộng từ quyền của người tiêu dùng và an toàn giao thông đến quyền làm việc, bảo vệ môi trường, các quy tắc về sức khỏe và an toàn, bảo vệ dữ liệu, phúc lợi động vật, khu vực bảo tồn, quy định của đại lý bất động sản và vô số lĩnh vực hàng ngày khác hoạt động, trao đổi và quan tâm. “Ngày kết thúc” để chấm dứt các luật này theo quyết định của bộ trưởng là ngày 31 tháng 12 năm nay.

Ít hoặc không có thời gian dành cho việc tham vấn với các bên liên quan; không có cơ chế thay thế các luật bị mất; không ai biết liệu nền công vụ có đủ năng lực để quản lý những thay đổi hay không; các chính quyền quốc gia và địa phương được ủy quyền ít được quan tâm trong việc ra quyết định; và - cho đến nay - không có cơ chế xem xét.

Rõ ràng, nếu chúng được sử dụng, các quyền hạn cấp bộ trong dự luật này sẽ gây ra sự bất ổn và bất an về pháp lý, chính trị, kinh tế và thương mại đáng kinh ngạc đối với đất nước chúng ta khi hàng nghìn điều luật bị loại bỏ khỏi quy chế. Nhưng nếu quyền lực không được thực thi vì hỗn loạn sắp xảy ra thì mọi người có quyền hỏi: “Làm vậy để làm gì?” và “làm thế nào mà luật của EU lại có thể phiền hà như vậy trong khi đó chúng ta đang tiếp tục duy trì?”

Dự luật này được tạo ra bởi Boris Johnson và Rees-Mogg, và được Sunak tiếp tục duy trì vì đó là sự đảm bảo chắc chắn về Brexit “toàn bộ” đối với sự ám ảnh về Brexit trong đảng của anh ấy. Không có kiến ​​​​nghị hoặc biểu tình yêu cầu nó. Không có ngành công nghiệp, nhà đầu tư, hội đồng hoặc lợi ích công ty đã yêu cầu nó.

Cho đến nay, đã không có phản ứng tích cực. Chính trị nội bộ độc hại của Đảng Bảo thủ một lần nữa đang xác định điều kiện của nền dân chủ, bản chất của các quyền và sự bảo vệ cũng như số phận của Vương quốc Anh. Đối mặt với điều đó, tất nhiên, chúng ta sẽ nghe nhứng lời lặp lại của Boris Johnson và “áp dụng bất kỳ Đạo luật về Luật được giữ lại nào của EU, về “dự luật thực sự kéo dài cho một Brexit lộn xộn” …

Xét cho cùng, “Giữ bình tĩnh và kiên trì” là một bản năng tốt đẹp, trưởng thành về khả năng phục hồi trong thời chiến, hoặc đại dịch, hoặc bất kỳ trường hợp khẩn cấp quốc gia hoặc cá nhân nào. Nhưng khi những căng thẳng và thất bại là kết quả của tình trạng trì trệ kinh tế, hoạt động kém hiệu quả, đầu tư, thương mại giảm sút, các cơ hội và quyền lợi do Brexit mang lại, thì “giữ bình tĩnh và kiên trì” không phải là sự ngoan cường, quyết tâm hay dũng cảm. Đó là sự phục tùng. Đó là sự tuân theo một quyết định được đưa ra trên cơ sở tích lũy thông tin sai lệch và được thực hiện thông qua sự không trung thực có chủ ý và việc cắt xén “chủ quyền của quốc hội”. Chúng ta không thể chỉ phục tùng điều đó.

Giải pháp cho một mối quan hệ mới với EU

Chúng ta phải duy trì lý lẽ hợp lý để trở thành một phần kinh tế, chính trị, xã hội, khoa học và văn hóa của một châu Âu trong tương lai. Có rất nhiều thứ đã thay đổi ở đây và trên lục địa kê rtừ tháng 6 năm 2016. Những thay đổi đó sẽ tiếp diễn và những thách thức cũng như cơ hội cũng sẽ luôn thay đổi.

Nhận thức được điều đó, chúng tôi phải khẳng định rằng mối quan hệ mới với EU được hình thành thông qua các thỏa thuận có thể đạt được về an ninh, thỏa thuận thú y, khoa học, năng lượng, Bắc Ireland, thị thực cho doanh nghiệp và học sinh, trình độ chuyên môn, kiểm tra hộ chiếu sinh trắc học và nhiều vấn đề khác.

Một cách riêng biệt, cần phải thực thi từng bước; và cùng hướng đến mục tiêu an ninh, thịnh vượng, sáng tạo, hữu nghị và tự do là một phần của lục địa của những người đồng hương châu Âu. Tất cả đều nhấn mạnh tính thực tế. Tất cả đều mang lại lợi ích chung. Tất cả thành viên  đều cung cấp sự đảm bảo, đáng tin cậy. Tất cả đều nuôi dưỡng lòng tin thay cho sự cảnh giác, nghi ngờ và mất lòng tin hiện có trong mối quan hệ giữa EU và Vương quốc Anh.

Hy vọng lâu dài của tôi là một chính phủ mới sẽ từng bước thực hiện những điều như vậy. Thời điểm bước tiến đó có thể bắt đầu, chúng ta sẽ phải chịu đựng hơn 8 năm khó khăn của Brexit và cũng khó tin rằng những nỗ lực thiết lập mối quan hệ mới hiệu quả với EU có thể mở ra nhiều năm thịnh vượng. Tuy nhiên, đó sẽ là một khởi đầu tốt trên lộ trình trở lại bình thường và – về lâu dài – trở lại hữu dụng, an ninh và cơ hội hợp nhất.

Nguồn: LSE

Từ khóa: Brexit, EU, Vương quốc Anh, bài học, sai lầm